SpoenkJack Tummers

Het zit in de aard van de mens om iets in de wereld te willen zetten, zodat ze weten dat ze bestaan of vanwege een angst om na de dood spoorloos te verdwijnen in de geschiedenis. Het krijgen van kinderen is de belangrijkste en oudste daad, maar ook de makkelijkste. Nu gaan ouders natuurlijk meteen roepen dat het opvoeden van kinderen helemáál niet makkelijk is, maar dat bedoel ik nu even niet. Een kind is zo verwekt, en omdat dat zo makkelijk gaat is dat in het verleden ook heel erg vaak gebeurd. En maar goed ook, anders hadden we nu niet bestaan. Maar daarnaast heeft een mens nog hele andere drijfveren en motivaties om iets fysieks achter te willen laten op de wereld, en uiteindelijk zijn die bepalend voor de evolutie van de soort. Denk maar aan de wetenschap, de kunsten, de filosofie. Zonder deze drijfveren zouden we dan misschien wel talrijk zijn, maar niet ontwikkeld.

Zelf heb ik geen kinderen, maar ook bij mij is de drijfveer om iets achter te willen laten van mijzelf in deze wereld sterk aanwezig. De een verlangt ernaar een boek te schrijven, de ander een schilderij dat nog eeuwen en eeuwen door mensen bekeken en geprezen zal worden. En toch hoeft het allemaal niet zo ingewikkeld of groots. Iedereen laat wat van zichzelf achter in de wereld om zich heen, iedere dag opnieuw. Door een kleine handeling, een woord, een gebaar. Of door domweg een boomstronk neer te zetten in een parkje. Het boomstronkje op de foto nam ik een keer mee uit een bos en plaatste het op mijn balkon. Het droogde langzaam uit en hier en daar vonden insecten hun weg naar de binnenkant. Niet zo gunstig voor het hout van de kozijnen, en daarom nam ik het mee naar beneden en zette het tussen het onkruid in het parkje achter mijn flat. En daar staat het nu, bijna twee jaar later, nog steeds.

De eerste ochtend keken wandelaars en honden beiden nieuwsgierig en verbaasd naar dat nieuwe element op hun dagelijkse route. Honden blaften en trokken aan de riem om te kijken wat dat nieuwe ding nu precies was. De mensen begrepen het niet. Was daar nu zomaar een nieuwe boom uit de grond geschoten? Het beeld werd hun langzaam vertrouwd en zelfs de plantsoenendienst liet het ongemoeid, niet wetend dat het stuk hout los op de grond stond en niet stevig verankerd met diepe wortels. Afgelopen week reed eerst een machine door het park en haalde alles omver wat hoger dan tien centimeter boven de grond stond. Het manoeuvreerde netjes rond de boomstronk en ook de mannen met de handmaaiers accepteerden de boomstronk als een vast onderdeel van het park. En zo staat dat ding daar nu en ben ik de enige die weet waarom en hoe dat ding daar is gekomen. Nou ja, nu weet iedereen het natuurlijk, maar ik bedoel maar, er zijn veel manieren om iets in de wereld te zetten en toevallig is dit er eentje van mijzelf.

Ik hou van de natuur en kan urenlang lezen, kijken of luisteren naar zaken die met natuur te maken hebben. Bloemen, bomen, bladeren, ik vind het allemaal prachtig. Ik leer steeds meer over hoe de natuur werkt en over de vele variëteiten. Alleen die namen… Ik vergeet ze steeds opnieuw en denk nu dat dat komt doordat namen van bloemen en planten niet altijd duidelijk een verwijzing in zich meedragen naar het uiterlijk van de bloem of plant. Een paardebloem? Een margriet? Een hyacint? Enig idee hoe die bloem eruit zou kunnen zien als je er nog nooit een gezien hebt? Bij insecten gaat dat al heel wat makkelijker met namen als het roomvleklieveheersbeestje, de eironde watertor en het zwartpootsoldaatje. Als ze dat nu ook eens zouden gaan doen bij bloemen zou het veel makkelijker zijn ze te onthouden. Vriend H. had al een paar voorbeelden paraat, zoals de verlepsia, de amereetsia en het gordelroosje. Kijk, dan zijn nu namen waar ik me meteen iets bij voor kan stellen en daarom kan ik ze nu ook zo opnoemen. Als je zelf nog voorbeelden hebt van dit soort makkelijk te onthouden bloemen- of plantennamen, laat het me dan snel weten!

Terwijl tuinders en boeren op het land bezig zijn, ben ik zelf op mijn balkon een mooi moestuintje aan het aanleggen. Champignons, rode kool, groene kool en wat asperges liggen daar in de schaduw langzaam weg te rotten. Ik ben zo benieuwd te zien hoe dat in zijn werk gaat. Een paar aardappels liggen er ook tussen, tot ze gaan schieten. Jaren geleden ontdekte ik bij toeval zo’n ontzettend mooi exemplaar in mijn voorraadkast, dat ik wil proberen dit opnieuw voor elkaar te krijgen. In een lantaarntje dat ik eens van vriendin MT kreeg en nu dienst doet als ‘vogelkooitje’, ligt ook een aardappel. Als die gaat schieten laat ik hem lekker zijn gang gaan, desnoods een jaar lang. Alleen heb ik gemerkt dat dit exemplaar in vergelijking met zijn soortgenoten in de voorraadkast nog niet echt wil opschieten. Zouden aardappels sneller schieten in het donker? Ik heb hier geen informatie over kunnen vinden op internet. Wel zijn er in de handel strooipoeders te koop die scheutvorming tegengaan, maar ik zoek juist iets om scheutvorming te bevorderen. Ook las ik ergens dat je het schieten van aardappels kunt voorkomen door ze op een donkere plaats te bewaren bij een temperatuur van ongeveer 7 graden Celsius. Maar die van mij gedijen dan juist op hun best. Dus hoe zit dat nu?

Paardebloemen zie je nu overal. Mooi okergeel van kleur, in de berm langs de weg of in een weelderig groen weiland. En dan heb je ook nog die pluizige bollen waarvan de zaadjes op een bepaald moment loslaten en mee worden gevoerd door de wind. Als je ze er niet al veel eerder zelf afgeblazen hebt. Ik heb het natuurlijk over dezelfde bloem. Maar die tussenfase, dat moment van bloem tot pluis, wie heeft dat ooit met eigen ogen gezien? Ik niet in elk geval. Waarschijnlijk gebeurt het stiekum, ergens in de nacht of vroege ochtend. Of zo razendsnel dat het met het blote oog niet is te zien. Ik ben dus maar eens gaan zoeken op internet en kwam een mooi filmpje tegen van SchoolTV met de titel ‘Hoe groeit een paardebloem?’. Als je dan ziet hoe die groeit moet je misschien net als ik denken aan een vlinder. Die rupst in zijn beginfase maar wat rond, en schijnbaar van het ene op het andere moment is daar die prachtige vlinder. Bij een paardebloem gaat dat ongeveer op dezelfde manier. Het groeit, bloeit, sluit zich voor de nacht, gaat weer open, groeit nog een stukje, sluit zich weer. En dan opeens opent de bloem zich weer, maar dan zonder gele blaadjes maar als een prachtige driedimensionale waaier van donzige pluisjes. Respect man, respect!

Bekijk het filmpje op SchoolTV »

Het is lente…

Afgelopen dinsdag, bij de blokkade door varkensboeren bij Vion Boxtel, zag ik deze afbeelding van Obelix op de motorkap van een van de veetransportwagens. Het is net zoiets als stickers van Bambi op de jeep van een jager of het visje Nemo op de lunchbox van een (sport)visser. Wat men hiermee vaak wil zeggen is dat men van het beest houdt. Van de vis, het varken, de koe, de haas. Daar stopt dan ook meteen de vergelijking, want voor de rest zouden deze verwijzingen niet verder weg kunnen staan van de werkelijkheid. Obelix lust weleens een zwijntje. Of twee, of drie. In die zin is Obelix misschien niet zo’n goed voorbeeld. Of juist wel. Obelix is onverzadigbaar en verzot op gebraden everzwijn. Dat zwijn moet hij dan wel eerst zelf gaan vangen in het bos. Een heel verschi met de varkens in de oplegger van deze veetransportwagen. Deze varkens hebben nog nooit een bos gezien, weten niet eens wat de kleur groen is of wat de geur is van gras, zand en modder. Ze worden geboren, vaak niet eens op een bedje van stro, om daarna maximaal zes maanden binnen te moeten blijven. Daarna volgt een ritje van een aantal uren en dan is het gedaan met ze.

Nog zo’n bizar beeld: eenzelfde oplegger met varkens naast een lantaarnpaal met sticker van een gezellige uitspanning. Eerst gezellig met het gezinnetje gaan fietsen over de heide, en daarna even pauzeren bij de Brede Heide waar een speelpark is voor de kinderen en waar ze kunnen ponyrijden. Natuur en ‘onnatuur’ naast elkaar. Alsof het gewoonste zaak van de wereld is…

Het is niet niks wat ze daar meemaken op dit moment, de bewoners van Queensland in Australië. Huizen zijn vernield, bezittingen weggespoeld. En toch hoor je er niemand klagen. Dat was een van de opvallende dingen die een journalist wist te melden. Hoe anders is dat in Nederland. Meteen zou er gezocht worden naar wie er verantwoordelijk is voor de ramp en hoe hoog de schadeclaims zouden kunnen worden. Nu ik dit schrijf merk ik dat ik een kriebel in mijn keel heb en wat benauwd ben. Ik vermoed dat het nog een roetdeeltje is uit Moerdijk dat mij via onderliggende en bovenwindse luchtstromingen uiteindelijk bereikt heeft. Eens kijken wie ik daarvoor aansprakelijk kan gaan stellen.

Ik heb geen tuin en zou zo ook niet weten hoe ik groente zou moeten gaan telen. Als het ooit zover komt zijn daar vast wel boeken over te vinden en anders een gewillige buur die wat tips voor mee heeft. Voor kleine boeren die op een verantwoorde en duurzame manier voedsel willen telen voor ons om te kopen en te eten, wordt het steeds moeilijker dit goed te doen. Ene Philip Howard van de Michigan State University heeft een onderzoek gedaan naar hoe grote biotechnologiebedrijven steeds meer producenten van zaden over de hele wereld opkopen. Vervolgens wordt er aan die zaden gerommeld waardoor het bedrijf een patent kan krijgen op deze zaden. Het wordt voor boeren op deze manier steeds moeilijker aan zaden te komen die niet genetisch gemanipuleerd zijn, zoals bijvoorbeeld al met 90% van alle soyabonen in de Verenigde Staten het geval is. En behalve dat worden boeren ook nog eens verplicht op indirecte wijze extra te betalen aan dit soort bedrijven vanwege de licentiekosten. Een oplossing zou volgens Howard kunnen zijn dat het niet meer mogelijk zou moeten zijn patenten te verkrijgen op zaden, planten en genen. Maar of dat zo makkelijk zal zijn?

Klik hier voor een grafische voorstelling (pdf) van hoe bedrijven als Bayer en DuPont bezit nemen van zaadproducerende bedrijven »

Dirpolcadimi? Wat een woord, dat imidacloprid. Ik dacht even dat ze het verkeerd om geschreven hadden, de chemici die deze naam bedachten voor dit gfitige goedje. Op dit moment weer even zeer actueel als vaak gebruikt insecticide in de landbouw en bollenteelt. Onlangs heeft Zembla daar nog een aflevering aan gewijd die hier terug te kijken is. Het middel werd door Bayer ontwikkeld en wordt in een product met de naam Admire wereldwijd het meest verkocht. In 2007 voor een bedrag van 556 miljoen euro. Kassa! Maar daar is het Bayer natuurlijk niet om te doen. Science for a better life is hun motto tegenwoordig, en deze boodschap wordt op hun website geïllustreerd met foto’s van voetballende kinderen en fietsende gezinnetjes. Er is dus geen enkele reden om ongerust te worden over het feit dat volgens Vara’s Vroege Vogels op ongeveer 50% van alle meetpunten in Nederland de normen voor het oppervlaktewater worden overschreden en dat er zelfs plekken zijn waar 10.000 keer zoveel voorkomt dan toegestaan. Dat laatste woordje verklaart veel. Toegestaan betekent nog niet goed gedaan.

Imidacloprid is zeer schadelijk voor bijen, hommels en vlinders en het middel breekt erg langzaam af in water, terwijl insecten essentieel zijn voor het behoud van biodiversiteit omdat ze voor bestuiving zorgen. Daarnaast leiden de hoge concentraties Imidacloprid tot hogere kosten voor de waterzuivering voor drinkwater. Toch wordt het middel wereldwijd op grote schaal toegepast en in Nederland vergelijkingsgewijs zelfs meer dan in andere EU-landen. Zou dat misschien niet ook komen door de commercieel slim bedachte merk- en productnamen? Producten met namen als Advantage (tegen vlooien bij katten en honden), Amigo, Gazon-Insect, MierenStop, MonAmi en POKON Mieren (als POKON goed is voor je planten, dan…). De volledige lijst met producten voor bloemisten die Imidacloprid bevatten staat op de site van Vakblad voor de Bloemisterij.

Vanochtend om half negen stonden vriend P. en ik paraat aan de Noorderplas in Tilburg Noord om wat foto’s te maken van de zonsverduistering. Collega’s van hem vonden het maar vreemd dat je daar je werkrooster voor omgooit. Foto’s van de verduistering zijn er later op de dag en morgen in de kranten meer dan genoeg te zien, dus waarom dan zo vroeg opstaan om in de kou aan rand van een watertje te gaan staan wachten tot de zon opkomt? Nou, daarom! Omdat je op een foto nog geen zon ziet opkomen en zeker niet zo mooi als deze ochtend. Eerst links een klein puntje dat uitgroeide tot een soort rugvin van een haai. En dan even later rechts daarvan nog zo’n punt! Fantastisch! Nog wat later en de twee punten groeiden aan elkaar tot een sikkel zoals je die normaalgesproken alleen maar ziet bij de maan. Het duurde vreemd genoeg lang voordat ik dat doorhad. Je bent zo gewend aan het zien van een sikkel aan de hemel, overdag, ‘s avonds of ‘s nachts, dat je er eigenlijk altijd vanuit gaat dat dat de maan is. Als het dan net zoals nu de zon is en niet de maan, dringt dat maar nauwelijks tot je door. ‘Oh kijk, een sikkel aan de hemel. Het is nieuwe maan’. Nee, geen nieuwe maan. Nieuwe zon! En een hele mooie.