Toen ik een jaar of tien was, was fietsen ‘met losse handen’ een sport. En stoer. ‘Kijk, gewoon volk der aarde, ik heb het niet nodig mijn handen te gebruiken om rechtop te kunnen blijven fietsen, en toch heb ik alles perfect onder controle’. Zoiets zal ik toen wel gedacht hebben. Totdat ik een keer een vriendje bij probeerde te houden met in mijn rechterhand een schepijsje met drie bolletjes. Voor de deur van een supermarkt draaide mijn stuur plotseling een kwartslag als gevolg van mijn wilde getrap en daar lag ik dan, vlak bij een geparkeerde auto en met een ‘gat’ in mijn hoofd. En een ijsje vol met steentjes. Sindsdien fiets ik hooguit nog met één hand, en dan ook alleen nog maar als ik mijn bril iets hoger op mijn neus moet schuiven of mijn sjaal strakker om mijn nek wil leggen.
Van fietsen met losse handjes naar computers lijkt een hele vreemde stap, maar toch moest ik daar laatst aan denken toen ik een nieuwe versie van mijn besturingssysteem installeerde. Het lijkt zo simpel. Je neemt een dvd, stopt hem in de lade van de dvd-speler van je computer en hop, alles gaat voor de rest helemaal vanzelf. Zonder handjes. Maar iedereen weet wel dat dat niet zo is, niet zo werkt. Vroeger, in de tijd van MSDOS, zag je een hoop coderegels over je scherm heen schuiven die je een indruk gaven wat er gebeurde. Een soort aftiteling van een film, maar dan aan het begin. Bij het systeem dat ik gebruik kan dat nog steeds. Door tijdens het opstarten op een bepaalde knop te drukken kun je zien wat er op de achtergrond allemaal gebeurt, wat er zoal nodig is om een computer klaar te maken voor gebruik. Ik kan dat hier niet gaan opsommen, maar er zijn heel wat handelingen nodig om ervoor te zorgen dat alles goed met elkaar samenwerkt en het voor een simpele gebruiker naderhand eenvoudig is om met één druk op de knop een filmpje af te spelen of contact te maken met het internet. Maar zo simpel is het natuurlijk niet. Niets vindt plaats met losse handjes en niets is absoluut onder controle. Met uitzondering misschien van de wind of het water. Die volgen hun eigen weg en hun eigen wetten. Een computer is mensenwerk, en als je dan al die programmaregels aan je voorbij ziet flitsen kun je misschien iets meer begrip opbrengen voor het feit dat er af en toe weleens iets niet optimaal wil werken. Fabrikanten van software hebben al dat soort codes afgeschermd achter mooie glossy schermen. Ze willen de gebruiker niet afschrikken met al die codes omdat die dan misschien denkt dat hij er geen controle over heeft. En tevens willen ze de gebruiker het gevoel geven dat de software perfect en foutloos is. De rest blijft verborgen, net zoals de motorkap van een auto bij de meeste mensen altijd gesloten blijft. Misschien is dat ook wel de reden waarom mensen vaak kwaad worden als iets opeens niet werkt. ‘Hij moet het gewoon dóen!’ roepen ze dan. Maar niets gaat zomaar en vanzelf. Behalve dan misschien die irritatie, die komt er altijd automatisch bij.