SpoenkJack Tummers

Om half acht kreeg ik een telefoontje dat er een grote brand woedde bij een kippenbedrijf in Rijen. Rijen ligt niet ver van Tilburg, dus ik had mijn motorbroek al aan toen ik voor de zekerheid nog even naar buiten keek om te zien of het niet toevallig was gaan sneeuwen. Jammer genoeg was dat zo, dus de broek maar weer uit en achter de pc in de gaten houden hoe de brand zich verder zou ontwikkelen: ‘Smits Pluimvee en Eieren in Rijen is één van de pluimveelocaties in Nederland en Duitsland die gemanaged worden door Pieter Smits. In Rijen zijn 83.000 hennen gehuisvest in vier stallen.’ Een half uur later meldde de website van Omroep Brabant dat de brand inmiddels weer onder controle was. Gelukkig maar, want je moet er toch niet aan denken dat al die kippen levend zouden verbranden. Weer een kwartiertje later en het Brabants Dagblad meldde dat er vermoedelijk 80.000 kippen waren omgekomen. Dus de brand was onder controle, maar toch ging alles in de fik. Levend. En voor de zoveelste keer. Weer even later een correctie: 18.000 kippen zouden zijn omgekomen en geen 80.000. Ernaast stond nog een stal met nog eens 140.000 kippen, maar die bleef gelukkig gespaard.

De Sophia Vereniging tot Bescherming van Dieren heeft een noodsticker die je gratis (excl. verzendkosten) kunt bestellen: ‘Stel: er breekt brand uit in uw woning, er is ingebroken of u bent betrokken bij een ongeval. Zelf kunt u rekenen op hulpdiensten, maar huisdieren worden vaak vergeten. Met de Sophia NoodSticker kunt u brandweer, politie en ambulance waarschuwen dat er huisdieren aanwezig zijn. Plak de sticker op uw voordeur, zodat uw huisdier niet aan zijn lot wordt overgelaten.’ Weinig nut vrees ik om een duizendtal stickers op stallen te gaan plakken.

Terwijl mensen hun goede wensen en hoop uitspreken naar elkaar en het nieuwe jaar, komen in Overijssel net voor de jaarwisseling 700 kalveren om bij een stalbrand. Ik kan hier zo ont-zet-tend kwaad om worden… Dat moet ik toch nog maar even kwijt, hier op deze plek. Ik weet dat er veel mensen zijn die dit soort berichten onderhand spuugzat zijn. Ooit gehoord van een flatgebouw of winkelcentrum dat uitbrandde terwijl de driehonderd inwoners of kerstshoppers nog in het gebouw aanwezig waren? Nee, natuurlijk niet. Mensen zorgen voor elkaar. We zijn sociaal en invoelend en onze veiligheid en ons welbevinden en die van onze medemens staan bovenaan op onze eeuwige to-do list. Daarom hadden we vorige week weer een glazen kooi vol goede bedoelingen en dat bracht net als voorgaande jaren weer heel veel geld op. Voor mensen, vanzelfsprekend. Ik ben niet heilig, echt niet, maar als ik dit soort programma’s zie, de drukte in de winkelstraten, de hypocrisie achter veel goede doelen, zie ik alleen maar mensen die bezig zijn met zelfbevrediging. Geestelijk masturberen. Want wij zijn het hoogst op aard, kinderen Gods en weet ik wat voor andere onzin. En dus nog maar een klein beetje Oud-Chinese wijsheid:

Als de mens wordt geboren, is hij zacht en zwak.
Als hij sterft, is hij stijf en sterk.
Als de dingen, het gras en de bomen worden geboren.
zijn ze zacht en teer.
Als ze sterven, zijn ze droog en schraal.
Daarom: stijfheid en sterkte zijn volgelingen van de dood.
Zachtheid en zwakte zijn volgelingen van het leven.
Wat sterk is en groot, is minder.
Wat zacht is en zwak, is meer.

(Uit de Tau Teh Tsjing van Lao Tze)

In de Volkskrant van gisteren een goed artikel over de vele en haast vanzelfsprekende berichten over stalbranden. Dan weer eens 500 of 2000 varkens gestikt of levend verbrand, dan weer tienduizenden kippen. Net als wederom een aanslag her en der in de wereld accepteert de gemiddelde lezer dit soort berichten als een onderdeel van het regelmatig terugkerende nieuws. Nieuws over dingen die zijn zoals ze zijn en waar nu eenmaal niks aan te doen valt. Maar dat is natuurlijk niet zo. Bij een stalbrand in Merselo van een tijdje geleden kwamen duizenden biggen om het leven. Sommigen levend verbrand, de rest in een razend tempo gestikt omdat varkensstallen gesloten uitgerust zijn met gesloten luchtsystemen. Lucht wordt continu en optimaal door de stallen geleid en langs de luchtwassers. Als een brandje ontstaat aan de ene kant van een stal bereikt de rook in korte tijd ook de andere kant van de stal. Nooduitgangen zijn er niet. De varkens op de foto die het overleefd hebben werden naar een klein grasveldje geleid voor de boerderij waar ze zich meteen tegoed deden aan gras en aarde of elkaar begonnen te bijten vanwege de stress. Eén varken liep tijdens de blusactie van de brandweer verloren over het terrein en probeerde later nog zijn weg terug te vinden naar zijn stal. Een brandweerman leidde het varken weer naar buiten. Een grappig en aandoenlijk moment. Eentje dan.

Kijken naar een brandje blijft leuk, of je nu vijf jaar bent of vijftig. Vanaf de snelweg kon ik de rookkolom al vanaf Helvoirt goed zien en bij het binnenrijden van Tilburg besloot ik er nog even langs te rijden. Als ik niet op de motor was geweest was het me niet eens gelukt er te komen, zo druk was het met automobisten en fietsers die her en der op een grasveldje hun vervoermiddel parkeerden alsof het om een festivalbezoek ging. Sommigen kwamen net terug van de Efteling of de Beekse Bergen. Wat er is er dan leuker dan de dag af te sluiten met een mooie fik? Bij voorkeur vanaf het bankje waar je in de zomer toch al iedere avond even gaat zitten tijdens de wandeling. De brand was dit keer overigens bij papierhandel Heijnen. Meer recente info via BrabantsDagblad.nl.

Op www.nieuwsbank.nl lees ik zojuist een bericht met de titel ‘Geen limiet aantal dierslachtoffers bij stalbrand‘:

De Raad van State in Den Haag heeft vandaag het hoger beroep van Wakker Dier over een brandgevaarlijke stal in Boxmeer ongegrond verklaard. De stal voldoet aan het bouwbesluit, en mag gebouwd worden, aldus de Raad. Wakker Dier is zeer teleurgesteld, want hiermee verdwijnt de enige richtlijn in de brandregelgeving die onderscheid maakt tussen dieren en dingen, voorgoed in de prullenbak. Een (mega)stal voor kippen, of in dit specifieke geval een paar duizend moedervarkens en biggetjes, kan oneindig groot worden mits aan het Bouwbesluit wordt voldaan. (…) Wakker Dier zal blijven campagnevoeren totdat de wet wél onderscheid maakt tussen kip en wc-rol.

Men neemt het dus nog steeds niet zo nauw met de brandveiligheid van stallen, en dus zullen de nieuwsberichten voorlopig nog wel regelmatig te lezen zijn waarin weer eens melding wordt gemaakt van honderden of duizenden levend verbrande dieren. Heel toevallig hadden vriend P. en ik het gisteravond nog over de brandveiligheid van mensenhuizen en mensengebouwen. Een gebouw dient brandveilig te zijn, met brandblussers her en der, en sprinklerinstallaties aan de plafonds. Ook dienen er op strategische plekken nooduitgangen te zijn die mensen tijdens brand snel naar buiten kunnen leiden. Althans, voor mensen die kunnen lopen. Aan mensen die in een rolstoel zitten of bejaarden is niet gedacht. Deze kunnen wel op een ‘invalidevriendelijke’ manier naar binnen, via rolstoelliftjes of een trap- of drempelloze ingang, maar zo snel mogelijk weer naar buiten is een ander verhaal. Kijk maar naar kantoorgebouwen en flats. Een brandtrap is er altijd wel te vinden, maar zie als half verlamde of slecht ter been zijnde oudere daar maar eens gebruik van te maken.

Het heeft uiteraard allemaal weer te maken met het kostenplaatje. Het kost eenvoudigweg te veel geld om ook nog eens een systeem te bedenken en te maken dat rekening houd met deze groep mensen. Net zoals het te veel geld kost om in een stal met honderdduizend kippen of zesduizend varkens allerlei dure installaties te gaan plaatsen voor iets wat er toch maar heel even verblijft. Wat toch maar even leeft. Aan dat soort dingen heeft de wet in Nederland nog steeds schijt. En die kleeft niet aan een wc-rol.

Op een weilandje naast een woonwijk in Riel werden gisteravond traditioneel de kerstbomen verbrand. Eigenlijk is het met die kerstbomen hetzelfde als met eten koken. Je staat een uur in de keuken en binnen vijf minuten is het op. Kertstbomen mogen een jaartje of wat groeien, worden dan gekapt, mogen een weekje of twee in een emmer in een huiskamer staan en worden vervolgens op een grote stapel in brand gestoken of door de shredder gehaald. Zonde eigenlijk van de bomen en de vruchtbare grond. Toch is zo’n kerstboomverbranding wel leuk om te zien, als het een beetje wil fikken. De brandweer was erbij, dus dan zou je denken dat het wel goed komt met dat brandje. Het duurde echter een hele tijd voordat er eindelijk eens vlammen te zien waren. Her en der waren er al grapjes te horen als ‘Waren we maar naar Moerdijk gegaan’ en ‘Van blussen hebben ze wel verstand, maar een fikkie stoken?…’ De brandweer kon er echter weinig aan doen. De bomen lagen bij mensen thuis de hele dag al op de stoep in de regen, en nat hout wil vooral heel veel roken en niet zo goed branden. Uiteindelijk lukte het nog redelijk en leverde het mij toch nog wel een paar mooie plaatjes op.

Na het optimistische bericht over permacultuur, op de valreep toch ook nog een triest bericht. Misschien wel het meest deprimerende nieuws van 2010: de Belgische abdij van Rochefort is gisteren door een brand bijna geheel verwoest. De brouwerij zelf, het ‘zenuwcentrum’ van de abdij, schijnt het overleefd te hebben, maar vier vaten van 27.000 liter trappist zijn volledig verloren gegaan. Dat zijn omgerekend zo ongeveer 324.000 glazen van een van de allerlekkerste Belgische biertjes die er maar bestaan: Rochefort 8. Eeuwig zonde. Ik vrees dat de bevoorrading van de winkels nu maanden vertraging gaat oplopen.

‘De uiterwaard is de ruimte voor de rivier die nodig is om de tijdelijke piekafvoeren te bergen. In perioden van grote waterafvoer lopen de uiterwaarden tot aan de dijken onder water.’ Nadenkend over het probleem van de vele stalbranden in de veesector kwam ik uiteindelijk terecht bij het idee van de uiterwaarden. Als de wet niet bereid is boeren te verplichten stallen brandveiliger te maken of te verplichten brandmelders en brandblussers te installeren, waarom dan niet op zijn minst een nooduitgang waar dieren kunnen vluchten naar een naburig weiland? Ik kan me voorstellen dat een varkensboer die iedere meter van zijn bedrijf wil opvullen met stallen met varkens geen ruimte en dus geld wil verkwisten aan een extra weilandje dat verder nergens voor wordt gebruikt. Maar dat betekent nog niet dat er met een buurboer niet afspraken gemaakt zouden kunnen worden om in geval van nood de dieren tijdelijk op hun land toe te laten. De stallen zouden dan alleen maar een grote extra deur hoeven krijgen die bij brand meteen openschuift waarna de dieren het naburige landgoed kunnen bereiken. Lijkt me iets dat met niet al te veel moeite te realiseren moet zijn. Zelf ga ik er ook vanuit dat als er bij mij brand uitbreekt ik tijdelijk wel terecht kan bij een inwoner verderop in de straat totdat de brand geblust is. Een extra voordeel van dit soort ‘buitenwaarden’ zou zijn dat bijvoorbeeld varkensboeren ervoor zouden moeten zorgen dat hun dieren nooit meer opgesloten zitten tussen kraamhekken, voedhekken en what the heck nog meer aan leefruimtebeperkende maatregelen. En dat is dan meteen ook het probleem van dit idee. Zonder hokjes minder opbrengst. En de verzekering dekt de schade toch wel. Tenzij verzekeraars voor de verandering eens mee zouden gaan denken en eisen zouden stellen aan de brandveiligheid van stallen. Geen buitenwaarden, geen uitkering.

Vriendin MT werkt voor de krant. En sinds ik haar ken, ken ik ook een heleboel websites en twitteraccounts die zich alleen maar bezighouden met het doorgeven van 112-meldingen van alle soorten en maten. Een kat in een boom, een buitenbrandje, een schip in nood, aanrijdingen etc. Alles is te vinden op dit soort websites. En natuurlijk helemaal up-to-date. Hoor ik hier de brandweer voorbij komen en kijk ik snel even op brandweerspotters.nl, kan ik daar al lezen waar die brandweer naar op weg is. Niet dat ik daar iets aan heb of iets mee doe. Maar het kan en is er, en dus kijk ik er als verslaafde internetter af en toe op. En soms komen dan vreemde meldingen voorbij, zoals deze: Melding: PRIO 2: NACONTROLE ROLSTOELBRAND: TOMATENSTRAAT 20 EINDHOVEN : 633. Een rolstoelbrand? Iets te snel opgetrokken waardoor de banden in de fik vlogen? Een ontplofte accu? Iets te dicht bij de barbecue aangeschoven? Nieuws dat de fantasie prikkelt. Ik ben er dol op! :)

Vlakbij Westelbeers, een dorpje nabij Hilvarenbeek, zijn gisteren twee stallen afgebrand waarbij zo’n 75.000 kippen om het leven zijn gekomen. What else is new? Dat vonden de mensen van de verzekering en de brandweer waarschijnlijk ook, want terwijl ik wat plaatjes stond te schieten hoorde ik ze achter mijn rug praten over Formule 1 races en waren ze bezig netwerkbijeenkomsten te organiseren waarbij iedereen op wat lekkers getrakteerd zou worden. Nu wil ik niet beweren dat ik er met tranen in mijn ogen rondliep. Verre van. Daarvoor waren de beelden veel te goor en stonk het naar verbrand vlees. Verkoolde kippenlijkjes met hier en daar nog een glanzend stukje ingewand lagen overal in het rond, de meesten ondergedompeld in een dikke zwarte smurrie van water, kippenstront en as. Hier en daar kringelde nog wat rook tussen het beton en staal omhoog. Iemand van de brandweer meldde dat hij nog wat water nodig had. Ik vroeg hem of hij al wist wat de oorzaak van de brand was geweest. Dat wist hij niet. En dat zouden de mensen van het onderzoek dat net was gestart vast ook niet kunnen achterhalen. Gewoon een zaak voor de verzekering.
Case closed.