SpoenkJack Tummers

Dat was de titel van een artikel in de krant, gisteren. Het antwoord op deze vraag kwam meteen in mijn herinnering naar boven toen ik moest denken aan mijn eigen opa. Dat antwoord is ‘Nee, maar hij deed het lekker toch’. De tijd is inmiddels zo’n dertig jaar geleden. Mijn moeder voorin, ik achterin, naderden we een grote kruising met links en rechts gebouwen en opa reed zonder om zich heen te kijken de weg over, zijn ogen helemaal gefixeerd op de overkant. Ik voel de bibbers nog in mijn benen…

Ouderen veroorzaken regelmatig ongelukken in het verkeer, maar dat doen jongeren ook. En we willen allemaal zo lang mogelijk en zo zelfstandig mogelijk die overkant blijven bereiken. Dat heeft met een gevoel van trots en onafhankelijkheid te maken, eigenschappen die bij mijn opa volop aanwezig waren. Misschien dat zijn Duitse herkomst deze gevoelens bij hem nog sterker maakten. Gelukkig heeft hij nooit een ongeluk veroorzaakt, maar dat zal meer aan de knaloranje kleur van zijn Volkswagen Kever gelegen hebben dan aan zijn eigen oplettendheid.

Nu ik dit schrijf zie ik hem weer heel levendig voor me: zijn lach, zijn pretoogjes, de lekkere geur van zijn pijptabak. Niet dat ik nu naast hem had willen zitten in zijn auto, maar weer eventjes samen met hem aan die huiskamertafel zitten, met dat dikke kleedje erop, zo’n met de hand gezette kop koffie, misschien wel even een potje dammen. Maar helaas, hij heeft al lang geleden die andere ‘overkant‘ bereikt en die oversteek wil ik nog zo lang mogelijk uitstellen.

Soms maak je wel eens letterlijk mee dat nieuw leven volgt na de dood. Over de hele wereld gezien gebeurt dit waarschijnlijk iedere seconde van de dag, maar daar merk je dan niks van. Alleen als binnen je eigen omgeving iemand sterft en tegelijkertijd een kind geboren wordt valt dit pas echt op. Zo was het ook bij mijn ex-vriendin en haar moeder. Terwijl de moeder op sterven lag baarde zij een kind. ‘De een komt, de ander gaat’.

In de media kan zoiets ook gebeuren. Michael Jackson is gisteren gegaan en bijna tegelijkertijd werd er in Safaripark Beekse Bergen een aapje geboren. Nu wil ik Michael Jackson niet gaan vergelijken met een aapje, hoewel hij tijdens zijn leven alle moeite gedaan heeft er wel op eentje te gaan lijken, maar een leven is een leven nietwaar?

Als je te maken krijgt met sterfgevallen in familie- of vriendenkring – of daarbuiten – ontkom je niet aan de vraag hoe lang je zelf nog te leven hebt. Wat is je eigen levensverwachting? Hoeveel dagen heb je zelf nog?

Behalve dat je natuurlijk vanalles en nog wat verwacht van je leven, hoe het zou moeten lopen en hoe het zou moeten zijn, kun je vanaf je geboorte niet anders doen dan optellen. Te beginnen bij dag 0 tel je hier elke dag één bij op, en dan maar kijken hoever je komt. Misschien heb je pech en stopt de teller bij 2000, maar misschien is het leven je goedgezind en komen er nog vele en vele dagen bij.

Dieren in de bio-industrie* kunnen niet anders dan aftellen. De eindstand van hun teller staat al lang vast, en iedere dag gaat hier één van af. Voor varkens is dit ongeveer 180 dagen, voor kippen ongeveer 42. Tenzij je als kuikentje de pech hebt geboren te worden als mannetje, want dan is het al meteen met je gedaan.

Deze dieren leven met de dag het leven dat hun door de mens is opgelegd, en het is hun enige ‘geluk’ dat ze zich hier zelf niet van bewust zijn. Ze hebben dus zelf geen levensverwachtingen en dat is maar goed ook. Op deze manier kunnen ze gedurende hun miserabele leven* tenminste nog iets van hun waardigheid en identiteit behouden. En wat dat betreft is de mens niet beter af dan het dier, want ook hij is zich in mijn ogen niet bewust van wat hij doet. Ook zijn dagen zijn geteld, genoeglijk gevat in een optelsom vol verwachte uitkomsten…

* Bij biologische boeren zijn dieren al heel wat beter af. Ze krijgen beter voer, hoeven minder of minder vaak te ‘presteren’, hebben meer ruimte, leven in de regel langer en de ‘einddatum’ van bijvoorbeeld zeugen staat niet al van tevoren vast. Lijkt me een makkelijke keuze voor de vleeseter…

Zo langzamerhand beginnen ook op mijn verjaardagskalender de kruisjes te verschijnen achter namen. Tot nu toe zag ik ze vooral bij mijn ouders thuis op de kalender staan. Namen van mensen die ik nooit heb ontmoet, sommigen al tientallen jaren geleden overleden. Maar dit jaar heb ik opeens zelf al drie kruisjes moeten plaatsen achter namen van mensen die ik zelf gekend heb, gevolgd door het jaar van geboorte en het jaar van overlijden.

Vanochtend kreeg ik een telefoontje van mijn moeder dat een tante overleden is. Twee weken geleden zat ik nog in de kerk in Sittard bij de begrafenisdienst van een oom, en in februari van dit jaar overleed vriendin L. Nu is het niet zo dat er nog niet eerder vrienden of familieleden overleden zijn, want behalve de opa’s en oma’s, ooms en tantes, overleed een paar jaar geleden onverwachts de man van een goede vriendin, en in mijn studentijd besloot ook een vriend – nog geen dertig jaar oud – dat hij al genoeg had van het leven.

Het verschil met voorheen is dat het nu voelt alsof het ook mijn taak aan het worden is een overzicht bij te gaan houden van welke mensen er in mijn leven zijn geweest. En ik vind het nog steeds een beetje vreemd om dit te doen op een verjaardagskalender, maar om nu twee aparte kalenders naast elkaar te gaan hangen is ook overdreven. Het enige wat ik dan wel nog moet doen is een nieuwe verjaardagskalender kopen. De Rooie Oortjes Kalender die ik ooit in een gekke bui kocht kan nu echt niet meer.

Gisteren was de begrafenis van L. Het was erg mooi. Verdrietig natuurlijk, maar ook erg mooi. De kerkdienst, bij het graf en na afloop de ontmoeting met haar andere vrienden in de school waar ze al zo lang lesgaf.

Toen we ‘s ochtend om half elf aankwamen in de kerk zat deze al helemaal vol. We waren met z’n vijven gekomen en vonden nog wat lege stoelen in het rechter zijpad. Het felle licht van de ochtendzon scheen vanuit de hoge ramen op de stenen vloer voor onze voeten. En toen, net voor aanvang van de mis, kwam er vanuit die lichtstraal een vlinder aanfladderen en landde precies in het midden van die lichtvlek. Bruin, oranje, donkergeel en een beetje zwart. Precies de kleuren van de aarde waar L. altijd zo van hield.

Na een paar keer met zijn vleugels op en neer gegaan te zijn steeg de vlinder weer op, vloog een rondje door de kerk, kwam toen weer terug en ging weer op precies dezelfde plek voor onze voeten op de grond zitten als voorheen. Daarna steeg hij weer op en verdween ergens achter het altaar.

Het was prachtig en we konden op dat moment niet anders denken dan ‘daar heb je haar!’. Een vlinder in een kerk kom je niet vaak tegen en zeker niet bij temperaturen nét boven nul. En dan ook nog een met die kleuren en het feit dat ze tot twee keer toe precies bij onze voeten op de grond ging zitten, want lichtvlekken op de grond van de zon waren er wel meer in de kerk.

Ja, ik weet het. Het was vast allemaal toeval en die vlinder vloog gewoon de kerk in omdat het daar warmer was dan buiten. En misschien rook ze ook wel de vele bloemen die voor in de kerk lagen en was onze invulling niets meer dan een emotionele betekenisgeving aan toevallige gebeurtenissen.
Maar toch, het was zo mooi omdat alles precies klopte met het beeld en gevoel dat we van L. hadden. En daarbij, gaat het in het leven niet juist vooral om betekenisgeving?

‘Moeder van Stilte’ is de titel die vriendin L. gaf aan dit beeld dat ze een paar jaar geleden maakte, en zojuist kreeg ik een telefoontje van haar dochter dat ze gisteravond overleden is. Niet helemaal onverwacht, maar als je al een paar jaar met het idee leeft dat haar ziekte plotseling erger kan worden en dat moment komt (gelukkig) maar niet… dan gaat dat andere idee, dat de dood nog oneindig ver weg is, toch weer leven. En dat is ook maar goed zo, want het maakt dat we nog veel leuke dingen hebben kunnen ondernemen de laatste paar jaren.

Behalve de gewone dingen hadden we het vaak over kunst en spiritualiteit, maar altijd in relatie tot het gewone (en ons) dagelijkse leven. Daarbij hadden we het slechts zijdelings over haar ziekte, maar een paar maanden geleden was er dan toch opeens een beetje haast. Op een mooie nazomerse middag in oktober hebben we, en dat lag al lang in de planning, alsnog een selectie van haar kunst op de foto gezet en op haar website geplaatst.

Twee weken geleden ben ik haar nog gaan opzoeken en dat was goed. Vorige week nog een keertje gebeld, en toen was het duidelijk dat het niet lang meer zou gaan duren. En zo staat dit berichtje nu op mijn weblog, vlak na zo’n nietszeggend berichtje over Asterix en misschien voorafgaand aan iets nog onbenulligers. Maar zo zou L. dat nooit gezien hebben. Ze moest altijd lachen om mijn ideeën en kronkels en zag ze als mijn bron van creativiteit, en ze stimuleerde me altijd, zelfs tot het laatste moment, om hier letterlijk en figuurlijk werk van te gaan maken.

‘Denk nog eens aan me’ was het laatste wat ze tegen me zei, twee weken geleden. Nou, ik weet zeker dat dat niet al te moeilijk zal blijken te zijn…

Haar website: www.ls-design.nl

Een filmpje van een vlieg die op het punt stond om zijn laatste adem uit te blazen. Hij kroop al een tijdje rond op het balkon en draaide op het laatst alleen nog maar cirkeltjes. Net als in het geval van de hommels een ‘kleine stille dood’. Maar waar de meeste dieren en insecten hun korte bestaan eindigen in anonimiteit was er dit keer iemand aanwezig om getuige te zijn van de laatste minuten van zijn bestaan. Ik.

Wat klinkt dat lekker dramatisch. Het was ‘maar’ een vliegje zul je zeggen. Maar toch, zo ongeveer heb ik het afgelopen zomer wel ervaren. De losse filmpjes stonden al een tijdje op mijn harde schijf, maar nu heb ik dan geprobeerd ze enigszins netjes aan elkaar te plakken met Kino, een filmbewerkingsprogamma voor Linux. Ze zijn nog gemaakt met mijn oude Nikon digicam: 320×240 pixels en met een belabberde geluidskwaliteit, dus verwacht geen National Geographic…

Bekijk de video »

wiki
paranormal research team
skepsis

De digizerk is de nieuwste methode om onnodig veel geld uit te geven aan een overledene. Een beeldscherm toont foto’s of bewegende beelden met de mooiste momenten uit zijn of haar leven. Althans volgens de inschatting van de achterblijvers, want in werkelijkheid waren het misschien wel totaal andere gebeurtenissen waar misschien niemand iets van afweet.

Maar waarom dan niet meteen ook een webcam geplaatst in het graf? Ik ben zeker zo nieuwsgierig naar hoe het op dit moment is gesteld met de overledene. De webcam hoeft niet eens streaming video te laten zien, elke week een nieuwe foto is voldoende. Zo gauw gaat dat toch niet met dat ontbinden.

Altijd als ik deze dingen zie staan moet ik aan grafstenen denken. En misschien worden ze het ooit nog wel eens, wanneer onze olie-, gas- en watervoorraden eenmaal uitgeput raken.