SpoenkJack Tummers

Britse wetenschappers hebben de eeuwige discussie tussen katten- en hondenliefhebbers voorgoed beslecht: honden zijn de slimste. Onderzoekers van de universiteit van Oxford kwamen tot die conclusie nadat ze de hersenen van meer dan vijfhonderd soorten zoogdieren hadden geanalyseerd. (bron: De Standaard)

Alweer zo’n onderzoek waarbij ik me even met mijn pootje op mijn achterhoofd moet krabben. Ben je slimmer als je jezelf geleerd hebt een deurklink omlaag te duwen, of als je je baasje zover hebt gekregen dat hij even een luikje voor je in de deur zaagt? ‘Een hond gaat in interactie met zijn baasje en toont dus dat hij over meer sociale capaciteiten beschikt dan een kat’. Daarom zijn de hersenen van honden en andere ‘sociale’ dieren volgens de onderzoekers groter en complexer van opbouw. Nou en? Ik zeg dat een kat zijn hersenen gewoonweg efficiënter weet te gebruiken. Een kat kun je zogenaamd niks leren, maar bewijst dat dan niet juist dat katten intelligenter zijn? Het is juist een teken van intelligentie en onafhankelijkheid als je jezelf in staat weet invloeden van buitenaf te weren en daardoor authentiek en zelfstandig blijft. Bij mensen is dat ook zo. Het gepeupel loopt overal blindelings achteraan, terwijl een intelligent en origineel iemand zich verre houdt van dit soort invloeden en zich niet snel gek laat maken. Het onderzoek is daarom niet volledig. Alleen de grootte van iemands hoofd en hersenen zegt niks over diens intelligentie. Kijk maar naar Gordon.

‘Voor het eerst hebben wetenschappers in het brein van een ongewerveld dier een structuur ontdekt die vergelijkbaar is met onze hersenschors. De onderzoekers verwachten dat ook andere ongewervelde dieren zoals insecten, spinnen en schaaldieren over een soortgelijke structuur in de hersenen beschikken. De hersenschors is bij mensen betrokken bij leerprocessen, geheugen, gedachten, taal, bewustzijn en nog veel meer. Ook dieren gebruiken dit deel van de hersenen voor een aantal van deze functies.’ (bron: scientias.nl)

Alweer een mooi voorbeeld van hoe mensen intelligentie bij dierlijk leven onderschatten. Lang werd beweerd dat (de meeste) dieren niet over zo’n prachtige complexe hersenschors beschikten zoals mensen en dat dat het grote verschil was tussen ons mensen en de dieren. Over insecten werd in dat kader niet eens gesproken. Maar ook fouten maken is een onderdeel van de hogere processen die plaatsvinden in de hersenschors. ‘Het borstelwormpje leeft in zelfgemaakte gangetjes, onderzoekt zijn omgeving actief voor voedsel en aan zijn gedrag te zien is hij in staat om te leren’. En het kleine ding heeft dus een hersenschors(je). Piepklein welliswaar, maar zie jij je al een gangetje graven onder de grond met een hoofd ter grootte van een voetbal?

De subkop van het artikel luidt New Science reveals they’re smarter then we realized. Ik kocht het nummer half augustus bij een kiosk terwijl ik stond te wachten op de trein. Wie is ‘we’ in dat zinnetje? Dat moeten dan de mensen zijn waar het tijdschrift Time zich doorgaans op richt. Mensen die pas iets tot de werkelijkheid gaan rekenen en hiernaar gaan handelen als het door de wetenschap bewezen is. En dus was een haai dom totdat onderzoek uitwees dat het verdomde slimme vissen zijn. En dolfijnen zijn slim en varkens zijn slim en kraaiachtigen zijn slim. Of de gewone huisvlieg die maar één poging nodig heeft om voorgoed te weten dat via het linkerkanaal iets eetbaars te vinden is en rechtsom niet. Allemaal vormen van intelligentie. Alleen staat intelligentie niet altijd garant voor ‘gezond verstand’. Iets verderop in het artikel staat namelijk het volgende: If animals can reason – even if it’s in a way we’d consider crude – the unavoidable question becomes, Can they feel?
How stupid can ‘we’ be?

Wat is de optimale denktemperatuur voor een mens? Volgens informatie die ik vond op internet over de optimale temperatuur voor de hersenen is het als volgt: ‘Onderzoekingen tonen aan dat voor zeventig procent van de mensen 21 graden de optimale temperatuur is. Vijftien procent voelt zich bij 20 graden beter. Vijftien procent heeft 22 graden nodig.’ Met een temperatuur van 30 graden of hoger is het dus niet al te best gesteld met ons denkvermogen, en daar kan ik wel over meepraten. Gedachten kleven op de vreemdste manieren aan andere gedachten, smelten al terwijl ze ze zich nog maar net aan het ontwikkelen zijn. Het is dan ook niet voor niks dat de meeste wetenschappelijke ontdekkingen gedaan worden door landen op het noordelijke halfrond. Toch is dat ooit anders geweest, in de tijd van de Oude Grieken. Pythagoras kon ook bij dertig graden sommetjes oplossen en Plato en Aristoteles filosofeerden de olijven van de bomen. Dat is nu wel anders. Zelfs eenvoudig rekenen kunnen de Grieken niet meer, daar hebben ze Brussel voor nodig. Klimaatverandering zou de oorzaak kunnen zijn. Misschien was het in het oude Griekenland wel het hele jaar door 21 graden. Net zo’n klimaat als vandaag de dag op de Azoren. Nooit kouder dan 15 graden, nooit warmer dan 25. Alleen heb ik nog nooit gehoord van een beroemde wiskundige of befaamde universiteit op de Azoren. Er zullen dus nog meer factoren een rol spelen die bepalen wat de optimale omstandigheden zijn waarin een mens het best tot denken in staat is. Daar zal ik binnenkort nog eens over doordenken. Nu niet. Veels te warm. Overigens is ‘denktemperatuur’ een nieuw woord. Google kent het tenminste niet. Dat heb ik dan toch maar mooi even bedacht, zo in die hitte. Google dacht dat ik misschien ‘drinktemperatuur’ bedoelde, maar dat bedoelde ik niet. Wat de optimale drinktemperatuur is hoef ik niet op internet op te zoeken. Dat staat gewoon bij mij in de koelkast.

Via een pagina over de New Caledonian Crow kwam ik terecht op de persoonlijke pagina van ene Oren Hasson. Hij beschrijft op deze pagina enkele observaties van deze vogel tijdens het vissen. Weer eens wat anders voor een kraai. Wat het echter vooral zo bijzonder maakt is het feit dat deze vogels geleerd hebben gebruik te maken van broodkruimeltjes om de vissen naar de oppervlakte te lokken. Lukt dat niet meteen in een keer, dan pikt de kraai het kruimeltje weer uit het water en eet het op. Vervolgens plukt hij weer een nieuw stukje brood tussen zijn poten vandaan voor een tweede poging, net zolang tot hij een vis te pakken heeft. Trouwens, het is veel duidelijker als je even naar het filmpje kijkt. Echt fantastisch om te zien.

Waar het mij nu even om gaat is het feit dat ik zelf vind en denk dat alle dieren intelligent zijn. Of het nu een aap, een hond, een varken of een vlieg is. Alles wat beweegt en reageert op zijn omgeving beschikt over een bepaalde vorm en mate van intelligentie. ‘Maar een aap of hond dénkt niet’ wordt er dan vaak gezegd. Niet zoals een mens nee. Een mens heeft vooral gedachten in de vorm van taal, maar dat is niet altijd zo geweest. Een aap, hond of kraai heeft geen taal ontwikkeld zoals wij. Dat wil volgens mij echter niet zeggen dat ze geen gedachten hebben. Een holenbewoner, waarvan beweerd wordt dat diens hersencapaciteit en intelligentie nauwelijks verschilde met die van de huidige mens, had nog geen gedachten in de vorm van taal. Toch dacht hij na bij wat hij deed. Niet in taal maar in beelden. En het lukte hem om verworven kennis door te geven aan volgende generaties. Hoe? Simpelweg door het voor te doen. Ik vermoed dat dit voor een kraai ook zo werkt. Een kraai denkt zijn kraaiengedachten en handelt hiernaar. Het enige verschil (misschien!) tussen de kraai en mij is dat ik er alles voor zou geven eens in dat kopje van hem te kruipen.

Vast al eens tegengekomen op internet, net als ik, maar zo mooi om te zien dat ik er zelf ook nog maar even een stukje aan wijdt: het onderzoek van wetenschappers van de universiteiten van Cambridge en London naar de intelligentie van roeken. Ooit schreef een Griekse dichter met de naam Aesopus een fabel waarin een roek steentjes in een kruik gooide om zodoende het waterpeil te laten stijgen om uit de kruik te kunnen drinken. In dit onderzoek heeft men geprobeerd deze situatie na te bootsen waarbij een roek steentjes in een glazen cilinder moet stoppen om zodoende bij het insect te kunnen komen dat op het wateroppervlak drijft. Dat lukt meteen, en in een later experiment kiest de roek zelfs de grootste stenen uit om het water sneller te laten stijgen.

Klik hier om de video te bekijken »