Sirene
Maandag 1 mei, twaalf uur ‘s middags. De eerste maandag van de maand en dus wordt het luchtalarm weer getest. En ik weet dat het bedoeld is om de bevolking te alarmeren bij rampen en dergelijke, maar op mij heeft de sirene altijd het tegenovergestelde effect gehad.
Het eerste waar ik aan moet denken is dat de Morlocks komen. De Morlocks zijn gedegenereerde en onder de grond levende mensen uit “The Time Machine” van H.G. Wells. Ze gebruiken de sirene om de Eloy te lokken die boven de grond leven en die ze vervolgens oppeuzelen… Ik dwaal een beetje af merk ik. Maar het is dan ook een erg mooie film die ik keer op keer kan zien zonder dat hij ooit gaat vervelen. En als ik daar dan tijdens die test van het luchtalarm aan word herinnerd vind ik dat alleen maar prettig.
Vervolgens word ik altijd heel rustig, en ik merk dat mijn tijdsbesef en bewustzijn veranderen. Opeens zit ik niet meer gedachteloos op de bank of op het werk, als individu ondergedompeld in de dagelijkse sleur van het bestaan, maar voel ik me onderdeel van een veel groter geheel.
Destijds, in de Tweede Wereldoorlog, was het luchtalarm bedoeld mensen te waarschuwen voor bijvoorbeeld bombardementen. Omdat men onvrijwillig maar gezamenlijk in dezelfde bedreigende situatie kwamen te zitten, had dit onbedoeld vaak een verbroederend effect. Samenkruipend onder de tafel of in schuilkelders was men intens betrokken bij het gebeuren, één tegen de vijand en, hoewel gedwongen, volledig in het nu. Er was geen tijd en noodzaak stil te staan bij onbeduidende persoonlijke probleempjes, en dan bedoel ik uiteraard niet een gebrek aan eten en dergelijke. Maar er was iets veel groters aan de hand in de wereld dan alleen maar ‘ik’.
Vreemd genoeg heeft die sirene een vergelijkbaar effect op mij. Het rukt me los uit mijn beslommeringen en ik besef opeens dat ik niet alleen ben, dat mijn problemen niets zijn in vergelijking met de problemen in de derde wereld, dat onze huidige welvaart en veiligheid heel relatief zijn en dat we daar heel dankbaar voor moeten zijn.
Wat mij betreft schaffen we dit systeem nooit af. Een paar minuten stilte voor wie we zijn en onze plek in de wereld en in de geschiedenis. En je hoeft er niet eens voor naar de kerk.
