SpoenkJack Tummers

Gisteren was Henk Bleker op bezoek in Haghorst bij de afsluiting van het ruilverkavelingsproject De Hilver. Ook aanwezig was een groep mensen die van de gelegenheid gebruik hadden gemaakt om hun zorgen uit te spreken over het natuurbeleid van Bleker. Veel weet ik er zelf eerlijk gezegd niet van, van die nieuwe plannen, alleen dat Bleker nogal met een botte bijl bezig lijkt te zijn bestaande projecten te saneren om geld uit te sparen.

Achter de bovenstaande foto zitten er nog 4. Gewoon even doorklikken…

Vandaag was de boomplantdag die volgde op de oproep van de PvdD om als tegenactie een protestbos aan te leggen tegen de nieuwe Wet Natuur van Bleker. Zelf kocht ik twee boompjes. Als ze volgroeid zijn kan ik er een mooie hangmat tussenhangen, was het idee. Of dat lukt zullen we (lang) moeten afwachten. De boompjes verzopen zowat in de door vrijwilligers van het Utrechts Landschap gegraven kuilen, maar ik neem aan dat ze daar wel rekening mee hebben gehouden bij de keuze van bomen. Marianne Thieme had voor de gelegenheid een witte doek rond haar dikke buik gewikkeld met de tekst ‘Groeiend verzet’. Een leuke woordspeling, want over drie maanden zal ze zelf een nieuw jong natuurbeschermertje op de wereld gaan zetten. Op dit moment zijn er al 23.832 bomen verkocht, en die zijn uiteraard niet allemaal vandaag geplant. Toch waren ondanks de slechte weersvoorspelling veel mensen naar Culemborg gekomen om hun eigen gekochte boompjes te planten. Kinderen, oma’s en opa’s, en alles daartussen. Ik vond het altijd weer fijn om bij dit soort acties aanwezig te zijn.

Doorklikken op de foto van Marianne voor meer foto’s…

Staatssecretaris Bleker werkt aan een nieuwe natuurwet, dat zal niemand ontgaan zijn. ‘Naast de aangekondigde drastische bezuinigingen op natuur betekent dit een tweede dreun, omdat voor veel planten- en diersoorten de bescherming flink wordt teruggeschroefd. De bescherming van vissen wordt nog slechter dan nu al het geval is. Veel soorten zullen minder streng beschermd worden en anderen zullen buiten de Natura2000-gebieden helemaal geen bescherming meer genieten (bron: natuurbericht.nl). Het mooie visje op deze foto van Jelger Herder is een bittervoorn en zal straks niet langer beschermd zijn buiten de Natura2000-gebieden. Maar weten visjes veel waar die gebieden beginnen en eindigen. Klunen kunnen ze niet en vliegen ook niet. Naast de vissen is er nog veel meer natuur in de vorm van flora of fauna dat straks niet langer strikte bescherming zal genieten. Bleker wil meer verantwoordelijkheid hiervoor bij mensen zelf leggen. Bij particulieren, boeren en bedrijven. Klinkt alweer aardig op wat jaren geleden gedacht werd toen men sprak over zelfregulering en eigen verantwoordelijkheid, en we weten inmiddels wel waar dat toe geleid heeft. Kijk alleen al maar naar de veetransporten waar regels zeer rekbaar bleken te zijn, naargelang de eisen (= wensen) van de betrokkenen. Helaas is het nog steeds zo dat eigen verantwoordelijkheid nog te vaak synoniem staat aan eigen belang en niet het belang van ons allen en onze toekomst. Zolang dat zo is zijn strikte regels en toezicht op de naleving hiervan noodzaak.

Viktor Schauberger, een Oostenrijkse natuurwetenschapper en boswachter, stierf in 1958. Ik werd een keer op hem opmerkzaam gemaakt door iemand die zich veel bezighield met ‘biologische’ tuinbouw en de kwaliteit van water, maar dan niet in de zin van ‘hoe verbeter ik de waterzuiveringsinstallaties’, maar meer gezien vanuit hoe water zich gedraagt in de natuur. Schauberger zag niks in hoe de mens op alle fronten probeerde de natuur te controleren. Hij was ook een van de eerste die verkondigde dat bepaalde overstromingen het gevolg waren van het kanaliseren van rivieren. Volgens hem moesten we eerst de natuur leren begrijpen en daarna pas kopiëren. Niet tegen de stroom in, maar met de stroom mee. Geen wonder dat hij door heel wat wetenschappers verre van serieus werd genomen.

Een paar weken terug zag ik op tv, ik meen zelfs bij EenVandaag, een reportage over een tuinder die zijn gewassen besproeide met water afkomstig uit een apparaat dat gewoon leidingwater eerst een tijdje laat ‘kolken’. Volgens Schauberger was deze spiraalvormige beweging de ‘wens van het water’ waardoor het zijn oorspronkelijke krachten weer terug kan krijgen. Gewoon leidingwater is in die zin nogal dood. Het volgt een lange rechtlijnige weg waarbij het voortdurend onder druk staat. ‘Vitaal water’ uit het apparaat van deze boer is echter volop in beweging, vrij en krachtig. De eigenaar van het restaurant waar alle groenten aan verkocht worden wil niks anders meer dan de groenten van deze boer. Mooi hoe Schauberger op deze manier toch nog een beetje respect krijgt, al is dit dan 53 jaar te laat en werd zijn naam in de uitzending nergens genoemd. Bij deze dan.

Viktor Schauberger op Wikipedia »

Het klinkt als de titel van een kinderboek. Ik was bijna vergeten dat ik ze nog op mijn harde schijf had staan, een aantal filmpjes die ik in de zomer maakte tijdens eens workshop high speed filmen. De workshop werd gegeven door studenten van de universiteit van Wageningen in het Arboretum van die stad. Een vrij eenvoudige camera van Casio, die overigens niet meer gemaakt wordt, stelde je in staat om filmpjes te maken van bewegingen met honderden beeldjes per seconden. Het geheugenkaartje dat ze erbij gaven en dat ruimschoots voldoende moest zijn voor een hele middag filmen, was al vrij snel vol. Dus veel is het niet geworden met dat experiment, behalve dan dat ik ervan baalde dat we maar een paar uurtjes de tijd hadden. Als ik ooit nog eens zo’n camera op de kop kan tikken…

Dit voorbeeldje is van een bij die na gedane arbeid onder een bloem kroop om daar gewoon maar wat te gaan hangen. Misschien een vorm van uitrusten of van beschutting zoeken tegen de felle zon van die dag. Als kleine bij heb je dan het voordeel dat je geen grote overkapping nodig hebt voor een beetje schaduw. Een margrietje is dan groot genoeg.

Klik hier voor het filmpje »

Op de website van Vara’s Vroege Vogels stond een paar dagen geleden deze foto. ‘Geen grote hagelstenen, maar Sterrenschot. Waarschijnlijk heeft een bunzing kikkers gegeten. De eitjes zwellen op in z’n maag, waarna hij ze uitbraakt. Vooral in het voorjaar kan je dit geleiachtige Sterrenschot vinden.’ Heksensnot wordt het hier in Nederland ook wel genoemd, en het lijkt verdacht veel op het spul wat ik laatst in een lange uitzending op National Geographic zag. Daar noemde men het Star Jelly en er werd door verscheidene onderzoekers gesuggereerd dat het leven zou kunnen bevatten van buiten onze dampkring, want het spul bevatte duidelijk sporen van biologische oorsprong. National Geographic is een leuke zender, maar ook zij ontkomen er blijkbaar niet aan hun uitzendingen te vullen met semi-wetenschappelijk gespeculeer om kijkers te trekken.

‘Wil je soms symmetrisch zijn?’ reageerde mijn huisarts eens geïrriteerd toen ik opmerkte dat mijn linkerkuit en toch echt anders uitzag dan mijn rechter. ‘Ja natuurlijk wil ik symmetrisch zijn!’ dacht ik geërgerd. Hebben we niet twee handen, twee benen, een neus midden in ons gezicht en niet aan de zijkant? Ok, aan de binnenkant ziet het er soms heel anders uit. Maar één lever, één hart, één maag, en deze organen zitten niet mooi in het midden van ons lichaam maar ‘lukraak’ verpreid tussen de andere organen. Een kwestie van optimaal ruimtegebruik vermoed ik, net als bij een auto. Ziet er aan de buitenkant prachtig egaal en symmetrisch uit, maar even onder de motorkap kijken blijkt de motor er schots en scheef bij te liggen. Zelfs een planeet als de aarde is niet volkomen symmetrisch en schijnt bij de evenaar dikker te zijn dan bij de polen. Een enkel celletje misschien? Nee, ook die zit vol met deuken en andere vervormingen waardoor ook de celkern nooit precies in het midden zit. En toch bezitten de meeste organische levensvormen een soort scheidslijn waarbij de ene kant verdomde veel lijkt op de andere kant. Het gaat bij symmetrie dan ook bijna altijd over de verschijningsvorm, de buitenkant. Vaak is er aan die buitenkant iets bevestigd dat een veelvoud is van twee. Twee armen, zes tentakels, 8 poten. Barbapapa zou als een van de weinigen ook zonder armen een geslaagde ‘symmetreet’ zijn geweest. Iets met vijf tentakels had ook nog gekunnen, als je een scherp mes hebt. Perfecte symmetrie bestaat alleen maar binnen door de mens gecreëerde geometrische structuren of binnen de wiskunde. Symmetrie bij levensvormen heeft dus blijkbaar een functie in de buitenwereld, hoe deze levensvormen tot elkaar staan en hoe ze met elkaar communiceren:

‘To illustrate this point, Dr du Sautoy cited the example of a bumble bee, which has very poor vision, but which can recognise symmetrical shapes – which means bees are drawn to the symmetry of flowers, enabling them to carry out their key role in pollination and plant reproduction. “Symmetry is the way that plants and animals communicate,” he said. “It is an indication on meaning in the natural world.” Symmetrical shapes are also found at the molecular level, with viruses including AIDS and the herpes virus being symmetrical in shape, and in the arts, with music and architecture often drawing on the idea of symmetry for inspiration and design. (Oxford mathematician, Dr Marcus du Sautoy).’

Het is waar dat we ons van nature aangetrokken voelen tot symmetrie. Het is ook waar dat wij mensen heel erg ons best doen om functionele asymmetrie te creeëren. In de architektuur, in de muziek, in de abstracte kunst. Als ik naar mezelf kijk, en dan bedoel ik niet mijn benen, neig ik ook altijd naar symmetrie, maar aan de andere kant kan diezelfde symmetrie me ook erg onrustig maken. Dingen die kloppen, gelijk zijn, evenredig en evenwijdig aan elkaar. Leuk voor even, maar daarna moet alles weer teruggebracht worden tot chaos. Een berg blokken die je een voor een omtovert tot een muur, een vesting, een toren. Om die toren daarna af te kunnen breken zodat er weer een nieuw beginpunt ontstaat. Want zolang er maar voortdurend nieuwe beginpunten zijn, ligt het eindpunt nog ver van ons verwijderd.

Eind september vorig jaar waren vriend P. en ik dolgelukkig bij het vinden van een paar exemplaren van de inktviszwam. Nu struikel je er bij wijze van spreken over. Dat is niet helemaal waar. Je moet nog steeds een beetje geluk hebben, maar zo zeldzaam als de pers ons vorige zomer deed geloven dat de inktviszwam is, is niet (meer) waar. Deze groep had P. vorige week al gevonden en je zou kunnen zeggen dat dat behoorlijk vroeg is voor de tijd van het jaar. Dit keer ook niet hier een daar een los exemplaar, maar een hele groep ‘eieren’ bij elkaar die op het punt staan om uit te komen. Een enkele deed dit al en de tentakels van dit exemplaar liggen inmiddels al uitgespreid en slap op de grond. En die grond is kleddernat van de vele regen van de afgelopen paar maanden. En ook dat is minder zeldzaam aan het worden. Straks hoeven we in Nederland niet meer te wachten op een nog sterkere stijging van de zeespiegel om weggespoeld te worden.

De mimosa pudica, in het Nederlands het kruidje-roer-me-niet, is ‘een kruidachtige plant die aantoont dat planten niet alleen leven, maar ook zeer snel kunnen reageren hoewel ze geen zenuwstelsel hebben. Dit gebeurt met behulp van signaalstoffen’ (Wikipedia). Het plantje schijnt van oorsprong alleen voor te komen in tropische gebieden, hoewel de Nederlandse benaming klinkt alsof mijn oma het plantje ook al in de keuken op de vensterbank had staan. Kruidje-roer-me-nietjes, vergeet-me-nietjes. Het zal mij dus zeker niet lukken dit plantje bij mij in de flat te kweken, wat ik eigenlijk wel jammer vind. In het onderstaande filmpje op YouTube kun je zien hoe gevoelig het plantje is voor aanraking van allerlei soort. Grove aanrakingen, voorzichtige en heel lokaal, en plotselinge temperatuurwisselingen. Mooi om te zien, hoewel ik de maker van het filmpje verdenk van een nieuwe vorm van geweldpleging: ‘plantjes pesten’.

Klik hier voor het filmpje op YouTube »