Dit weekend heb ik voor een vriendin van mijn moeder een dvd een aantal keren moeten kopiëren met daarop de laatste beelden van haar broer. Hij is overleden deze man, een ‘heel oud kind’ volgens Herman van Veen, van bijna vijftig en met een verstandelijke beperking. Rare benaming eigenlijk voor dit type mens, want ik zou over mezelf ook een aardig lijstje kunnen opstellen met verstandelijke beperkingen. Men schijnt deze benaming respectvoller te vinden dan alle vorige benamingen. Aanvankelijk noemde men ze mongooltjes, maar dat werd in de volksmond een scheldwoord. Toen werd het ‘het syndroom van Down’, maar dat was weer te medisch. Daarna waren het mensen die ‘geestelijk gehandicapt’ of ‘verstandelijk gehandicapt’ zijn. Ook dat vond men nog te stygmatiserend en daarom heeft men het nu over mensen met ‘een verstandelijke beperking’.

Mijn moeder had het vroeger altijd over ‘een ongelukkig jongetje’. Dan zei ze dat die of die ouders drie kinderen hadden waarvan er eentje ‘ongelukkig’ was. Iedereen wist wat je daarmee bedoelde, namelijk een jongen of meisje die niet helemaal goed bij was. Niet zoals iemand die opeens gek werd en rare dingen ging doen, maar gewoon iemand die niet zo slim was en dit ook nooit zou worden. Ze werden ouder maar bleven toch altijd kind. Een heel oud kind. Maar waar dat ‘ongelukkig’ precies op sloeg weet ik eigenlijk niet, want ongelukkig zijn deze mensen vaak niet, integendeel. Ik denk dat het misschien te maken had met de ongelukkige gebeurtenis om als ouder een kind te krijgen met deze ‘afwijking’. Ik mag het geen ‘afwijking’ noemen, dat weet ik, maar hoe gelukkig je als ouder ook kunt worden met zo’n kind, het is niet het soort leven dat je aanvankelijk in gedachten had voor je zoon of dochter. En daarom noemde men het waarschijnlijk ‘ongelukkig’. Een ongelukkig voorval, een ongelukkige omstandigheid, een kind dat het ‘ongeluk’ overkomen is niet geboren te worden als een normaal kind met de mogelijkheid bewust voor het échte geluk te kunnen kiezen in deze wereld. Als je dan ziet wie vaak de mensen zijn die nog het meest het gevoel van ‘geluk’ kunnen ervaren, kun je je serieus afvragen wie er nu eigenlijk leeft met een beperking.