SpoenkJack Tummers

Staatssecretaris Bleker werkt aan een nieuwe natuurwet, dat zal niemand ontgaan zijn. ‘Naast de aangekondigde drastische bezuinigingen op natuur betekent dit een tweede dreun, omdat voor veel planten- en diersoorten de bescherming flink wordt teruggeschroefd. De bescherming van vissen wordt nog slechter dan nu al het geval is. Veel soorten zullen minder streng beschermd worden en anderen zullen buiten de Natura2000-gebieden helemaal geen bescherming meer genieten (bron: natuurbericht.nl). Het mooie visje op deze foto van Jelger Herder is een bittervoorn en zal straks niet langer beschermd zijn buiten de Natura2000-gebieden. Maar weten visjes veel waar die gebieden beginnen en eindigen. Klunen kunnen ze niet en vliegen ook niet. Naast de vissen is er nog veel meer natuur in de vorm van flora of fauna dat straks niet langer strikte bescherming zal genieten. Bleker wil meer verantwoordelijkheid hiervoor bij mensen zelf leggen. Bij particulieren, boeren en bedrijven. Klinkt alweer aardig op wat jaren geleden gedacht werd toen men sprak over zelfregulering en eigen verantwoordelijkheid, en we weten inmiddels wel waar dat toe geleid heeft. Kijk alleen al maar naar de veetransporten waar regels zeer rekbaar bleken te zijn, naargelang de eisen (= wensen) van de betrokkenen. Helaas is het nog steeds zo dat eigen verantwoordelijkheid nog te vaak synoniem staat aan eigen belang en niet het belang van ons allen en onze toekomst. Zolang dat zo is zijn strikte regels en toezicht op de naleving hiervan noodzaak.

Voor liefhebbers van zowel motorrijden als tuinieren heeft het bedrijf Green Bikes uit Groot-Brittanië een plantenbaksysteem ontworpen dat eenvoudig op iedere kofferdrager gemonteerd kan worden. Op de foto is het eenvoudigste model te zien. Gemaakt van gevlochten riet met kunststof binnenbakje biedt dit rekje plaats aan maximaal drie plantjes per zijde. Op de plaats waar nu nog een standaard topkoffer is gemonteerd kan een maxi-bak extra ruimte bieden voor bijvoorbeeld grotere planten zoals varens of hangplanten. Behalve het hier getoonde rieten model zijn er ook nog kunststofversies te krijgen met diverse vrolijke motiefjes, en een luxe aluminium model met ingebouwd bewateringssysteem. Een eco-versie hiervan waarschuwt de eigenaar als het gaat regenen zodat deze even een kort ritje kan gaan maken met de motor om optimaal gebruik te maken van natuurlijk regenwater. Dit laatste model verkoopt vreemd genoeg nog niet zo goed.

Ik hou van de natuur en kan urenlang lezen, kijken of luisteren naar zaken die met natuur te maken hebben. Bloemen, bomen, bladeren, ik vind het allemaal prachtig. Ik leer steeds meer over hoe de natuur werkt en over de vele variëteiten. Alleen die namen… Ik vergeet ze steeds opnieuw en denk nu dat dat komt doordat namen van bloemen en planten niet altijd duidelijk een verwijzing in zich meedragen naar het uiterlijk van de bloem of plant. Een paardebloem? Een margriet? Een hyacint? Enig idee hoe die bloem eruit zou kunnen zien als je er nog nooit een gezien hebt? Bij insecten gaat dat al heel wat makkelijker met namen als het roomvleklieveheersbeestje, de eironde watertor en het zwartpootsoldaatje. Als ze dat nu ook eens zouden gaan doen bij bloemen zou het veel makkelijker zijn ze te onthouden. Vriend H. had al een paar voorbeelden paraat, zoals de verlepsia, de amereetsia en het gordelroosje. Kijk, dan zijn nu namen waar ik me meteen iets bij voor kan stellen en daarom kan ik ze nu ook zo opnoemen. Als je zelf nog voorbeelden hebt van dit soort makkelijk te onthouden bloemen- of plantennamen, laat het me dan snel weten!

Paardebloemen zie je nu overal. Mooi okergeel van kleur, in de berm langs de weg of in een weelderig groen weiland. En dan heb je ook nog die pluizige bollen waarvan de zaadjes op een bepaald moment loslaten en mee worden gevoerd door de wind. Als je ze er niet al veel eerder zelf afgeblazen hebt. Ik heb het natuurlijk over dezelfde bloem. Maar die tussenfase, dat moment van bloem tot pluis, wie heeft dat ooit met eigen ogen gezien? Ik niet in elk geval. Waarschijnlijk gebeurt het stiekum, ergens in de nacht of vroege ochtend. Of zo razendsnel dat het met het blote oog niet is te zien. Ik ben dus maar eens gaan zoeken op internet en kwam een mooi filmpje tegen van SchoolTV met de titel ‘Hoe groeit een paardebloem?’. Als je dan ziet hoe die groeit moet je misschien net als ik denken aan een vlinder. Die rupst in zijn beginfase maar wat rond, en schijnbaar van het ene op het andere moment is daar die prachtige vlinder. Bij een paardebloem gaat dat ongeveer op dezelfde manier. Het groeit, bloeit, sluit zich voor de nacht, gaat weer open, groeit nog een stukje, sluit zich weer. En dan opeens opent de bloem zich weer, maar dan zonder gele blaadjes maar als een prachtige driedimensionale waaier van donzige pluisjes. Respect man, respect!

Bekijk het filmpje op SchoolTV »

Het is lente…

De beroemde Magnumfotograaf Marc Riboud, van wie ik nog een fotoboek in de kast heb staan, maakte deze onvergetelijke foto in de tijd van de Amerikaanse invasie in Vietnam. Een vrouw toont een bloem aan de soldaten en smeekt ze, de soldaten, het leger, om te stoppen en niet te gaan vechten. Geen oorlog, maar vrede. De zachtheid van de bloem, tegenover de hardheid en het geweld van wapens. Het lijkt een hele sprong naar een groepje reeën die zich de afgelopen weken in de Hortus van Haren tegoed hebben gedaan aan hele bloemperken met oh zo waardevolle bloemetjes. Verschrikkelijk wat voor slachtveld de reeën daar hebben aangericht. Het bestuur zag zich daarom genoodzaakt het besluit te nemen de reeën maar door jagers te laten afschieten. Je moet toch wat in oorlogstijd. Dat besluit leidde echter tot enorm veel protest waardoor er gezocht moest worden naar een andere oplossing. En wat was die oplossing? De reeën zijn met behulp van rozen de tuinen van Hortus uitgelokt en grazen nu weer elders. Rozen, en geen kogels. Zo kan het dus ook!

Dirpolcadimi? Wat een woord, dat imidacloprid. Ik dacht even dat ze het verkeerd om geschreven hadden, de chemici die deze naam bedachten voor dit gfitige goedje. Op dit moment weer even zeer actueel als vaak gebruikt insecticide in de landbouw en bollenteelt. Onlangs heeft Zembla daar nog een aflevering aan gewijd die hier terug te kijken is. Het middel werd door Bayer ontwikkeld en wordt in een product met de naam Admire wereldwijd het meest verkocht. In 2007 voor een bedrag van 556 miljoen euro. Kassa! Maar daar is het Bayer natuurlijk niet om te doen. Science for a better life is hun motto tegenwoordig, en deze boodschap wordt op hun website geïllustreerd met foto’s van voetballende kinderen en fietsende gezinnetjes. Er is dus geen enkele reden om ongerust te worden over het feit dat volgens Vara’s Vroege Vogels op ongeveer 50% van alle meetpunten in Nederland de normen voor het oppervlaktewater worden overschreden en dat er zelfs plekken zijn waar 10.000 keer zoveel voorkomt dan toegestaan. Dat laatste woordje verklaart veel. Toegestaan betekent nog niet goed gedaan.

Imidacloprid is zeer schadelijk voor bijen, hommels en vlinders en het middel breekt erg langzaam af in water, terwijl insecten essentieel zijn voor het behoud van biodiversiteit omdat ze voor bestuiving zorgen. Daarnaast leiden de hoge concentraties Imidacloprid tot hogere kosten voor de waterzuivering voor drinkwater. Toch wordt het middel wereldwijd op grote schaal toegepast en in Nederland vergelijkingsgewijs zelfs meer dan in andere EU-landen. Zou dat misschien niet ook komen door de commercieel slim bedachte merk- en productnamen? Producten met namen als Advantage (tegen vlooien bij katten en honden), Amigo, Gazon-Insect, MierenStop, MonAmi en POKON Mieren (als POKON goed is voor je planten, dan…). De volledige lijst met producten voor bloemisten die Imidacloprid bevatten staat op de site van Vakblad voor de Bloemisterij.

Bijna klaprozenrood, misschien bestaat het toch. De vaatdoek lag vochtig en verfrommeld in een hoekje van het aanrecht toen er een straaltje zonlicht op viel. Het komt aardig in de richting, hoewel het op de foto lang niet zo overtuigend zal overkomen als toen ik het zag. Misschien iets te veel oranje, en het rood oogt niet tegelijkertijd koel en warm zoals de blaadjes van een klaproos. Maar toch, geen slechte poging voor een vaatdoek.

Eigenlijk zou ik een nieuwe categorie moeten aanmaken voor mijn berichtjes. De categorie ‘nooit geweten’. Zo lees ik vanmorgen in de nieuwsbrief van VARA’s Vroege Vogels dat de klaproos zijn naam dankt aan het feit dat zijn bloem bij regen ‘dichtklapt’. En dat men in Vlaanderen deze bloem daarom ook wel onweersbloem of donderbloem noemt. Wist u dat? Ja? Ik niet namelijk. Altijd gedacht dat het met de vorm en fragiliteit van de blaadjes te maken had die bij elk zuchtje wind om lijken te klappen. Een beetje op de manier waarop ook een hond zijn oren opeens dubbel kan vouwen. Of rechtop kan doen staan. Even verder zoeken op internet levert me nog meer ‘nooit geweten’ op. De latijnse naam van de bloem bijvoorbeeld: papaver somniferum. Of papaver hybridum, papaver dubium, papaver rhoeas, papaver argemone. Handig die latijnse namen, omdat ze over het algemeen eerder verwijzen naar het uiterlijk of een opvallende eigenschap van de bloem dan wat de plaatselijke volksmond er van maakt. Nog even verder lezen en de klaproos blijkt ook wel kollebloem genoemd te worden. Een heksenkruid, vanwege de eigenschappen van sommige klaprozen, bijvoorbeeld die van de eerder genoemde papaver somniferum of slaapbol. Wie nog meer wil weten over de klaproos moet zelf maar even verder lezen, bijvoorbeeld hier. Het laatste wat ik namelijk wil is slaapverwekkend overkomen.

Bij de opening van de biodiversiteitstuin (wat een rotwoord om te moeten typen…) hadden ze een vrouw uitgenodigd om iets lekkers te serveren. Een ‘raw’ worteltaart. Raw voor rauw. Hij was heerlijk. Lekker fris van smaak, met een beetje citroen of sinaasappel. En bovenop het stukje taart lag het knopje van een madeliefje. En die kun je dus blijkbaar gewoon eten! Wist ik veel. Soms voel ik me echt ontzettend dom. Zou er hongersnood uitbreken zou ik in staat zijn te sterven temidden van een heel veld vol madeliefjes. En dan te bedenken dat ik ze vroeger weleens plukte voor mijn moeder. Om lief voor haar te zijn. En dan stopte ze ze in een piepklein vaasje met een beetje water. Maar goed dat ik toen niet wist dat ze eetbaar waren, anders had ik ze nooit afgegeven.

Voor de lekkerste worteltaart: freaky salade »