SpoenkJack Tummers

Nadat ik een paar nachten terug al een grote en bijna leegstaande school langs de snelweg tussen Eindhoven en Weert bezocht, was het vannacht wederom raak: een droom van een locatie om te fotograferen. Het was in België, dat weet ik nog precies, in een deel van een stad dat volkomen verwaarloosd was en voor een groot deel in puin lag. Maar wat een mooi puin! En er leefden nog mensen. Hele vreemde en hele bijzondere mensen. Ergens in een gebouw, met een prachtig mooi uitzicht door ronde ramen op een haven vol met scheepswrakken, leefde een grote groep mensen als een grote familie bij elkaar. En het enige dat ze de hele tijd deden was blowen. Hele zachtaardige en vriendelijke mensen. Het enige dat me niet aanstond was dat de vrouwen de hele tijd rook in het gezicht van een paar kinderen bliezen, maar die vonden dat zo te zien niet erg en schoten in de lach als er weer een wolkje hun kant opkwam. Ook maakte ik nog contact met een paar mensen die er een soort stadsdierentuin op nahielden met allemaal tamme ‘in het wild’ levende dieren zoals paarden, panters en slangen. Leek me een mooie plek om met de werkgroep van de Partij voor de Dieren eens een dagje naartoe te gaan als uitje. Ik zat in kroegen aan tafel met mensen die je in het echt graag eens tegen zou willen komen maar nooit ziet. En een oude vervallen kerktoren, al bijna een geraamte, heb ik zien instorten terwijl het in vlammen opging. De kerktoren, opgebouwd uit voornamelijk stalen balken, ‘knakte’ uiteindelijk, zo’n vijf meter boven de grond, en kantelde langzaam om richting een lange rij met tafels met etende mensen. Net voordat de toren de mensen zou raken bleef ze hangen. De mensen vluchtten niet weg en bleven rustig zitten. Zie je het voor je? Een horizontale metalen kerktoren in een zee van vuur, zo’n twee meter boven dinerende mensen in de openlucht. Een mooiere terrasverwarming heb ik nog nooit gezien, en ik heb er een foto van!

Dit soort dromen zijn bizar, geweldig, stimulerend, bevrijdend. En ik voelde me overal meer dan welkom en op mijn gemak. Zelfs een man die mijn camera had ‘gestolen’ nadat ik hem op een tafeltje had laten liggen, ging in zijn kot de trap op en kwam hem netjes terugbrengen. No harm done. Jammer dat dit soort mensen en lokaties alleen maar in dromen voorkomen. Of zouden ze in de dagelijkse wereld ook voorkomen en is het alleen maar een kwestie van goed zoeken en heel goed kijken?

De laatste tijd bevinden mijn gedachten zich regelmatig in een niet te stoppen maalstroom. Dat was wel eens anders, in de tijd dat ik nog regelmatig mediteerde. De onrust die dit veroorzaakt zorgt ervoor dat ik ‘s nachts menig uurtje ‘aan het werk’ ben. Nog zoveel te willen, nog zoveel te doen. Eigenlijk zou ik op die momenten moeten dromen. Wat voor dromen dan ook. Onrustige dagen zorgen ‘s nachts voor onrustige dromen. Maar het zijn dan tenminste nog dromen, en je hersenen kunnen op die manier wat ballast kwijt van het gepieker overdag. En dus vroeg ik me af hoe het moet zijn voor iemand die overdag geen ballast meer heeft. Hoe zagen de dromen eruit van een Boeddha? Droomde hij überhaupt nog wel of was dit voor hem een overbodige bezigheid geworden? Als je geen rotzooi tot je neemt hoef je ook geen rotzooi te verwerken.

Ik was weer eens aan het fotograferen in en rondom grote gebouwencomplexen. Je wilt niet weten wat er nog overal (leeg) staat en de moeite waard is om eens te bekijken voordat het met de grond gelijk gemaakt wordt. Wel vermoeiend, dat wel. Je ziet zoveel en bent zo geconcentreerd bezig dat je op het laatst alleen nog maar naar huis wilt. En als je dat wilt doen rijdt er zomaar een dikke mercedes over je camera heen. Ik had hem even naast me neergelegd terwijl ik de inhoud van mijn tas aan het ordenen was. De naast ons geparkeerde mercedes wilde wegrijden, stak achteruit en reed vervolgens mijn dikke camera helemaal plat. Bijna plat dan, want Nikon heeft verstand van stevige camera’s maken. In elk geval schrok ik me rot, werd met een schok wakker en heb meteen de verzekering gebeld. En die vraagt natuurlijk naar getuigen. Het ging allemaal zo snel – en mijn dromen zijn niet meer zo scherp als vroeger – dat ik vergeten ben naar het nummerbord te kijken. Daarom zoek ik mensen die in de buurt waren ten tijde van mijn droom. Heb je gezien wat er is gebeurd? Bel me dan even. Liefst zo spoedig mogelijk. Binnenkort ga ik vast weer eens over gebouwen dromen en dan wil ik wel graag een camera bij de hand hebben.

Ik parkeerde mijn auto tussen die van anderen en liep het gebouw binnen. Het was een vreemd gebouw, een labyrinth zoals ik er nog niet een eerder zag. Vele bekenden waren aanwezig, zowel uit het heden als uit het verleden. Iedereen liep de ruimten af die zich in het gebouw bevonden. Soms kwam je iemand tegen die je net ook al zag, elders. Het leek of iedereen deel uitmaakte van één groot onderzoeksteam. Wat er onderzocht werd is me nog steeds niet duidelijk. Misschien alleen maar het vinden van de juiste uitgang. Gesproken werd er niet veel. Soms keek je even iemand aan of vroeg je kort of de aangrenzende ruimte nog iets nieuws te bieden had, en dan ging je weer verder. Zo ging het voor mijn gevoel uren door. Maar als je slaapt en het is een droom waar je je in bevindt is dat nooit met zekerheid te zeggen. Uiteindelijk begonnen mensen te verdwijnen tot alleen ik nog over was. Ik liep terug naar de plek waar ik het gebouw was binnengegaan en zag dat een aantal dieven er net met mijn auto vandoor gingen. Ik ging naar het politiebureau om aangifte te doen en kon me aldaar niet meer herinneren hoe mijn auto eruit zag. Welk merk? Welke kleur? En opeens drong het tot me door dat ik helemaal niet met de auto gekomen was maar met het paard. En dat paard stond nog gewoon op de plek waar ik het had achtergelaten. Heerlijk toch, dit soort dromen. Ik kan niet eens paardrijden, heb er zelfs nog nooit opgezeten. Dat zal ook wel de reden zijn waarom ik daarna meteen wakker werd. Dromen is leuk, maar je moet niet het onmogelijke verwachten…

Het kan zomaar gebeuren dat een droom je naar herinneringen voert waarvan je niet wist dat je die nog had. Zo leidde de droom van vannacht me na het wakker worden naar een witte papieren zak vol suikerpinda’s. Hmmm, heerlijk. Vooral wanneer vers gebrand. Als kind een van mijn favoriete lekkere dingen om te snoepen tijdens een film op tv. Totdat ik ergens las dat er wel heel erg veel suiker en vet inzit en dat je je tanden er behoorlijk op stuk kunt bijten. Dat laatste lukt me nu overigens ook met dropjes en groentjes. Tijdens de afgelopen vakantie brak er weer een stukje van een kies af tijdens het lekker kauwen op zo’n fris plakkerig groentje met mentholsmaak. Ik ben gek op van die dingen. Groentjes, wybertjes, pottertjes. Eén à twee van die dingen zorgt voor een frisse smaak in je mond en zacht voor je keel. Dat heb ik nooit begrepen. Liefst eet ik ze met een handvol tegelijk. Een doosje wybertjes is bij mij altijd binnen tien minuten leeg. Jammer dat ze bij het Kruidvat die jumbodozen niet meer verkopen waar ik mijn tong in kon leggen zodat ik meteen een mondvol wybertjes tot me kon nemen.

Ik dwaal een beetje af. Het begon namelijk met die herinnering aan suikerpinda’s. Daarna moest ik denken aan de zondagmiddagen die ik samen met mijn pa doorbracht achter het huiskamerraam. Onze stoelen een kwartslag gedraaid, voeten op de vensterbank, een pot dropjes bij de hand, keken we omstebeurt door de verrekijker naar het voetbalstadion van Fortuna Sittard. Toen lag het stadion nog midden in de stad naast onze flat, was het stadion nog niet zo groot en ook nog niet zo afgesloten als nu. Bezoekers zag je via de trap aan de buitenkant naar boven klimmen en vervolgens over de rand van de tribunes weer verdwijnen. Aan de linkerkant stond het scorebord. Als er gejuichd werd keken we met de verrekijker naar het figuurtje dat naar boven klauterde en konden we zien aan welke kant er een bordje verwisseld werd. Dan wisten we, links is een doelpunt voor Fortuna, rechts voor de tegenstander. Zo hielden we de stand bij terwijl we comfortabel in onze stoelen zaten en vooraf en achteraf ook nog eens konden genieten van al die mensen die via het paadje achter onze flat weer terugliepen naar hun auto’s. De meeste fans waren mannen, maar soms liep er ook weleens een vrouw tussen. Mutsen en sjaals in de kleuren van de clubs. Meer was er toen nog niet te koop aan fanartikelen. En vuvuzela’s al helemaal niet. Het enige geluid dat er destijds gemaakt werd in de stadions was afkomstig uit de kelen van de fans. ‘Hi ha hondelul’. Een van de eerste ‘shocking’ dingen die er geroepen werden. Verder hoorde je, als je zelf een van de bezoekers was, alleen maar het ‘Boe’ en ‘Ah’ van de andere fans, én het gekraak van vele witte papieren zakjes vol suikerpinda’s. Het enige dat er te koop was en aangeboden door dames met houten bakken voor hun lichaam vol met van die zakjes. Dat was ook het beeld dat ik voor me had vanochtend en waarom ik het wel leuk vond dit stukje op mijn site te zetten. Het had ook korter gekunnen, maar een bal zwaait ook weleens af en een pass is nooit helemaal perfect.

Een vrouw houdt een bouwtekening in haar handen van hoe de nieuwbouwwoningen er op die plek straks uit gaan zien. Haar man kijkt de andere kant op. Zo groot zal straks hun nieuwe woning zijn. Beiden glimlachen en ze zien er welvarend en gelukkig uit. Maar schrik niet. De man en vrouw die je hier ziet zijn van hout. Ongeveer 3cm dik en van multiplex en opgebouwd in drie delen. Zo snel heb je de wereld niet veranderd en verbouwd.

Vannacht was een drukke en afwisselende nacht. Op de motor moest ik plotseling naar het ziekenhuis omdat een oom – net als mijn vader een tijdje geleden – overleden was. Ik werd echter opgehouden omdat ik nog bezig was met het maken van een ingewikkeld cadeau voor een vriend (drie cadeau’s zelfs). Toen ik daarmee klaar was kwam ik nog een professor tegen die mij meenam naar een fascinerende expositie en we hebben daar nog een tijdje met elkaar gekletst over een gedachte die me de laatste tijd nogal bezighield en die perfect aansloot bij zijn onderzoeken. Nog steeds was ik niet aangekomen bij het ziekenhuis want daarna kwam ik nog Prince tegen met zijn nieuwe vriendin die mij meenam naar diens vakantiehuisje, op een afstand van ongeveer negenhonderd mijl van Minneapolis (heb ik hem nog gevraagd). De vriendin van Prince was er een van twee. Tweelingzussen waarvan ik te weten kwam dat er een haast briljant te noemen was en de ander zwakbegaafd. Het werd me in dat gesprek niet echt duidelijk wie van de twee Prince nu eigenlijk aan de haak had geslagen. Toen ik na al deze omzwervingen eindelijk arriveerde in het ziekenhuis zat mijn oom een beetje verbaasd om zich heen kijkend rechtop in bed terwijl twee van zijn kinderen bezig waren met het opruimen van de kamer.

Vreemde ervaringen en je kunt ervan denken wat je wilt, saai was het in elk geval niet. We moeten gewoon vooral veel blijven dromen. Ook overdag.

Dromen zijn toch iets moois. Je hebt er absoluut niks over te zeggen en toch kunnen ze voor een groot deel je leven bepalen. Soms als inspiratiebron voor fantasieën die overdag kunnen leiden tot een mooi kunstwerk, en soms kunnen ze een kwelling zijn voor de rest van je leven. Maar meestal loopt het zo’n vaart niet en moet je er alleen maar even om lachen of concluderen dat dromen toch maar rare dingen zijn (‘Vannacht heb ik toch weer iets stoms gedroomd!’).

Iets kun je trouwens toch wel bepalen wat betreft de inhoud van dromen. Ik las iets over onderzoekers die proefpersonen aan het begin van hun remslaap (het deel van de slaap waarin je droomt) een geluid lieten horen en ze vervolgens vijf minuten later wakker maakten en vroegen wat ze gedroomd hadden. Het laten horen van een belletje maakte dat mensen over hun droom begonnen te vertellen waarin vanalles gebeurde, maar pas op het allerlaatst, het moment dat ze wakker gemaakt werden, droomden ze dat ze bijvoorbeeld een dienblad met glazen lieten vallen. De hersenen hadden de impuls van buitenaf (het geluid) dus netjes verwerkt in de droom.

Het enige wat ik hieraan niet begrijp is waarom het belletje van het begin aan het einde zit van de droom. De hersenen kunnen namelijk niet van tevoren weten wanneer hun eigenaar gewekt zal worden en hebben dus niet de tijd om rustig even een scenario te schrijven voor het belletje. Het lijkt bijna alsof het rinkelen van het belletje aanleiding is voor de hersenen om in omgekeerde volgorde een min of meer causaal verhaal aan elkaar te breien. Er onstaan kringen in het water, dus laten we er maar een steentje ingooien en er vervolgens eentje oppakken en daarna naar de vijver toelopen.

Het zou kunnen dat (mijn eigen filosofietje) de hersenen op het moment van wakker worden dat hele verhaal even razendsnel omdraaien zodat het voor onze ‘waakhersenen’ overkomt als een min of meer rechtlijnig en chronologisch geheel dat we nog redelijk kunnen volgen. En dat zou betekenen dat we overdag het idee hebben naar voren te bewegen in de tijd, terwijl we ‘s nachts als een gek achteruit aan het hollen zijn. En dat zou vervolgens weer kunnen betekenen dat als Balkenende overdag beweert een man te zijn ‘van grote stappen’, hij in een bepaald gebied van zijn hersenen heel hard achteruit aan het gaan is. En dan begrijp ik opeens toch allemaal hoe het zit en werkt. Je moet alleen even een goed voorbeeld weten te vinden uit de praktijk die het even inzichtelijk voor je maakt.

Bij uitzendbureau Maxim kun je zelf je werktijden bepalen door te kiezen voor een oproepbaan (???). Die constructie begrijp ik niet helemaal, maar
ik neem aan dat ze bedoelen dat je eenmalig kunt kiezen welke uren je wilt werken, in de ochtend, middag of avond. Daarna moet je maar afwachten wanneer je op moet komen draven. Zelf kies ik dan veel liever voor de baan waar ik laatst over gedroomd heb, alleen kan ik me niet meer herinneren wat voor baan dit was. Ik droomde dat ik een bepaald soort werk deed en hoorde mezelf in die droom tegen anderen zeggen dat ik me erover verbaasde hoe leuk ik dat werk vond en dat ik me kon voorstellen dat dit het soort werk was dat ik voor de rest van mijn leven wilde blijven doen. Alleen, wat was dat voor werk, baan, beroep? Het wil maar niet naar boven komen, dus ik vrees dat het een droombaan zal blijven.

Mijn herinneringen aan de blokfluitlessen op de lagere school zijn vaag. Ik zie mezelf zitten op een stoel ergens in het midden van het leslokaal, vlakbij het gangpad. Voor me staat een fel witte pagina met allemaal streepjes en bolletjes. Het verband tussen die rare tekentjes en het stuk hout dat ik in mijn handen houd is me niet duidelijk. Misschien had ik nog wat langer moeten blijven zitten, maar na twee lessen hield ik het voor gezien. Hout is om mee te slaan of in de fik te steken en niet om op te blazen. Hoe ik er dan toe ben gekomen serieus te dromen over mezelf als grote blokfluiter is me een raadsel. Nog steeds vind ik het een rotinstrument, ook om te horen, maar vannacht speelde ik als volleerde blokfluiter de sterren van hemel voor een grote zaal vol publiek.

Volgens een boek met uitleg over dromen staan muziekinstrumenten vaak voor onze vaardigheden en vermogens om te communiceren. Blaasintrumenten staan daarbij meestal voor het intellect. En dus? Mijns inziens kan ik met deze droom twee kanten op. Aan de ene kant zou het kunnen staan voor het beter leren communiceren met de buitenwereld. Da’s mooi, maar waarom kies ik dan voor zo’n stomme blokfluit en niet voor een hobo of trompet? Dat zou dan uitleg nummer twee kunnen zijn: ik communiceer dan wel aardig, maar niet op de manier die bij mij past. Of is er wellicht nog een uitleg nummertje drie en moet ik mij opnieuw inschrijven voor een cursus blokfluiten. De fluit uit mijn droom had maar één gaatje aan de bovenkant, dus hoe moeilijk kan het zijn?