SpoenkJack Tummers

Gisteravond had de Partij voor de Dieren voor haar leden een lezing georganiseerd over de schoonheid van het leven onder water en hoe slecht het met dit leven gesteld is. Fotograaf Dos Winkel, waarvan ik al eerder foto’s zag tijdens een openlucht expositie op de boulevard in Scheveningen, gaf de lezing en liet daarbij voor de pauze veel van zijn foto’s zien die hij de afgelopen 26 jaar over de hele wereld maakte. De een nog mooier dan de ander, en toch werd ik er als bezoeker niet alleen maar blij van, want je weet en voelt ‘er is iets vreselijk mis’ met die schoonheid. Dos Winkel publiceerde daarom onlangs een nieuw boek met de titel Wat is er mis met vis?.

Tijdens de lezing vertelde Dos Winkel over de misvattingen die er zijn over hoe gezond vis wel niet is en hoe weinig mensen nog beseffen hoe ver we al niet zijn met de vernietiging van onze zeeën en al wat er in leeft. De reden waarom is simpel: je kunt het niet zien want het gebeurt allemaal onder water. Dos Winkel haalde daarbij de volgende metafoor aan: Stel je twee enorme vrachtwagens voor die op hele grote afstand van elkaar rijden, en met tussen hen in enorme sleepnetten. De vrachtwagens rijden vervolgens over de Afrikaanse vlaktes en nemen daarbij letterlijk alles mee wat ze tegenkomen. Op het eind van de rit heb je een enorme berg aan bomen, planten en dieren waarvan bovendien ongeveer 40% ongewenste ‘bijvangst’ is. Achter de vrachtwagens is het volledig leeg. Niks groeit er meer, niks dat nog beweegt. En dat wat er groeide deed er soms decennia of nog langer over om te worden wat het was.

Maar het is allemaal nog veel complexer. Een paar voorbeeldjes:

• Duizenden goudzoekers in Suriname gebruiken kwik om goud te kunnen vinden. Goud bindt zich aan kwik, kwik laat men verdampen. Grote hoeveelheden kwik komen op die manier in de rivieren en in de oceanen terecht en hebben onder andere al 80% van alle mangrovebossen vernietigt langs de Amerikaanse kust.
• Schepen vissen voor de kust van Afrika omdat de noordelijke zeeën zo goed als uitgeput zijn. Kustbewoners van Afrika wijken uit naar het binnenland om daar de nog overgebleven inheemse diersoorten maar neer te schieten omdat ze tenslotte ook moeten eten.
• Vis raakt op en dus vist men steeds vaker op krill. Krill vormt het voedsel van walvissen.
• Een enorme hoeveelheid vis die gevangen wordt is alleen maar bedoeld om de bio-industrie te voorzien van voedsel voor varkens en kippen, en (niet lachen) als voedsel voor kweekvis…
• Chinezen eten graag haaievinnensoep omdat dat zo cultureel bepaald is en goed zou zijn voor vanalles en nog wat. Dit blijkt niet zo te zijn, maar probeer dat de Chinezen maar eens duidelijk te maken. Het gevolg is wel dat Spaanse vissersmaatschappijen de grootste leverancier zijn van haaievinnen aan China, waarbij tientallen miljoenen haaien per jaar gevangen worden, levend ontdaan van hun vinnen en daarna teruggeworpen worden in de zee.

Ik kan een lezing van twee uur niet samenvatten in een kort berichtje op mijn weblog, maar geloof me, mensen als Dos Winkel en velen met hem zouden zich hier echt niet zo druk over maken als het allemaal wel zou meevallen en als er al genoeg aan gedaan werd om de oceanen te redden. Dan zou hij veel liever weer in zijn duikpakje kruipen en kopje onder gaan om verder te kunnen gaan genieten van al dat moois. In plaats daarvan probeert hij nu boven water ons mensen op het droge duidelijk te maken dat er iets moet veranderen. Eén ding kunnen we daarbij als mens op zijn minst doen, en dat is stoppen met het eten van vis. Het zal even wennen zijn voor sommigen van ons, maar het is echt voor onze eigen gezondheid en dat van de vis.

Raar misschien, maar ik had er nooit bij stilgestaan dat insecten nog tot zo laat in het jaar helpen bij het verspreiden van stuifmeel. In het voorjaar en in de zomer, ja dan zie je insecten de godganse dag rondvliegen, van bloem naar bloem en van de kersenvlaai naar de pot met jam. Maar zo eind oktober, begin november zou je toch iets anders verwachten tegen te komen tijdens een wandeling langs het bos. Misschien vergist de vlieg zich wel, net als ik, denkend dat het nog steeds zomer is. Met slechts een dunne trui aan en liggend in het gras om dit vliegje te fotograferen is die vergissing zo gemaakt.

Alles naar verhouding. In Brazilië wordt hectare na hectare bos gekapt, in Nederland boompje na boompje. Soms kan men niet anders omdat het oude en zieke bomen zijn die een gevaar kunnen opleveren voor ‘onderdoorgangers’. Natuurlijk worden er ook nieuwe bomen geplant, maar her en der verdwijnen prachtige en vaak oeroude bomen omdat dat zo uitkomt. Voor de gemeente of voor de boer of huiseigenaar die hiermee een lapje grond meent te winnen. Illegale bomenkap gebeurt veel, alleen weten we dat vaak niet. Om hier wat meer zicht in te krijgen is de Partij voor de Dieren in Brabant begonnen met een actie ‘Stop illegale bomenkap’. Vrijwilligers houden een oogje in het zeil en controleren waar wel en waar niet illegaal gekapt wordt. Van de vele foto’s die er inmiddels geschoten zijn heb ik een korte animatie gemaakt voor op de provinciale site van de partij.

Dat het niet alleen maar een Brabantse aangelegenheid is kon ik merken aan een mail van M. uit Rotterdam. Bij haar op het dijkje om de hoek zijn vorige week 8 à 9 stokoude bomen gekapt. Allemaal tegelijk ziek zullen we maar denken. Er zou best een goede en geldige reden kunnen zijn geweest om deze bomen te kappen, maar dan zou het mooi zijn als een gemeente de buurtbewoners daarover zou hebben ingelicht. Meestal worden dit soort dingen – voor het gemak – vergeten. Mensen zouden weleens bezwaar kunnen gaan maken…

Of het door het dalende waterniveau komt of door het zachte weer van de afgelopen tijd, de grote waternavel doet het erg goed. Dit leuke groene plantje is eigenlijk ‘een moerasplant uit Noord-Amerika en is in Nederland geïntroduceerd door de handel als vijver- en aquariumplant. Doordat vijvers binnen korte tijd door de plant overwoekerd raken, werden de planten in het oppervlaktewater gedumpt. Mede hierdoor raakten in korte tijd grote wateroppervlaktes bedekt met plantenmassa, die de doorstroming van het water belemmerden. Het opruimen van de grote waternavel heeft bij de waterschappen tot extra kosten voor het waterbeheer geleid. Mede hierdoor is het sinds 2001 verboden om nog te handelen in de grote waternavel of deze in bezit te hebben.’
(bron: www.exotentellen.nl)

De last die de grote waternavel in ons land veroorzaakt is dus het gevolg van een uit de hand gelopen import en bewijs voor het feit dat je niet zomaar iets uit de ene biotoop in de andere kunt plaatsen. Laat het Wilders maar niet horen…

Een website vol met lijnen en verbindingen. Soms zijn het bewerkte landkaarten of maakt ze een hele genealogie van een supermarkt. Andere keren gebruikt ze voorwerpen uit de natuur om verbindingen tussen te leggen. Letterlijk en figuurlijk breidt de Amerikaanse Nina Katchadourian haar wereldbeeld aan elkaar.

Ik weet niet of een rijtje bloemen nu zoveel zal veranderen aan het grauwe beeld en de geur van varkensstallen, maar een mooi contrast is het wel.

Sinds vanmiddag begrijp ik pas waarom ze die met een schutting afgezette plekken in het bos of op de heide uitkijkpunten noemen. Zeker een kwartier heb ik door een gat in zo’n schutting reikhalzend staan uit te kijken naar een tureluur, een gele kwikstaart, een grutto, een watersnip of een buizerd. Volgens het bordje bij die schutting zouden ze er allemaal moeten zitten, maar geen van allen heb ik gezien. Zelfs niet een gewone merel of kraai. Jammer, ik had er echt naar uitgekeken ze eens goed te kunnen zien.

Een paar dagen geleden was er weer een zonsverduistering te zien, ditmaal in Azië. De Nederlandse toeristen die naar China afreisden om hier getuige van te zijn hadden dure pech want het regende pijpestelen en dus was er niks te zien. Voor mij een klein goedmakertje van mijn frustratie uit 1999 toen ik op de motor naar Noord-Frankrijk reed om dit natuurverschijnsel eens mee te kunnen maken en ook niks te zien kreeg. De hele middag was het stralend weer daar boven op die Franse heuvelen, en tien voor minuten voordat het feest zou moeten beginnen trokken alle wolken samen en verduisterden inderdaad de zon, maar niet op de spectaculaire manier zoals ik me had voorgesteld.

Een paar jaar later was er een verduistering te zien in sommige gebieden van Libië, Turkije en Zuid-Rusland. Ik had me vast voorgenomen daar naartoe te gaan, maar helaas kreeg ik toen te maken met een nogal persoonlijke zonsverduistering in de vorm van een burn-out. Nu het gelukkig weer beter gaat zou ik me kunnen gaan inschrijven voor Paaseiland (2010), Australië (2012) of de Verenigde Staten (2017). Maar eigenlijk zit ik gewoon te wachten op een verduistering hierzo, boven Tilburg. Breda of Eindhoven zou ook prima zijn. Met iedere dag wel een beetje zon zou je toch denken dat dat een keertje moet lukken. Het brilletje uit 1999 heb ik nog.

Met de vele natuurdocumentaires die ik in mijn leven al gezien heb denk ik al gauw dat ik alles wel zo’n beetje ken wat er aan vreemde en mooie wezens op onze planeet loopt, zwemt of vliegt, maar deze grote rafelvis of leafy seadragon was helemaal aan me voorbij gegaan. Ik kwam een afbeelding van de vis tegen in een informatieblaadje van Ziggo en werd er van binnen aardig stil van en ging spreekwoordelijk bijna op mijn knieën uit bewondering voor deze bijzondere vis. Zoek vooral even verder op internet voor nog veel meer mooie en gedetailleerdere foto’s.

Een aantal jaren geleden vertelde iemand me – in al zijn wijsheid – dat als je een paardebloem plukt die al helemaal uit pluisjes bestaat, je moet proberen deze pluisjes er in één keer af te blazen, want voor iedere keer dat je extra moet blazen om ze er allemaal af te krijgen gaan er telkens zeven jaren van je leven af.

Een hard spelletje, en na de eerste keer dat ik het probeerde zou ik hebben moeten concluderen dat ik niet eens ouder zou worden dan vijftig jaar. Maar ik ben iemand die gelooft in herkansingen en de volgende jaren wachtte ik altijd net zolang tot er al veel lege stengels in het gras te zien waren. Dan plukte ik een van de nog overgebleven paardebloemen waarvan de pluisjes ieder moment uit zichzelf los zouden laten en blies ze er vervolgens allemaal in één keer vanaf.

Om lang en gezond te kunnen leven heb je heel wat geluk nodig, maar een beetje slim aanpakken wil ook wel eens helpen.