SpoenkJack Tummers

Op een boerenschuur aan de Nieuwe Dijk 1 in Den Bosch is een graffiti-afbeelding geplaatst van een geit aan een parachute, met de tekst ‘Q could you please drop me in parliament?’. Het lijkt een beetje op die van de Londense kunstenaar Banksy, die in zijn werk wel vaker aandacht vraagt voor dieren, natuur en milieu en eerder ook al samenwerkte met Greenpeace. Of het ook echt van Banksy afkomstig is weet nog niemand, maar hoe dan ook en Banksy or not, het is een heel leuk ding geworden.

Vandaag was de officiële start van de aanleg van een biodiversiteitstuin naast het Corpac Huis in Tilburg. Een aantal jaren geleden verdwenen daar nog een hele serie grote mooie bomen waar ik regelmatig een buizerd tussendoor zag vliegen, soms met konijn. En dat midden in de stad. Om die lege plek op te vullen, en misschien als spijtbetuiging voor de eerdere kap (hoewel niet schuldig daaraan), heeft de ECNC (Expertise centre for biodiversity and sustainable development) besloten op die plek een nieuwe tuin aan te leggen die past binnen de gedachte achter het jaar van de biodiversiteit. Veel planten, veel bloemetjes, veel vlinders. En de leraren en leerlingen van het daarnaast gelegen lyceum werken mee aan het project door hun lessen en activiteiten hierop aan te passen.

Achter de rug van Rob Wolters valt op het scherm te lezen: ‘Think global, act local’. Dit impliceert dat ons gedrag hier rechtstreekse gevolgen heeft op gebieden en volkeren aan de andere kant van de wereld. Marc van Roosmalen weet hier alles van. Hij noemt het de soja-connectie. Grootschalige kap in het Amazonegebied zodat daar soja verbouwd kan worden die in Nederland verwerkt wordt tot veevoer voor de bio-industrie. Er is een rechtstreeks verband tussen onze bio-industrie, onze vleesproductie en consumptie hier in Nederland, hier in Brabant, en het verdwijnen van bos en biodiversiteit in het Braziliaanse Amazonegebied. Think global, act local!

Ik heb er nog kort met Rob Wolters over gesproken, maar helaas is de ECNC niet echt actief op het gebied van voorlichting geven. Het is een kenniscentrum, een expertisecentrum dat desgevraagd ingeschakeld kan worden bij onderzoeken of om advies gevraagd kan worden. Wat jammer toch eigenlijk dat dit soort organisaties niet wat actiever worden en zich wat meer uit eigen beweging gaan mengen in maatschappelijke discussies. Een vlindertuin is natuurlijk leuk, maar daarmee is het tropisch regenwoud niet gered.

Ze worden in de media afgeschilderd als terroristen. Zij die nertsen vrijlaten of met een boot een andere boot de weg afsnijden om het doden van walvissen of dolfijnen te voorkomen. Dat mag namelijk niet. Het is illegaal, in strijd met de wet, fout. Maar eigenlijk, eigenlijk… heb ik er wel begrip voor. En af en toe, als ik er echt goed bij stil ga staan, vraag ik me weleens af of wat hun doen niet het enige juiste is. Als je echt weet dat wat er in de praktijk gebeurt met zulke dieren en je weet dat dit fout is, noem het gerust een ‘fout’ van een hogere orde, heb je dan niet juist de plicht hier iets aan te doen? Staat het beschermen van deze dieren dan niet juist op een hoger plan dan de wetten die mensen opgesteld hebben en voornamelijk bedoeld zijn om de mens zelf in bescherming te nemen maar niet de dieren en de natuur? Ik vind het eerlijk gezegd een ingewikkelde kwestie. Zelf zal ik nooit overgaan tot iets als het vrijlaten van nertsen of brandstichting of wat dan ook. Daarvoor ben ik te zeer gehecht aan mijn vrijheid en vind ik mezelf beter geschikt om op andere manieren iets te doen aan de dingen waar ik in geloof.

Peter Jansen, de Vegan Streaker, heeft 2500 nertsen vrijgelaten en loopt nu kans daarvoor een aantal maanden de gevangenis in te moeten. Volgens artsen zou hij lijden aan het syndroom van Asperger en een bepaalde vorm van autisme en zou dat de oorzaak zijn geweest van zijn acties. Ik heb ooit even kort met hem gesproken, hier op het universiteitsterrein van Tilburg waar hij achter een standje stond. Erg fanatiek en volgens mij ook erg impulsief. Niet mijn type. Ik hou meer van bedachtzaamheid en mensen die in staat zijn te relativeren en via rede tot dingen komen. Maar als ik dan advocaat Spong hoor zeggen dat het ‘de stoornis is die bepaalde dat Jansen niet anders kon dan uit overtuiging de wet te overtreden’, dan begin ik toch weer even te twijfelen. Moet je tegenwoordig dan gestoord zijn om uit overtuiging nog iets te kunnen doen wat eigenlijk, eigenlijk, éigenlijk ethisch gezien helemaal niet verkeerd is?

Wat moet je over die man vertellen? In 2000 werd hij door Time Magazine uitgeroepen tot een van de helden van onze planeet en keer op keer ontdekte hij nieuwe diersoorten in het Amazonegebied. Wat moet ik, kleine ik, daar dan nog aan toevoegen? Eigenlijk niks, en daarom heb ik afgelopen zaterdag vooral veel naar hem geluisterd toen we met een klein groepje mensen van de Partij voor de Dieren een tocht maakten door het Brabantse landschap en langs de Brabantse planten- en dierenwereld. Langs megastallen en verwoest weidevogelgebied, maar gelukkig ook met diervriendelijke initiatieven zoals die van bioboeren en vogelopvang Zundert.

Marc is inmiddels weer terug in zijn woonplaats Manaus in Brazilië, mét zijn nieuwe Nederlandse paspoort. Wanneer hij weer een keer terug is in Nederland valt niet met zekerheid te zeggen. In de tussentijd kan ik me ‘vermaken’ met zijn meest recente boek Tropenkolder dat ik op de valreep nog van hem kocht. Met krabbel uiteraard. Ik ben erg blij dat ik hem ontmoet heb en met hem heb kunnen praten. Daar zou ik wel wat over kunnen vertellen, maar ik merk dat me dat niet goed lukt. Te veel indrukken. En dat terwijl het zo’n ontzettend gewone man is. Misschien is dat nog wel het meest bijzondere. Er zal de komende tijd vast nog wel het een ander van deze dag door gaan sijpelen op dit weblog, daar ben ik zeker van.

Marc van Roosmalen op wikipedia »
De officiële website van Marc van Roosmalen »

Vorige week zaterdag – ik gaf al aan dat ik achter loop met mijn berichten en foto’s – was er ‘s middags een actie van de Anti Dierproeven Coalitie op de Heuvel in Tilburg, met daaropvolgend ‘s avonds een lezing van Esther Ouwehand van de PvdD over de situatie omtrent dierproeven in Nederland anno 2010. Interessant, maar je wordt er niet echt blij van. Esther is al jaren bezig met proberen openheid te krijgen omtrent de feitelijke gang van zaken met betrekking tot dierproeven. Ze loopt zich echter keer op keer stuk op de wetten die er op dit moment over gelden in Nederland. Wetten die buiten de wet vallen.

lees verder »

NOVUM – Aan het gezicht van een muis is te zien of het dier pijn lijdt. Bij muizen die als proefdier worden gebruikt kan met een nieuwe methode van pijnherkenning veel leed worden voorkomen door de dieren op tijd pijnstillers te geven, betogen onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum in vakblad Nature Methods. De onderzoekers spoten azijnzuur bij muizen in de buik. Dat leidde tot hevige buikkramp, waardoor de dieren pijn leden. (bron: Trouw)

Verderop in het artikel staat ook nog dat de muis – na de mens – het eerste dier is waarvoor een pijnschaal is ontwikkeld. Het eerste, dus er volgen er nog meer? Straks nog pijngrafiekjes gaan opmaken voor ratjes, hondjes, varkens en aapjes? Het klinkt altijd zo aannemelijk en goedbedoeld; toch krijg ik hevige buikkrampen van dit soort berichten, ook zonder azijnzuur in mijn maag. Zouden ze dit bij mensen doen dan zou men wel anders piepen. ‘Hé ho! Je kunt je toch wel indenken dat het vervelend is wat je allemaal met me doet? Daar hoef je me toch niet nog eens extra voor te gaan pesten!?’. ‘Ja maar, het is voor wetenschappelijk onderzoek, voor het bestrijden van ziekten bij de mens, voor het welbevinden van de mens!’. Je hoort me niet zeggen dat ik denk dat onderzoek bij dieren per definitie nooit verantwoord is – hoewel ik sterk mijn twijfels hierbij heb – maar me niet goed voelen bij het gebruik van proefdieren is ook een aspect van (verminderd) welbevinden. Fysiek ga ik er dan misschien op vooruit, ethisch en psychisch gezien niet.

Als we dan toch bezig zijn de doden te herdenken zouden we ook even stil kunnen staan bij al die miljoenen dieren in de vee-industrie die we jaarlijks de dood in jagen ten onnodige behoeve van onze voedselproductie. Of bij deze arme eend wiens partner lange tijd langs de rand van het water bleef zitten tot ik wel heel erg dichtbij hem was gekomen. Toen pas zag ik de reden van zijn aarzeling meteen weg te vliegen. Net als kauwen en andere monogame dieren en vogels bleef ook deze eend in de nabijheid van zijn overleden partner. Mag ik het ‘waken’ noemen of ‘treuren’? Waarom niet? Ik weet niet of dieren hiertoe in staat zijn en op welke manier, maar het tegendeel kan ik ook niet beweren. Dat ze niks voelen en dus ook niks hoeven te verwerken. Maar ik zie wat ik zie en ja, ik interpreteer. Maar als ik mijn kat Mickey een kus op zijn hoofdje gaf wist die echt wel wat ik daarmee bedoelde, ook al geeft een kat een andere kat nooit een kus. Volgens mij is het voelen van dieren helemaal niet zo heel veel anders als dat van mensen. Dat daar vaak anders over wordt gedacht is volgens mij een gevolg van onze hoogmoed en arrogantie en dat we niet meer nauw in contact staan met de natuur en de dieren om ons heen. Ook een herdenking waard eigenlijk.

In de NRC van gisteren, een artikel waarin ruim 100 hoogleraren gezamenlijk stellen: maak einde aan intensieve veehouderij. Dat werd tijd. Er wordt al zolang gediscussieerd over dit thema dat het wel lijkt alsof de enige vorm van duurzaamheid die op dit moment aanwezig is binnen de landbouwsector die van weerstand is.

Het volledige artikel is te lezen via de website www.duurzameveeteelt.nl. En een leuk ontwerp trouwens voor die website, met die twee handjes aan weerzijden van het ‘papier’. Ik heb nog even razendsnel met de scrollbalk naar boven en beneden zitten bewegen om te kijken of de vingers dan niet vuurrood worden door de wrijving. Maar dat is niet het geval. Misschien als de website straks wat interactiever wordt.

‘Historisch’ werd het debat over de megastallen genoemd. Belangwekkend en een ommekeer in denken. Jaja. De relaxte houding en de in mijn ogen geveinsde interesse van de leden van de Provinciale Staten beloofde niet veel goeds, en dat blijkt nu ook wel. Er zit rek in lopende zaken waardoor nieuwbouw in landbouwontwikkelingsgebieden wel degelijk mogelijk is. ‘Megastellen Nee’ wordt ‘Megastallen Nee, Tenzij’.

GS willen een uitzondering maken voor inmiddels al vijftig lopende zaken. Dat blijkt uit de Verordening Ruimte die volgende week vrijdag door Provinciale Staten van Noord-Brabant wordt behandeld. Daarin zijn enkele achterpoortjes ingebouwd voor veehouders. De Brabantse gedeputeerde van Ruimtelijke Ordening, Ruud van Heugten, begrijpt de opwinding niet. ‘We hebben ook op 19 maart al aangegeven dat we een uitzondering wilden maken voor lopende zaken.’ (bron: Brabants Dagblad)

Die laatste opmerking is de relaxte houding waar ik op doelde. No worry. We hebben gezegd dat er uitzonderingen zijn en die zullen er dan ook zijn. Politiek is een rekbaar begrip. Volgens de omschrijving op Wikipedia is ‘politiek de (per definitie onvolmaakte) wijze waarop in een samenleving de belangentegenstellingen van groepen en individuen tot hun recht komen – meestal op basis van onderhandelingen – op de verschillende bestuurlijke en maatschappelijke niveaus’. Net als binnen de wereld van de commercie en reclame is misleiding toegestaan. Zolang je per definitie maar geen onwaarheden vertelt. Maar ook waarheid is dus heel rekbaar.

Just to make a point is de titel van een filmpje op YouTube van een man die met zijn hond, kat en rat mensen ervan bewust probeert te maken dat vreedzaam samenleven met elkaar en de dieren wel degelijk mogelijk is. Voorbijgangers zijn wild enthousiast en het is natuurlijk ook een mooi plaatje. Maar niet zo bijzonder dat het nog niet eerder vertoond is. Tijdens tv-programma’s met homevideo’s zijn wel vaker beelden te zien van een kat op de rug van een paard, een hond en een kanarie of een kat die met een muis speelt. En hem in leven laat.

Veel bijzonderder is de documentaire Bear Man of Kamchatka die ik laatst op een duitse tv-zender zag. Een Canadees die leeft temidden van grizzlyberen en daar jonge beren zonder moeder ‘opvoedt’ zodat ze weer zelfstandig kunnen overleven. Daarnaast wil hij de plaatselijke bevolking laten zien dat ze geen angst hoeven te hebben voor deze dieren en dat met wat meer begrip een vreedzame coëxistentie heel goed mogelijk is. Just to make a big point.

Klik hier voor het filmpje van de hond, kat en rat »