Het leuke van dieren is dat ze niet op de hoogte zijn van (mensen)regels. En het irritante van dieren is dat ze niet op de hoogte zijn van (mensen)regels. Kijk nou bijvoorbeeld naar deze twee Schotse Hooglanders. Hebben ze ik weet niet hoeveel hectare weide en bos tot hun beschikking, en waar gaan ze liggen uitrusten?
Eind september vorig jaar waren vriend P. en ik dolgelukkig bij het vinden van een paar exemplaren van de inktviszwam. Nu struikel je er bij wijze van spreken over. Dat is niet helemaal waar. Je moet nog steeds een beetje geluk hebben, maar zo zeldzaam als de pers ons vorige zomer deed geloven dat de inktviszwam is, is niet (meer) waar. Deze groep had P. vorige week al gevonden en je zou kunnen zeggen dat dat behoorlijk vroeg is voor de tijd van het jaar. Dit keer ook niet hier een daar een los exemplaar, maar een hele groep ‘eieren’ bij elkaar die op het punt staan om uit te komen. Een enkele deed dit al en de tentakels van dit exemplaar liggen inmiddels al uitgespreid en slap op de grond. En die grond is kleddernat van de vele regen van de afgelopen paar maanden. En ook dat is minder zeldzaam aan het worden. Straks hoeven we in Nederland niet meer te wachten op een nog sterkere stijging van de zeespiegel om weggespoeld te worden.
Het wild zwijn komt naar Nederland. Kaartjes zijn te koop via de bekende voorverkoopadressen… Als het om een popartiest ging, maar het wild zwijn is helemaal gratis. Op de Veluwe en in Limburg komen ze al voor en volgens recente onderzoeken zijn zwijnenpopulaties zich op veel meer plekken in het land aan het vestigen. In een klein land als het onze is het begrijpelijk dat dan gekeken moet worden naar waar deze dieren kunnen leven zonder schade aan te richten of gevaar op te leveren. Volgens een artikel op de website van de Heimans en Thijsse Stichting zou er ook plek voor ze zijn in Noord-Brabant, bijvoorbeeld ten zuiden van Tilburg. Ik hoop het van harte. Een paar jaar geleden liepen vriend P. en ik in een bos in de buurt van Nijmegen, net over de grens in Duitsland. Na een dagje fotograferen liepen we door een donker gedeelte van het bos terug naar de auto toen er opeens een meter of twintig voor ons iets zwaars en donkers het pad overstak. Een wild zwijn! We schrokken ons rot en waren zelfs even bang. Maar ook zielsgelukkig! Een wild zwijn, zomaar voor onze voeten! We zijn het niet meer gewend, behalve misschien in een dierentuin of met de verrekijker op de Veluwe. Een bos is van oorsprong niet leeg en met alleen maar bomen, planten en vogeltjes. Wolven, wilde katten, wilde zwijnen, vanalles kwam er vroeger voor in onze bossen. Het is ondenkbaar, helaas, dat deze tijden weer zullen terugkeren, maar het wilde zwijn mag van mij komen. Alleen ben ik bang dat ook de jagers zich hierop zullen verheugen. Nog meer schietlol.
Een mens hoeft zich tegenwoordig niet gauw te vervelen. Mocht het toch niet zo lukken, dan zijn er altijd wel mensen die je hierbij een handje willen helpen. Er zijn zelfs allerlei websites die precies voor je in de gaten houden waar wat te doen is. Film, theater, muziek, sport, braderieën en jaarmarkten, rondleidingen, workshops, noem maar op. Uitstapjes genoeg, en als je toevallig je keuze hebt laten vallen op een wandeling in het bos, bijvoorbeeld in de buurt van de Rovertse Heide onder Goirle, staan er borden opgesteld die aangeven waar de beste belevingsplekken zich bevinden. Makkelijker kunnen ze het een mens niet maken.
Bijgaande foto geeft een beeld van hoe zo’n belevingsplek er uitziet. Inderdaad een heel mooi plaatje, alleen weet ik niet zeker of de plek wel klopt. Zoals je kunt zien aan de eerste foto is het plastic bovenop de kaart behoorlijk vies en dof, dus het kan zijn dat ik een meter of wat verkeerd opgesteld stond. Het voelde ook niet optimaal moet ik bekennen. Een paar koeien links en rechts en een reiger in het water had de beleving compleet kunnen maken.
Hoeft nog geen vuur te zijn… Nu het weer dagelijks een paar keer omslaat, dan weer een buitje, dan weer zon, kun je in het bos dit soort plaatjes tegenkomen. Zonnestralen die het regenwater op de boomstammen meteen weer doen verdampen. Eind oktober heeft de zon blijkbaar nog genoeg kracht om dit voor elkaar te krijgen. Over een maandje zal het haar niet meer lukken de bomen en onszelf te verwarmen.
Dit blinde konijn zal het erg moeilijk krijgen tijdens het jachtseizoen. Toen ik al wandelend in de buurt kwam kroop het meteen onder een bosje dennentakken en bleef daar stil zitten. Ik kon het tot op twee meter naderen voordat het toch maar besloot te vluchten. Nog net kon ik de witte waas zien voor de ogen. Arm konijn. Het sprong op gevoel bij van me vandaan en kroop tussen de bramenstruiken door het bos in. Veel kans op overleven geef ik het niet. Als het niet zal sterven door toedoen van een jager, dan toch als prooi van een roofvogel of vos. In het laatste geval blijft het in elk geval wel binnen de natuur, en dat kun je van een jager niet zeggen. Wat ze ook zeggen.
De grote stinkzwam. Wat moet je er verder nog over zeggen als je hem zo ziet? Ik bedoel, enige overeenkomst met een zeker mannelijk lichaamsdeel is er wel aan te ontdekken. Daarbij doet deze zwam geen enkele moeite zichzelf een beetje toe te dekken met herfstbladeren in verband met nietsvermoedende wandelaars en steekt het schaamteloos zijn kop omhoog. En dat is ook precies de latijnse benaming van deze zwam: schaamteloze lul. Een mens zou er een fikse boete voor krijgen.
Op deze oude tekening van rond 1900 is goed te zien hoe groot de overeenkomst met het mannelijk lid is. Op wikipedia beweert een auteur dat de zwam sterk lijkt op morieljes. Ben ik blij dat die van mij daar geenszins op lijkt. Ik krijg er nu al de kriebels van.
Een weekje of twee geleden liep ik vrij en blij rond op de Kampina, een heidegebied gelegen tussen Oisterwijk en Boxtel. Ik had mijn motor neergezet op een parkeerplaatsje en was lukraak ergens het bos ingelopen en vandaar terechtgekomen op de heide. Hoewel het gebied niet zo heel groot is, is het toch een plek waar je makkelijk kunt verdwalen. Die opvallende alleenstaande boom kom je wel heel vaak tegen, en die bosrand ook. Erg verwarrend allemaal en een kaart is geen overbodige luxe. Die heb ik ook, alleen lag die thuis. Net als dat handige gps-apparaatje dat ik eens als cadeautje kreeg. Ik kan prima alleen zijn, ook als ik ergens midden in een groot bos ben en urenlang geen ander mens tegenkom. Als ik maar weet waar ik ben.
Ik raakte dus weer eens verdwaald. Hoewel mijn gevoel me vertelde waar de parkeerplaats ongeveer was en dit achteraf ook bleek te kloppen, durfde ik toch niet op mijn gevoel af te gaan. Mijn gevoel liet me dus niet in de steek, maar ik het gevoel. Wat zou een gps-apparaatje nu fijn zijn, dacht ik nog. Altijd precies te kunnen weten waar je ergens bent. Zouden dit soort uitvindingen voortkomen uit een soort collectieve angst? Eerst vertelden we elkaar verhalen zodat we niet zouden vergeten wie we zijn en waar we vandaan komen. Daarna legden we deze verhalen vast in boeken voor het geval we de verhalen zouden gaan vergeten. Weer wat later vonden we de radio en de tv uit zodat we konden weten wat er aan de andere kant van de wereld gebeurt. Daarna de mobiele telefoon die ons altijd bereikbaar maakt zodat we niet het gevoel krijgen dat men ons zal vergeten. En een roep om hulp is slechts een druk op de knop, waar je ook bent. Alleen heb je daar in een bos of op de heide niks aan als je anderen niet precies kunt vertellen wáár je bent. Daarom verzonnen we de gps. Een systeem dat ons precies vertelt waar we zijn. Geografisch gezien dan, want voor de rest zijn we nog steeds hopeloos verdwaald. En ik weet wel dat de gps uitgevonden werd voor het Amerikaanse leger, maar het leger is er ook alleen maar omwille van onze collectieve angst voor de ander.
In een bos in Groningen is men onlangs de zeldzame dooiergele spatelzwam tegengekomen, voor het eerst in 50 jaar. Zeldzamer dan helemaal verdwenen krijg je ze niet. Deze paddestoel was voor Nederland eigenlijk al afgeschreven, iets van het verleden. Nu is hij er echter weer, net als een paar andere paddestoelen die als zeer zeldzaam worden omschreven. De inktviszwam en de traliezwam bijvoorbeeld. De inktviszwam of clathrus archeri zijn we laatst zelfs tegengekomen in het natuurgebied De Brand bij Udenhout. Het is een prachtige zwam, oorspronkelijk blijkbaar afkomstig uit Australië en in Europa voor het eerst waargenomen in 1921. Mooi van kleur en de tentakels zijn net zo glibberig als die van een echte inktvis, hoewel ik die tentakels nog nooit door mijn vingers heb laten glijden.
Je zou denken dat met al die regen die we onlangs hebben gehad het wel over zou zijn met de droogte. Toch zie ik overal waar ik in het bos kom en langs weilanden dat sloten zonder uitzondering droog staan. Zelfs hele vennen staan bijna tot de bodem droog. Dat kan ook mede veroorzaakt zijn doordat boeren in een tijd van aanhoudende droogte extra water verbruiken. Hoe dat precies werkt weet ik even niet meer, maar ik heb me eens laten uitleggen dat landbouwgrond soms bewust lager ligt dan omringend land zodat het aanwezige water rondom hier naartoe zal afvloeien. Met als gevolg dat de groente er goed bijstaat maar heide en bos minder. Zo kon ik dit keer een slootje instappen waar ik normaal gesproken natte voeten zou krijgen. De bodem was helemaal bedekt met iets dat leek op grote lappen perkament. Het resultaat van een dik pak herfstbladeren dat maanden aan een stuk op het oppervlak van het water heeft gedreven en nu, na helemaal verkleefd en uiteengevallen te zijn, opgedroogd en wel op de bodem van de sloot lag. En daaronder zit nog nieuw leven. Nieuwe plantjes die met een enorme groeikracht door die deken heen weten te breken. Over een paar maanden zullen alweer de eerste bladeren van de bomen vallen voor de aanmaak van een nieuw laagje ‘perkament’. Volgend jaar, volgende zomer. Eerst nog maar even genieten van deze zomer.
