SpoenkJack Tummers

‘De Ierse acteur Liam Neeson overweegt zijn katholieke geloof op te geven en moslim te worden’. Als je dat leest moet je wel even slikken. Een belezen iemand uit het westen, die toch wel moet weten hoe het allemaal zit, en dan overweegt moslim te worden? Hij blijkt dit gezegd te hebben nadat hij tijdens opnames voor een film in Istanbul gefascineerd raakte door de Islam: ‘Vijf keer per dag wordt er opgeroepen tot het gebed, en in het begin word je daar gek van, maar daarna zet het zich vast in je ziel, en wordt het een prachtig, prachtig iets.’ Zucht. Gelukkig, het gaat over rituelen. En dan begrijp ik precies wat hij bedoelt. In een land als Nederland hebben we nog nauwelijks rituelen, of je moet het zuipen tijdens Carnaval of het shoppen tijdens Sinterklaas en Kerstmis zien als moderne varianten van rituelen. Het gevoel waar Neeson op duidt ken ik wel. Ik heb er al eens iets over geschreven in het stukje over Taizé, en de laatste tijd merk ik dat ik in mezelf langzaam weer een behoefte voel ontstaan aan dit soort rituelen. En dan bedoel ik niet naar de kerk gaan of me laten bekeren tot een ander geloof. Een of twee keer in de week samen met anderen mediteren zou ook al goed zijn, hoewel dit toch weer anders is dan drie tot vijf keer per dag eraan herinnerd worden dat je even pas op de plaats moet maken. Ik voor mij hoop dat Liam Neeson zich zal bedenken, want dit jaar moet hij nog aan de bak in het vervolg op Taken.

Terwijl mensen hun goede wensen en hoop uitspreken naar elkaar en het nieuwe jaar, komen in Overijssel net voor de jaarwisseling 700 kalveren om bij een stalbrand. Ik kan hier zo ont-zet-tend kwaad om worden… Dat moet ik toch nog maar even kwijt, hier op deze plek. Ik weet dat er veel mensen zijn die dit soort berichten onderhand spuugzat zijn. Ooit gehoord van een flatgebouw of winkelcentrum dat uitbrandde terwijl de driehonderd inwoners of kerstshoppers nog in het gebouw aanwezig waren? Nee, natuurlijk niet. Mensen zorgen voor elkaar. We zijn sociaal en invoelend en onze veiligheid en ons welbevinden en die van onze medemens staan bovenaan op onze eeuwige to-do list. Daarom hadden we vorige week weer een glazen kooi vol goede bedoelingen en dat bracht net als voorgaande jaren weer heel veel geld op. Voor mensen, vanzelfsprekend. Ik ben niet heilig, echt niet, maar als ik dit soort programma’s zie, de drukte in de winkelstraten, de hypocrisie achter veel goede doelen, zie ik alleen maar mensen die bezig zijn met zelfbevrediging. Geestelijk masturberen. Want wij zijn het hoogst op aard, kinderen Gods en weet ik wat voor andere onzin. En dus nog maar een klein beetje Oud-Chinese wijsheid:

Als de mens wordt geboren, is hij zacht en zwak.
Als hij sterft, is hij stijf en sterk.
Als de dingen, het gras en de bomen worden geboren.
zijn ze zacht en teer.
Als ze sterven, zijn ze droog en schraal.
Daarom: stijfheid en sterkte zijn volgelingen van de dood.
Zachtheid en zwakte zijn volgelingen van het leven.
Wat sterk is en groot, is minder.
Wat zacht is en zwak, is meer.

(Uit de Tau Teh Tsjing van Lao Tze)

Wat een mooi woord is dit toch. Ik hoorde het onlangs in een documentaire over Hans en Sophie Scholl, twee leden van de Weiße Rose, een Duitse verzetsgroep tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze riepen op tot geweldloos verzet tegen het naziregime en drukten tussen juni 1942 en februari 1943 zes anti-oorlogspamfletten en verspreidden die in grote Duitse en Oostenrijkse steden. Uiteraard en helaas werden ze opgepakt en geëxecuteerd. De teksten zelf zijn bewaard gebleven en onder andere gebundeld in het boekje Die Weiße Rose van zus Inge Scholl. Het is onze plicht, niet omdat het moet van iemand anders, om dit soort daden en de reikwijdte van de inhoud van dit soort teksten nooit te vergeten.

Gisteren was ik met mijn moeder op de begraafplaats van Sittard. Morgen is het Allerheiligen, gevolgd door Allerzielen op woensdag. We liepen langs de graven van mensen die we beiden gekend hebben, om te beginnen met het graf van de ouders van mijn vader. De begraafplaats is een van de mooiste die ik ken, en niet alleen maar omdat ik in Sittard ben geboren. Overal staan mooie oude bomen die gisteren nog mooier waren vanwege de herfst en het lekker warme najaarszonnetje. In het midden van het kerkhof is het graf van Deken Thijssen. Ieder jaar rond deze tijd kunnen gelovigen daar bij elkaar komen om samen te bidden, voor Deken Thijssen, en voor alle levenden en niet meer levenden. Terwijl mijn moeder zich aansloot bij het groepje mensen rondom het graf liep ik een beetje rond, terwijl ik op de achtergrond kon horen hoe keer op keer het weesgegroetje werd herhaald. Hoeveel kraaltjes zitten er ook alweer op een rozenkrans? De zon scheen in mijn gezicht en de rode en gele bladeren van de bomen wiegden zachtjes heen en weer. En ik werd weer even geraakt. Niet door God, maar door al dat leven om me heen. De laatste tijd zit ik te veel met mijn hoofd in opdrachten en met mijn ogen gefixeerd op het beeldscherm van mijn computer. De eenvoud en rust op een begraafplaats doet altijd iets met me. Ik word er ook altijd even emotioneel van, en niet alleen maar omdat we als laatste een bezoek brachten aan het graf van mij vader. De naam van hem daar op die steen te zien staan maakte het alleen maar even concreet.

Nagedachtenisplicht gaat niet alleen maar over het verleden en de doden, maar zeker ook over wat er in jezelf leeft en voor jezelf belangrijk is. Zo was ik vergeten hoe vol ik me kan voelen en hoe leeg ik de laatste tijd ben. Moe om niks. En de oplossing is altijd weer even simpel als moeilijk. Gewoon iedere dag even naar buiten en een stukje wandelen.

‘Deze website bundelt de krachten van Jaap Lodewijks, Birgit Verstappen en Jos van Genugten. Een ideëel samenwerkingsverband van drie professionals, dat zich ten doel stelt de waardevolle elementen uit het franciscaans leiderschap doorwerking te geven in de huidige tijd. Een tijd waarin een enorme behoefte is aan waarachtig leiderschap.’ De weg van Franciscus zit boordevol waardevolle elementen, die herkenbaar en bruikbaar zijn voor authentiek leiderschap. Maar het franciscaans leiderschap is geen methode, maar een weg. Een hoogst individuele weg, die vraagt om aandachtig te luisteren naar de eigen levenslessen en naar datgene waartoe we persoonlijk worden geroepen.

Een leuke website om te maken bovendien. Rustig en eenvoudig, en toch met voldoende afwisseling op iedere pagina om ook visueel aantrekkelijk te blijven: www.franciscaansleiderschap.nl

Kachina Swetlodge is de naam van de website van Yves Vanopslagh. Yves geeft workshops op het gebied van zweethutceremonies, vision quest, trance dance, huiszuivering en ayahuasca.

Het voordeel van een eigen website hebben is dat je er dingen op kunt zetten die zo flauw zijn als je zelf zin in hebt…

In Vaals is een museum waar zo’n 200 heiligenbeelden bij elkaar staan. Een paar weken geleden was ik er op bezoek met mijn moeder. Ze had nog een vrijkaartje, gekregen als bedankje omdat ze gratis een heel mooi en bijzonder drieluikje had afgestaan en nog een paar andere schilderijtjes met daaarop afbeeldingen van heiligen. De museummedewerker die ze kwam afhalen zei er heel erg blij mee te zijn. Ze heeft ze echter niet kunnen terugvinden in het museum. Waarschijnlijk verpatst. Oh nee, dat mag ik niet zeggen… Ook in het restaurantje hingen ze niet, waar we onder het genot van een kopje koffie nog even napraten over de beelden. Zonder gebakje, ook al keek de bediende nogal beteuterd toen ik zijn aanbod weigerde. En bij de entree (toegangsprijs 5 euro) staan enkele vitrinekasten met kitchbeelden die voor ettelijke aardse euro’s te koop zijn. Maar dat mag ik eigenlijk ook niet zeggen, dat het geheel nogal erg commercieel op me overkwam. Op zich niks mis mee, maar toch, je bent er zo op uitgekeken, op die heiligen. Ze staan er maar wat te staan, nek aan nek en schouder aan schouder. Bespaar je het ritje zou ik zeggen, tenzij je nogal into dit soort heiligenbeelden bent. Bij het kopen van een kaartje vraagt de medewerkster om je naam, zodat ze kan gaan opzoeken welke heilige daarbij hoort. Bij vertrek krijg je dan een A4-tje mee met daarop uitleg over jouw eigen heilige. Maar daarvoor hoef je ook niet naar Vaals. In mijn geval ging het om Jakob, Jacobus, wat zoveel betekent als beentjelichter, bedrieger. ‘In het bijbelse verhaal van de tweeling Esau en Jakob wordt verteld dat het tweede kind bij de geboorte de hiel van de eerste vasthield, en daarom werd hij Jakob genoemd’. Maar ik ben enig kind, dus wie bedriegt er hier wie?

Deepak Chopra, voor wie hem niet mocht kennen, is een Indiaas schrijver van boeken over spiritualiteit, alternatieve geneeskunde en de Ayurvedische geneeskunde. Regelmatig legt hij verbanden tussen spiritualiteit en de moderne wetenschap, met name de kwantummechanica, en hij is wat dat betreft een man van deze tijd. Hij twittert heel regelmatig en heeft nu via dat medium een oproep gedaan aan iedereen in de wereld om ideeën aan te dragen over welzijn en welbevinden. @DeepakChopra ‘Please use #cwellbeing hashtag as I’d like to create a database for ideas from all over the world on well being’. Hij noemt het geen ‘geluk’, gelukkig, en het is me ook niet duidelijk of hij nu het Grote Welbevinden bedoelt, zoals in vrede op aarde en dat soort dingen, of het kleinere geluk. Dat laatste is dan stukken makkelijker en twee persoonlijke feitjes heb ik hem al wel kunnen twitteren. ‘Look closely at how cats sit, sleep and move without studying them. Connect with them, on the level of one being to another’. Het tweede feitje deed zich vanmorgen nog voor. Ik was veel te vroeg wakker – vreemd genoeg altijd op zondag en nooit doordeweeks – en liep rond zessen met blote voeten het balkon op en ging bij de reling staan. Ik keek uit over het parkje achter mijn flat, luisterde naar wat vroege merels, zag een zonnestraaltje de toppen van de bomen raken en voelde frisse lucht zachtjes langs mijn gezicht en voeten stromen: ‘Waking up before everyone else, and then going outside to feel the air.’ Ook fijn, maar het was nóg fijner geweest als er behalve die lucht ook nog iets harigs langs mijn benen had gestreken.

Bij de opdracht uit huiselijke kring, het retoucheren van een paar oude foto’s, hoorde ook een vraag. Hoe oud was Marie geworden en in welk jaar was ze geboren? Dan kun je heel hard gaan denken en rekenen, maar je kunt ook doen wat mijn moeder deed. Even naar de slaapkamer lopen en dan terugkomen met een schoenendoos vol met bidprentjes. Ergens tussen al die bidprentjes moest ook die van mijn oma liggen. Mijn moeder gooit nooit iets zomaar weg, en van alle begrafenissen die ze samen met mijn vader bezocht heeft ze alle bidprentjes bewaard. Terwijl mijn moeder begon te zoeken naar het bidprentje van mijn oma begon ik met tellen. Behalve het geboortejaar van mijn oma wilde ik nu vooral nog weten hoeveel begrafenissen er in totaal bezocht werden in een mensenleven zoals dat van mijn ouders. Ik kwam uit op 357. Bijna een voor iedere dag van het jaar. Ergens vond ik het wel jammer dat het er net geen 364 waren, maar volgens mijn moeder waren het er waarschijnlijk nog veel meer. Bij crematies worden namelijk vaak geen bidprentjes uitgedeeld.

Hoeveel begrafenissen bezoekt een mens zoal in zijn leven? Hoeveel heb jij er al bezocht? In eerste instantie verklaarde ik mijn ouders voor gek met dit aantal van 357, ook al weet ik dat dat aantal vooral bereikt kon worden doordat ze beiden afkomstig zijn uit grote families en met een van oudsher groot netwerk van vrienden, kennissen, buren, overburen etc. Heel wat anders dan mijn eigen leven van dit moment, en begrafenissen bezoeken is niet mijn hobby. Ondanks dat kwam ik zelf ook al gauw op zestien stuks, en dan ben ik er misschien nog een paar vergeten. Het loopt dus gauw op, dat aantal, en naarmate je ouder wordt worden het er vanzelf meer en meer. ‘Op dit moment bijna iedere week wel eentje en soms twee’ volgens mijn moeder. Daar kunnen geboortes nooit tegenop.

Osama Bin Laden, ik vond het altijd zo’n aardige man. Niet om wat hij deed of zei, maar om hoe hij eruit zag, de blik in zijn ogen. Hij zag er niet uit als een monster, maar juist heel open, aardig en begripvol. Ik heb die twee dingen nooit met elkaar kunnen rijmen. Als je even vergeet wie hij was en je stelt je hem in andere kleren voor dan in een legeruniform, is het opeens een vriendelijk ogende man waar ik graag eens een praatje mee had willen maken, samen op een bankje in de zon. Iemand die ik zomaar op vakantie zou kunnen tegenkomen en die me dan zou uitnodigen voor een kopje thee in zijn huis. Maar dat vond ik ook altijd van Hitler. Op sommige foto’s had hij haast pretoogjes en in gedachten heb ik hem weleens in de lach zien schieten om iets heel stoms, iets waar ieder van ons van in de lach zou schieten. Raar is dat op zich niet. In de eerste plaats, in het begin, zijn we toch allemaal hetzelfde. Waarom de een dan wel rare gedachten krijgt die uitlopen op haat jegens hele volkeren en een ander niet?