SpoenkJack Tummers

Ergens halverwege de krant, een klein kopje met een beetje tekst daaronder: Het laatste lid van het Bo-volk is overleden op de Andaman eilanden, gelegen voor de kust van India. Men denkt dat het volk zo’n 65.000 jaar op die eilanden heeft geleefd, waardoor ze een van de oudste menselijke culturen op aarde zijn (geweest). Dat is nog eens wat anders dan ‘the great american people’, een sinds een paar honderd jaar samenlevend en samengeraapt zooitje van spanjaarden, engelsen, ieren, duitsers, nederlanders en wat nog meer. En wat een mooie korte naam: Bo. Twee letters maar. Het Bo-volk. Het volk van Bo. Zelf ben ik een Tilburger, afstammeling van de Sittardenaren, welke beiden onderdeel uitmaken van het volk der Nederlanders. Dat klinkt niet zo lekker als dat ik zou kunnen zeggen ‘Ik ben Bo’. Maar dat ben ik niet.

Bo-senior werd ongeveer 85 jaar. Nog al zoiets. Ongeveer 85 jaar, maar het zou ook 84 kunnen zijn of 86 en zelfs 80 of 90. Wat maakt het uit. Als lid van het volk der Nederlanders veel. Aanmeldplicht bij geboorte, naar school op je 4e, cito-toets op je 12e, leerplicht tot je 16e, rijbewijs op je 18e, uitstrijkje vanaf je 25e, 40-plusser vanaf je 40ste, aow op je 65ste. Het tijdstip waarop je sterft wordt zelfs op de minuut vastgelegd in een overlijdensakte. We meten te veel en leven te weinig. Bo-senior heeft geleefd, met de dag. Het feit dat ze op de foto niet zo heel erg vrolijk meer kijkt is begrijpelijk. Het is niet niks om het laatste nog in leven zijnde lid te zijn van een heel volk.

Na een begrafenis ben je nog niet klaar met de overledene. Veel zaken moeten dan nog geregeld worden en Dela helpt daarbij. Zelf noemen ze deze nasleep nazorg en daar hebben ze een apart mannetje voor. Dit keer was het een in een afgrijselijk netjes pak gehesen man met zoveel after-shave op dat ik er onpasselijk van werd. Aan de dood zit een luchtje, maar bij Dela overdrijven ze. Ze zullen wel denken dat iemand op die manier prettig en geruststellend overkomt bij de nabestaanden. Maar zo werkt dat dus niet, zeker niet bij mij.

Op de laptop van de man van de Dela stond een lijstje met dingen waar je als nabestaande misschien aan zou moeten denken. Daarbij ook zaken die hij zelf niet moest vergeten, zoals vragen of de dekking en dus de premie niet verhoogd zou moeten worden, en of er niet al gekeken moest worden naar een grafsteen (met kortingsbon!) via een bedrijf waar Dela deals mee gesloten heeft. Dela denkt echt aan alles.

Mijn vader hield van de zon en van warmte. De winter met zijn kou en regen vond hij daarentegen maar niks. Daarom hield hij ieder jaar vanaf 21 december, als een soort mentaal opstekertje, dagelijks de tijden van zonsopkomst en zonsondergang bij. Om hem hierbij te helpen stuurde ik hem afgelopen jaar per post een A4′tje toe met een overzicht van de exacte tijden voor het hele jaar. Stom van me natuurlijk, want het plezier zat voor hem juist in iedere ochtend even op teletekst kijken hoeveel minuten daglicht er die dag weer bij kwamen.

Afgelopen maandag scheen ‘s ochtends, na een aantal dagen met veel regen en wind, de zon al vroeg door de glasgordijnen voor de ramen. Het werd een prachtige dag, ook al was het de dag van zijn begrafenis. Ik weet dat altijd gezegd wordt over de dood dat het ook het begin is van iets nieuws, en ook al weet ik nog niet precies wat dit nieuwe zal gaan inhouden, die dag voelde ik het heel duidelijk: het afscheid en het welkom, heel dicht bij elkaar. Ik zeg niet dat ik nu iets begrijp van de dood, maar de dood heeft volgens mij wel veel meer met licht te maken dan met donker, meer met warmte dan met koude, meer met zon dan met nacht, meer met leven dan met dood.

Afgelopen woensdagnacht is mijn vader overleden in het ziekenhuis in Sittard. Graag had hij nog even naar huis gewild om daar te kunnen sterven, maar dat zat er niet meer in. Zijn enige nier hield er helemaal mee op en na ons bezoekje aan hem op zondagavond is hij in slaap gevallen en niet meer wakker geworden. Toen ik hem dinsdagochtend weer zag wist ik het: dit worden zijn laatste dagen. Hij zag er absoluut niet meer uit als mijn pa zoals ik hem heb gekend. Wat voor me lag was nog slechts een omhulsel. Zijn mond hing scheef open en hij ademde snel en met een snurkend geluid. Voeding of vocht kreeg hij niet meer toegediend. Het was nog slechts afwachten tot hij zijn laatste adem uit zou blazen.

‘s Avonds laat ging ik naar huis terwijl mijn moeder bij hem bleef waken. De uren daarna waren onrustig, terwijl ik in mijn ouderlijk huis op de bank probeerde in slaap te vallen. Op een gegeven moment schrok ik wakker en zag het gezicht van mijn vader heel dicht bij dat van mij. Eerst waren zijn ogen nog gesloten, maar toen ging één ooglid plotseling omhoog en keek mijn vader me recht aan. Daarna schoot hij in de lach alsof hij me voor de gek had proberen te houden. Dit alles was zo intens dat ik op mijn mobiele telefoon keek hoe laat het was. 01.16 uur in de ochtend. Een half uur later belde mijn moeder me op dat vader rustig in zijn slaap overleden was, zo rond kwart over een.

Het is nu zaterdag. Maandag wordt hij begraven en op dit moment voel ik me eigenlijk heel rustig na alles wat er gebeurd is. Misschien veranderd dat de komende dagen nog wel, maar op dit moment heb ik er vrede mee omdat mijn vader nog zo oud is geworden en hij gestorven is zoals hij het altijd graag had gewild; in zijn slaap en zonder pijn te hebben hoeven lijden. Een van zijn sterkste eigenschappen was ongetwijfeld zijn vermogen om het leven – en de dood – te kunnen relativeren. Eigenlijk hield hij zich nooit zo met de dood zo bezig. Veel lachen vond hij belangrijk, en dingen waar je toch niks over te zeggen hebt moet je loslaten zei hij altijd. Zelfs toen ik me in het ziekenhuis nog druk zat te maken om onlogisch en traag handelen van de artsen, zei hij doodleuk: ‘Ach, de dood moet een oorzaak hebben’.

Klussen zoals hij kon, dat kan ik niet. Ook zijn geduld heb ik niet en soms ben ik te nadenkend en dan kan ik weleens een paar dagen somber zijn. Maar als ik ook maar iets van zijn levenshouding overgenomen heb dan ben ik daar heel blij mee. En zo niet, dan hoop ik dat dat alsnog naar boven zal komen de komende jaren.

Ik ben hem nog niet vergeten hoor. Soms is het wel vreemd om te merken dat ik helemaal niet aan hem denk, ook niet als ik door de kamers van mijn flat loop. Ik voel dat het anders is, leger, holler, maar verder ben ik zoals altijd druk bezig met mijn eigen dingetjes en valt zijn afwezigheid niet meteen op. Volgens J. komt dat doordat katten zo naadloos in iemands leven kunnen passen. Misschien is het dat wel. En ook omdat ze, wanneer ze nog in leven zijn, toch al zo onopvallend ergens kunnen zitten of liggen. Maar ik mis hem wel degelijk, die kleine vriend van me.

In de afgelopen 10 jaar dat ik Mickey bij me mocht hebben heb ik altijd gehoopt dat hij in zijn korte leven nog eens een keer door een tuin zou kunnen rennen, achter de vlinders en de vogeltjes aan. Helaas heeft dat niet zo mogen zijn en heeft hij zich tevreden moeten stellen met het uitzicht vanaf het balkon. Maar gisteren hebben we Mickey dankzij de hulp van vriend H. kunnen begraven op de boerderij van zijn moeder, op de mooiste plek die je je als dier maar zou kunnen wensen. Midden in een weilandje en in de beschutting van een houtwal en temidden van groepen vogeltjes en een paar schapen. Het bosje viooltjes van vriendin M. maakt het grafje compleet. Je zou er als mens bijna jaloers op worden.

Omdat ik in de afgelopen zeven en een half jaar met enige regelmaat over Mickey geschreven heb op mijn website vond ik het een leuk idee om speciaal voor hem een soort condoleancepagina op te stellen. Mensen die hem gekend hebben, of alleen maar heel erg van katten houden, kunnen hier hun reactie achterlaten (na klikken even naar beneden scrollen). Hij zal ze niet meer kunnen lezen, maar dat kon hij toch al niet…

Mickey is niet meer. Gisterenmiddag had ik nog gebeld naar de dierenkliniek om te vragen hoe het ging, maar er zat nog geen verbetering in. ‘s Avonds belde een assistente me op met de vraag of ik nog tijd had om kwart voor acht even langs te komen om te overleggen. Ik mocht toen alvast even met hem apart gaan zitten en dat alles bij elkaar was geen goed teken. Mickey zelf was nog net zo sloom als twee dagen geleden, dus het infuus en insuline toedienen hadden niet veel effect gehad. Of hij zich nog veel van mij bewust was, ik weet het niet. Oppakken leidde tot gekerm, aaien ging nog wel. Soms leek hij even wat extra energie te krijgen en dan richtte hij zich op en keek bijna met een soort nieuwsgierigheid rond door de kamer. Alsof hij nu opeens pas merkte dat hij ergens anders was dan op zijn vertrouwde plek. Maar nog geen seconde later of hij zakte weer in. Starende blik, ogen die vervolgens onder de half geloken oogleden wegdraaien, klamme vacht, een staart die niet meer uit eigen vrije speelse wil in het rond wil zwiepen.

Het was een uitzonderlijke combinatie van ernstig nierfalen en suikerziekte die hem de das om hebben gedaan. Een van beide was wellicht nog te behandelen geweest, in dit geval was het echter een hopeloze zaak. En dus hebben we Mickey laten inslapen en ligt hij nu in in zijn reismand bij mij thuis te wachten tot hij vanmiddag begraven kan worden.

Het was een vreselijke avond. Er zijn mensen die er op een akelige manier nuchter onder kunnen blijven onder het mom van ‘het is maar een dier’. Maar die begrijpen in mijn ogen niet dat zij niet de enige levende wezens zijn op aarde met een eigen karakter, een eigen willetje, een eigen ziel. Mickey was een prachtkat. Eigenzinnig, speels, stoer, soms vreselijk lief, soms krabbend en bijtend. Maar zelfs als ik onder de schrammen zat van een ‘gevecht’ met hem kon ik hem wel opvreten, zo erg hield ik van hem. En straks zal ik vast wel weer eens een andere kat uit het asiel gaan halen waar ik erg veel van zal gaan houden, voor nu is het even leven zonder kat en wennen aan zijn afwezigheid.

We kunnen ons tegenwoordig onderdompelen in de meest fantastische virtuele werelden. We kunnen zijn wie we maar willen en doen wat we maar willen in Active World, Second Life of World of Warcraft. Of we zetten een koptelefoon op ons hoofd en verplaatsen ons middels muziek in een andere wereld of fixeren onze blik op het beeldscherm van tv, bioscoop of mobiele telefoon. Als we op deze manier onszelf buiten de tijd trachten te plaatsen lijkt ons leven onbegrensd en onsterfelijk. We blijven eeuwig jong, kunnen onbeperkt chatten, gamen of desnoods overgaan tot cyber-crime. Maar hoezeer we ook onze tijd proberen te verdrijven, sterven zullen we toch in real-time.

De Zusters van Liefde in Tilburg hielden afgelopen zaterdag hun ‘Binnenste Buiten’ waar belangstellenden een kijkje konden nemen achter de muren van hun klooster. Zeg maar een soort ‘Indoor/Outdoor Luxury Barbeque and Finger Buffet’ (linkje), maar dan zonder de luxe. De lange tafel met hapjes voor de binnenkomers was erg sober en volgens sommigen ook niet al te smakelijk. Ook de inrichting was sober. En stoffig en muffig, net als de bewoners eerlijk gezegd. Binnen hield ik het dan ook niet lang vol en ben al snel de binnentuin in gevlucht waar op dat moment net een paar bewoners door een verzorgster de tuin in werden geschoven, op een grasveldje en onder een boom. Ze zijn misschien sober die nonnetjes, maar zeker niet gek of arm.

‘s Middags zou er ook nog een dansvoorstelling gegeven worden door studenten van Factorium Podiumkunsten, maar dat heb ik helaas gemist. Wel nog een dode vogel gevonden die daar al een hele tijd moet hebben gelegen. Raar dat niemand die even opgeruimd heeft, maar misschien is men daar wel zo vertrouwd met de dood dat dit soort details ze niet eens meer opvallen.