SpoenkJack Tummers

‘De Ierse acteur Liam Neeson overweegt zijn katholieke geloof op te geven en moslim te worden’. Als je dat leest moet je wel even slikken. Een belezen iemand uit het westen, die toch wel moet weten hoe het allemaal zit, en dan overweegt moslim te worden? Hij blijkt dit gezegd te hebben nadat hij tijdens opnames voor een film in Istanbul gefascineerd raakte door de Islam: ‘Vijf keer per dag wordt er opgeroepen tot het gebed, en in het begin word je daar gek van, maar daarna zet het zich vast in je ziel, en wordt het een prachtig, prachtig iets.’ Zucht. Gelukkig, het gaat over rituelen. En dan begrijp ik precies wat hij bedoelt. In een land als Nederland hebben we nog nauwelijks rituelen, of je moet het zuipen tijdens Carnaval of het shoppen tijdens Sinterklaas en Kerstmis zien als moderne varianten van rituelen. Het gevoel waar Neeson op duidt ken ik wel. Ik heb er al eens iets over geschreven in het stukje over Taizé, en de laatste tijd merk ik dat ik in mezelf langzaam weer een behoefte voel ontstaan aan dit soort rituelen. En dan bedoel ik niet naar de kerk gaan of me laten bekeren tot een ander geloof. Een of twee keer in de week samen met anderen mediteren zou ook al goed zijn, hoewel dit toch weer anders is dan drie tot vijf keer per dag eraan herinnerd worden dat je even pas op de plaats moet maken. Ik voor mij hoop dat Liam Neeson zich zal bedenken, want dit jaar moet hij nog aan de bak in het vervolg op Taken.

Bij de opdracht uit huiselijke kring, het retoucheren van een paar oude foto’s, hoorde ook een vraag. Hoe oud was Marie geworden en in welk jaar was ze geboren? Dan kun je heel hard gaan denken en rekenen, maar je kunt ook doen wat mijn moeder deed. Even naar de slaapkamer lopen en dan terugkomen met een schoenendoos vol met bidprentjes. Ergens tussen al die bidprentjes moest ook die van mijn oma liggen. Mijn moeder gooit nooit iets zomaar weg, en van alle begrafenissen die ze samen met mijn vader bezocht heeft ze alle bidprentjes bewaard. Terwijl mijn moeder begon te zoeken naar het bidprentje van mijn oma begon ik met tellen. Behalve het geboortejaar van mijn oma wilde ik nu vooral nog weten hoeveel begrafenissen er in totaal bezocht werden in een mensenleven zoals dat van mijn ouders. Ik kwam uit op 357. Bijna een voor iedere dag van het jaar. Ergens vond ik het wel jammer dat het er net geen 364 waren, maar volgens mijn moeder waren het er waarschijnlijk nog veel meer. Bij crematies worden namelijk vaak geen bidprentjes uitgedeeld.

Hoeveel begrafenissen bezoekt een mens zoal in zijn leven? Hoeveel heb jij er al bezocht? In eerste instantie verklaarde ik mijn ouders voor gek met dit aantal van 357, ook al weet ik dat dat aantal vooral bereikt kon worden doordat ze beiden afkomstig zijn uit grote families en met een van oudsher groot netwerk van vrienden, kennissen, buren, overburen etc. Heel wat anders dan mijn eigen leven van dit moment, en begrafenissen bezoeken is niet mijn hobby. Ondanks dat kwam ik zelf ook al gauw op zestien stuks, en dan ben ik er misschien nog een paar vergeten. Het loopt dus gauw op, dat aantal, en naarmate je ouder wordt worden het er vanzelf meer en meer. ‘Op dit moment bijna iedere week wel eentje en soms twee’ volgens mijn moeder. Daar kunnen geboortes nooit tegenop.

Osama Bin Laden, ik vond het altijd zo’n aardige man. Niet om wat hij deed of zei, maar om hoe hij eruit zag, de blik in zijn ogen. Hij zag er niet uit als een monster, maar juist heel open, aardig en begripvol. Ik heb die twee dingen nooit met elkaar kunnen rijmen. Als je even vergeet wie hij was en je stelt je hem in andere kleren voor dan in een legeruniform, is het opeens een vriendelijk ogende man waar ik graag eens een praatje mee had willen maken, samen op een bankje in de zon. Iemand die ik zomaar op vakantie zou kunnen tegenkomen en die me dan zou uitnodigen voor een kopje thee in zijn huis. Maar dat vond ik ook altijd van Hitler. Op sommige foto’s had hij haast pretoogjes en in gedachten heb ik hem weleens in de lach zien schieten om iets heel stoms, iets waar ieder van ons van in de lach zou schieten. Raar is dat op zich niet. In de eerste plaats, in het begin, zijn we toch allemaal hetzelfde. Waarom de een dan wel rare gedachten krijgt die uitlopen op haat jegens hele volkeren en een ander niet?

‘Welkom bij alweer mijn derde one-manshow’. Jaren geleden, tijdens een bui van dagdromerij, bedacht ik me dat dit wel een leuke opkomer zou kunnen zijn voor iemand die voor het allereerst een cabaretvoorstelling geeft. Zelf moet ik er niet aan denken voor een zaal te staan vol met mensen, vandaar waarschijnlijk ook die dagdroom. Een fantastisch middel toch van de mens om dingen te beleven die je anders nooit zou kunnen meemaken…

Hetzelfde idee kun je toepassen als je beginnend schrijver bent. Schrijf niet een debuut, maar een eerste deel van een trilogie. Dan heb je eigenlijk al drie boeken geschreven. Een bijkomend voordeel is dat de lezer je niet meteen zal afvallen na het lezen van het eerste boek, want het boek is na het eerste deel nog niet af. Tegelijkertijd bind je de lezer (en koper) aan je omdat die zal willen weten hoe het afloopt. Zo werkt het ook bij films. Soms is het echter niet erg duidelijk waar de trilogie zal stoppen. Bij deel drie normaal gesproken, maar vaak komt er toch nog een deel vier. Dat heet dan geen virologie (wat iets heel anders is), maar een quadrologie. De Alien-films zijn daar een mooi voorbeeld van. Aanvankelijk was er alleen maar één deel. Toen kwam er een sequel, en toen nog een en nog een. Toen was de serie compleet en werd ze uitgegeven in een mooie dvd-box met als titel Alien Quadrilogy. Prachtig. Alle delen verzameld, bij elkaar, in één box. Er wordt inmiddels gewerkt aan deel vijf in de serie.

Wanneer is dat eigenlijk begonnen, dat schrijven in delen? Deden ze dat in de tijd van de Romeinen bijvoorbeeld ook al? Ik heb er even mijn Bijbel bijgepakt. Daarin zitten eigenlijk meerdere boeken of kronieken verpakt. Koningen een en twee, Makkabeeën een en twee. Maar geen trilogieën. Mocht dat misschien niet omdat alleen maar God de driedelige is? De Vader, de Zoon en de Heilige Geest? Dat zou kunnen. Wat echter ook zou kunnen is dat de Bijbel simpelweg nog niet af is. Er is het Oude Testament en het Nieuwe Testament. Het derde deel moet nog geschreven worden. Slim van God en een geweldige publiciteitsstunt, want daarmee wil Hij eigenlijk het beste bewijs tot nu toe leveren dat hij inderdaad terug zal keren op aarde. Hopelijk zullen zijn toekomstige tekstschrijvers erg getalenteerd en fantasievol zijn, want vaak is het derde deel het slechtste.

‘Ondanks het dogma van de onfeilbaarheid van de paus is de paus ook maar een gewoon mens die fouten kan maken…’

We/ik zijn gewend grapjes te maken over vanalles en nog wat. Ik vraag me weleens af waarom. Soms zie ik mezelf zitten, in een gesprek, zoekend naar een of andere leuke opmerking. Luister ik eigenlijk wel? Ja, ik luister, maar vooral gespitst op dat ene woord of die ene zin die ergens een komische associatie bij me oproept. Zo dacht ik laatst aan het woord ‘deodorant’. Waar komt het vandaan? Uit welke combinatie van woorden is dit okselgeurtje ontstaan? Spontaan dacht ik meteen aan ‘deo’, latijns voor God. Het goddelijke geurtje, het geurtje van God. Christus aan het kruis, die met gestrekte armen en open oksels volgens onze maatstaven gesmeekt moet hebben om AXE, Adidas of Dove. Deo. Dorant.

Erg flauw. Dat vond ik ook en daarom heb ik het ideetje een hele tijd bewaard gehad in WordPress als concept. Uiteindelijk ging ik eens zoeken naar een afbeelding van Christus aan het kruis en kwam deze tegen van een hevig gemartelde en bloedende Christus. Niet leuk. Hoe je het ook draait of keert, dit is en was niet leuk. De man, Jezus Christus, heeft ooit geleefd en erg geleden. Wat de religie verder ook van hem gemaakt heeft. De reden van mijn ‘grappige’ associatie heeft dan ook niks te maken met Christus zelf, maar meer met de kerk. De traditionele manier van kijken en denken, de ‘zo is het en niet anders’-gedachte. En toen zag ik die foto en keek er nog eens goed naar. Nee, dit is niet grappig. Te echt om te kunnen bevatten. En daarom kan ik de hele tijd alleen maar denken aan een nieuwe naam voor een deodorant: In Excelsis Deo.

Omdat tweehonderd jaar geleden zijn geboortedag was, kwam je de afgelopen weken in de regionale krant iedere dag wel iets tegen over de priester Peerke Donders. De ene keer ging het over het zoeken naar een tweede wonder zodat de man heilig verklaard kan worden in plaats van alleen maar zalig, dan weer over een bedevaart naar zijn kleine heiligdom aan de rand van de stad (eigenlijk dus een ‘zaligdom’), de opening van het Peerke Donders Paviljoen en nog veel meer. En telkens weer dezelfde foto of tekening van zijn hoofd.

Waarom weet ik niet precies, maar ik begon het op een gegeven moment aardig irritant te vinden. Misschien was het wel de projectie van mijn irritatie om al dat gedoe rond deze man die vast en zeker in zijn leven veel goeds gedaan heeft, maar nu opeens door velen als een soort heilige gezien werd. Oh ja, dat is natuurlijk ook datgene wat zijn fans voor elkaar proberen te krijgen… In elk geval voelde ik opeens de aandrang iets met die foto te gaan doen. Niet uit gebrek aan respect maar meer om zijn beeltenis even door elkaar te schudden zodat weer duidelijk is dat het ook maar een gewoon mens was, ook al heb ik er dan even een alien van gemaakt.

Hier volgen een paar rectificaties op het berichtje over Halloween van 24 oktober jongstleden. Allereerst is daar dat kinderliedje. Dat gaat in werkelijkheid als volgt:

Driekoningen, driekoningen
Geef mij een nieuwe hoed
M’n ouwe is versleten
Ons moeder mag het niet weten
Ons vader heeft zijn geld al op de toonbank neergeteld

‘Ons moeder mag het niet weten’ was in onze versie vervangen door hoempatè hoempatè. Dat zal er wel ingeslopen zijn omdat we de tekst niet konden onthouden of omdat moeder echt niet mocht weten wat we allemaal uitspookten. Rectificatie nummer 2 is ook meteen duidelijk, want dit liedje wordt niet gezongen tijdens St. Maarten maar tijdens Driekoningen op 6 januari. Wat we dan wel zongen tijdens Sint Maarten, ik zou het echt niet meer weten.

Mijn geheugen op dit punt is trouwens altijd al slecht geweest. Hoe vaak heb ik niet gehoord ‘Ken je dat liedje niet? Zongen jullie dat vroeger niet?’ Ook naar de betekenis achter feestdagen als Kerstmis, Goede Vrijdag, Pasen en Hemelvaart heb ik regelmatig opnieuw moeten informeren omdat ik ze weer eens door elkaar haalde; en dat voor iemand die zogenaamd Katholiek is opgevoed. Maar wie verwacht dan ook dat de dag dat Hij aan het kruis genageld werd later door zou gaan als een Goede Vrijdag? En waarom eerst tussentijdes herrijzen als mens – op de dag van Pasen blijkbaar – om even later alsnog te gaan Hemelvaren?

Al die oude feestdagen zijn mijns inziens dringend toe aan een groot aantal rectificaties. Of meteen maar overslaan en doorgaan naar die ene Rectificatie die steeds maar opnieuw uitgesteld wordt: God bestaat niet.

De openingszin van de Bijbel, waarin staat dat God de hemel en aarde schiep, zou jarenlang verkeerd vertaald zijn. Het Hebreeuwse werkwoord ‘bara’ betekent niet scheppen, maar ‘ruimtelijk scheiden’. En dus is het ‘God schiep niet, hij scheidde’, beweert hoogleraar Ellen van Wolde. (bron: Volkskrant)

Er zal vast nog veel over dit onderzoek en de bewering van Ellen van Wolde gesproken en geschreven worden, en vooral vanuit de hoek van de gelovigen zal er veel ongeloof klinken. Toch is een verkeerde vertaling of interpretatie van een (oud) woord of begrip zo gemaakt en kan het tientallen jaren of zelfs eeuwen een eigen leven gaan leiden. Zo dacht ik bijvoorbeeld altijd pindarotjes gegeten te hebben terwijl het pindarotsjes blijken te zijn. Logisch eigenlijk gezien de vorm, maar ik had domweg nooit over het woord nagedacht en het gewoon klakkeloos geaccepteerd.

Als het klopt wat Ellen van Wolde beweert is de volgende stap een onderzoek naar haar onderzoek en de vooronderstellingen hiervan. Het zou me niks verbazen als blijkt dat ook ‘scheidde’ niet de juiste vertaling is van het Hebreeuwse werkwoord ‘bara’, maar ‘schijten’. God schijt de hemel en aarde, waardoor meteen in één klap te begrijpen valt waar toch alle ellende op de wereld vandaan komt.

De Zusters van Liefde in Tilburg hielden afgelopen zaterdag hun ‘Binnenste Buiten’ waar belangstellenden een kijkje konden nemen achter de muren van hun klooster. Zeg maar een soort ‘Indoor/Outdoor Luxury Barbeque and Finger Buffet’ (linkje), maar dan zonder de luxe. De lange tafel met hapjes voor de binnenkomers was erg sober en volgens sommigen ook niet al te smakelijk. Ook de inrichting was sober. En stoffig en muffig, net als de bewoners eerlijk gezegd. Binnen hield ik het dan ook niet lang vol en ben al snel de binnentuin in gevlucht waar op dat moment net een paar bewoners door een verzorgster de tuin in werden geschoven, op een grasveldje en onder een boom. Ze zijn misschien sober die nonnetjes, maar zeker niet gek of arm.

‘s Middags zou er ook nog een dansvoorstelling gegeven worden door studenten van Factorium Podiumkunsten, maar dat heb ik helaas gemist. Wel nog een dode vogel gevonden die daar al een hele tijd moet hebben gelegen. Raar dat niemand die even opgeruimd heeft, maar misschien is men daar wel zo vertrouwd met de dood dat dit soort details ze niet eens meer opvallen.