SpoenkJack Tummers

Iedereen heeft de afgelopen week waarschijnlijk wel de reclamespotjes gezien van de Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouderij. Ik schrok er eerlijk gezegd van. Terwijl de kinderen aan tafel zitten vertelt vader over wat het verbod op het fokken van nertsen zal inhouden voor hun gezin. Daarnaast wordt benadrukt welke economische schade het zal hebben voor ons als belastingbetaler en dat het een grote klap zal betekenen voor het welzijn van de dieren. Gisteravond zag ik het spotje weer een keer voorbijkomen en zocht ik naar een passende vergelijking waarmee ik voor mezelf en anderen zou kunnen verduidelijken wat ik er zo principieel fout aan vind. De eerste vergelijking die in me opkwam, en die me door velen niet in dank zal worden afgenomen, is die van een kampcommandant in de Tweede Wereldoorlog. Ik vergelijk zo’n kampcommandant dan niet met een pelsdierhouder als het gaat om wie hij is. Het is nu even de enige situatie die ik kan bedenken waarbij ik kan aangeven dat ‘economisch’ belang (de financiële en maatschappelijke positie van de kampcommandant en zijn ‘personeel’) en het willen vasthouden aan bepaalde systemen en overtuigingen nooit een reden mag zijn iets in stand te willen houden wat in essentie onjuist is. Dieren in kooitjes stoppen met het enige doel ze verderop in het jaar te kunnen vergassen zodat ze gevild kunnen worden omdat dat geld oplevert, is ook een voorbeeld van iets dat onjuist is.

Ik kom op die vergelijking met die kampcommandant omdat het daarbij voor iedereen wel duidelijk is dat wat er toen gebeurde ethisch en maatschappelijk volkomen onjuist was. Op dezelfde manier oordelen we nu ook over wat er gebeurd in landen als Libië en Sirië en gruwelen we bij gedachten aan de genocides in Rwanda en Burundi in de negentiger jaren. Waarom is het dan zo lastig om die ‘denkslag’ te maken naar andere zaken, zoals oliewinning op zee, kernenergie, vee-industrie en pelsdierfokkerijen? Blijkbaar is het nog steeds lastig ons te laten leiden door dat wat goed is om te doen. In de politiek gebeurt dit helaas nog erg vaak. Ideeën over wat juist zou zijn om te doen zijn er wel, maar steeds opnieuw komt men daarvan terug en worden er halfslachtige beslissingen genomen en eenmaal ingestelde regels versoepeld en besluiten teruggedraaid. Het gebruik van anti-biotica en gewasbestrijdingsmiddelen, dierziekten, geknoei met levensmiddelen, het is allemaal zo duidelijk hoe het eigenlijk zou moeten en toch gebeurd het niet. Op dit moment speelt in Brabant de kwestie van proefboringen naar schaliegas. Er zijn genoeg onderzoeken die aantonen dat er behoorlijk wat risico’s kleven aan deze boringen in de Brabantse bodem, toch durven de verantwoordelijken er hun hand voor in het vuur te steken dat het absoluut veilig is. Maar voor hun is dan ook erg makkelijk om als het toch fout gaat achteraf te beweren dat ze hun standpunt gebaseerd hadden op de informatie die toen voorhanden was. Die hand steekt dus tegelijktijd in het vuur en in de onschuld. How convenient…

Geïnspireerd door M. die volgens haar werkgever niet voldoende vreugde zou uitstralen, begon ik wat na te denken over deugden en hoe deze in de loop van de tijd veranderd zijn. Barmhartigheid, compassie, wijsheid, rechtvaardigheid, gematigdheid, moed, eerlijkheid. Geen begrippen meer die je zult tegenkomen in een vacature. Tegenwoordig worden andere eigenschappen verwacht, zelfs als voorwaarde gesteld. Je bent bij voorkeur zeer enthousiast, geduldig, zelfstandig, creatief, alert, gedisciplineerd, energiek, stressbestendig, vol doorzettingsvermogen, flexibel, dynamisch, gepassioneerd en een rasechte teamplayer. En vergeet al die deugden vooral niet wanneer je in je pauze een boterham zit te eten! Je zou er weleens op aangesproken kunnen worden dat je niet in het team past.

Ik heb even wat rondgeneusd op internet en kwam zo op de website van Trouw terecht bij een artikel van Peter Henk Steenhuis over Paul van Tongeren, hoogleraar ethiek: De deugd ziet er goed uit, altijd. Hierin wordt onder andere opgemerkt dat Aristoteles vond dat de deugd intrinsiek, in zichzelf goed moet zijn. ‘Zoals een kunstwerk niet goed of mooi is omdat het ergens toe dient, zo heeft ook de deugd een eigen kwaliteit. Maar flexibiliteit, is dat in zichzelf iets goeds? Ik twijfel. Je kunt zeggen dat flexibiliteit ervoor zorgt dat we mee kunnen buigen met de omstandigheden, waardoor we niet snel breken. Maar flexibiliteit is zo’n door en door vereconomiseerde term dat hij een eufemisme geworden lijkt voor de totale onderwerping van de werknemer aan de wetten van de managers. Flexibiliteit is dan niet in zichzelf goed, maar is maximale bruikbaarheid in veranderende economische omstandigheden. Wie flexibel is, is beter inzetbaar. Dat kan best, maar daarmee is flexibiliteit nog geen deugd.’

Zou het helpen als je bij een volgende confrontatie met je werkgever zou vragen of hij weleens iets van Aristoteles heeft gelezen? Ik weet het niet, het is maar een Idee.