SpoenkJack Tummers

Op de website van ‘Beleef de lente 2010′ kun je – zoals al eerder gemeld – via webcams beelden bekijken van de nesten van verschillende soorten vogels. Waaronder de nestkast van een torenvalk. Alleen, die is maar één keer komen opdagen. Aanvankelijk werd de kast ingenomen door een paar houtduiven, maar na een aantal weken zijn die weggejaagd door een stel kauwen. Daarna is die ene torenvalk nog even komen kijken, maar nu lijkt het er toch op dat de kast definitief het eigendom is geworden van de kauwen. Zelf vind ik dat prima. Houtduiven zie ik hier genoeg. Ook in de dakgoot van vriendin MT heeft zich een duif genesteld. Ben alleen bang dat die bij de eerstvolgende flinke regenbui via de regenpijp zal verdwijnen. De kauwtjes zitten dan hoog en droog in hun nieuwbouwhuisje.

Ik vind kauwen fascinerende vogels en vind het dus alleen maar leuk dat ik nu dagelijks even kan gaan kijken naar hoe de kauwen hun nest bouwen en hun jongen krijgen. En toch vind ik het ook raar. Net als bij sommige natuurdocumentaires krijg ik soms het gevoel dat ik hier niks mee te maken heb en inbreek in hun privéleven. Mensen willen altijd alles zien en alles weten. Waarom eigenlijk? Ik merk dat ik het soms veel fijner vind om iets te laten, niet te weten en niet te zien. Niet omdat het me niet zou interesseren, maar meer om mijn plek als mens weer even te kunnen voelen temidden van de mij omringende wereld en niet erboven. Vogels vind ik het meest fascinerend in de lucht. Een close-up van een koolmeesje is ook prachtig om te zien, maar dat is niet de manier waarop ik dit vogeltje met mijn eigen ogen en vanuit mijn eigen positie waarneem. Kennis, maar geen ervaring.

Volgens mij zitten we als mensen dikwijls te vaak bovenop en te diep in de dingen en zouden we er goed aan doen af en toe eens wat afstand te nemen. Als ik bijvoorbeeld gisteravond dat programma zie over ‘De perfecte mens’ met al zijn technologische ingrepen krijg ik sterk het gevoel dat het allemaal te snel gaat. Men spreekt dan over allerlei ingrepen die de mens beter en gezonder moet maken, terwijl het op mij overkomt als het oplappen van een verwaarloosde fiets. Het AMC gaat een kunstalvleesklier ontwikkelen om patiënten met suikerziekte te kunnen helpen. Dat is natuurlijk mooi, maar ik denk ook, wat triest dat dat nodig is.

Waar had ik het ook alweer over? Oh ja, de webkauwtjes.

OEKRAÏNE – De albino-vogel met de naam Katja wordt gevoerd door Alexander Moisejenko. ‘Ze vliegt met de andere kauwen mee, maar blijft afzijdig. De zwarte kauwen stelen altijd voedsel en vliegen dan weg’. Eén kauw houdt haar echter gezelschap. ‘Er zijn momenten dat hij haar voedsel brengt. Hij vliegt op van de grond en neemt het mee naar waar zij zit.’ (bron: Novum/AP)

Een witte kauw is niet hetzelfde als het kouwtje van een maandje geleden. Volgens ornithologen zijn er de afgelopen drie decennia in de hele wereld maar vijftien witte kauwen gespot, en eentje daarvan schijnt ergens in een parkje in de Randstad rond te vliegen. Jammer dat hij niet hier zit, in het parkje bij mijn flat. Ik vind het altijd fascinerend om te zien, dit soort spontane afwijkingen in de natuur. En of het wel afwijkingen zijn. Hoe dan ook, ik vind hem prachtig.

In het tijdschrift Vogels las ik een nieuwsbericht over een onderzoek bij kauwen waaruit blijkt dat kauwen zich in hun gedrag laten leiden door de menselijke blik, het menselijk oog. Het hoe en wat kun je lezen via de linkjes onderaan dit bericht, maar een paar jaar geleden was me iets dergelijks ook al opgevallen. Als ik op straat liep en een stukje verderop zaten een aantal kauwen op het gras, kon ik er gewoon vrij dicht langsdoor lopen zolang ik mijn hoofd maar rechtop hield en mijn blik vooruit. Draaide ik mijn hoofd richting de kauwen, maar hield ik mijn ogen nog steeds naar voren gericht, werden ze wel wat onrustiger en nog alerter dan ze gewoonlijk al zijn, maar verder niks aan de hand. Op het moment dat ik daadwerkelijk mijn ogen op ze richtte (hoofd opzij óf vooruit) vlogen ze meteen weg of gingen een heel eind verderop zitten.

Behalve dat kauwen erg gewend zijn aan de aanwezigheid van de mens, schijnt het vooral te maken te hebben met het feit dat de ogen van een kauw, net als bij een mens, een zwarte pupil hebben met daaromheen oogwit. ‘Ooggeel’ in het geval van de kauw, maar daarmee kan de kauw in ieder geval goed bepalen in welke richting een andere kauw of een mens kijkt. Of ze echt de menselijke blik begrijpen is natuurlijk maar de vraag. Ik zal er de volgende keer eens op letten. Eerst met frisse en blije blik langs een groepje kauwen doorlopen en daarna met strenge samengeknepen ogen. Eens kijken of dat iets uitmaakt. De uitkomst van dit onderzoek kun je vast lezen in een van de komende nummers van Current Biology.

Bronnen:
Current Biology »
VPRO Noorderlicht »

Omdat ik gek ben op kauwtjes en al eens een keer iets geschreven heb over de boeken en schilderijen van Achilles Cools, kreeg ik deze week het aanbod van een lezer om een origineel schilderij van deze Belgische kunstenaar te kopen met daarop afgebeeld twee kauwen. Zelf hoef ik het schilderij niet (mijn muren hou ik het liefst leeg), maar wellicht heeft iemand anders hier wel interesse in en dus bij deze maar even wat extra informatie:

Afmetingen: 125 x 125 cm.
Vraagprijs: € 1600,-
Voor meer informatie kun je een mailtje sturen naar de eigenaar.

Voor iedereen de beste wensen, waarbij het – gezien het bericht wat hieraan vooraf ging – nog maar eens gezegd mag worden dat gezondheid toch echt wel het belangrijkste is wat je jezelf en ieder ander kunt toewensen.

Omdat het 14 februari weer valentijnsdag is, organiseert het streekkrantje “Stadsnieuws” in Tilburg een kleine gedichtenwedstrijd. De winnaar krijgt een gedrukte versie van zijn gedicht en een grote taart. Mjammie.
Dus daar gaat ie dan:

Ik hou van dieren
vogels en vissen,
mensen soms iets minder
maar zou ze toch niet willen missen.
Ik hou van varkens en van katten,
van koeien, konijnen en ratten,
dolfijnen en de zwarte wouw,
maar van alle levende wezens
kauw ik toch nog het meest van jou.

(ik wil binnenkort eens zelf foto’s gaan maken van kauwen, dus deze is niet van mij maar van Paul Goode)

Luid roepende kauwen
riepen mij op te wachten
op een oude vriendin.

Zo leek het althans. Want toen ik na afloop van het noodweer dat er boven Nederland heerstte in de schemering op mijn fiets op weg was naar een afspraak met vrienden, werd ik min of meer tot stoppen gedwongen door een grote groep luidruchtige kauwen in een parkje. Ze zaten op de grasvelden en in de bomen, in aantallen zoals ik ze zelden zie. Ik draaide dus om en ging aan de overkant van de weg staan om ze beter te kunnen bekijken. Ik pakte ook meteen mijn camera uit mijn rugtas om te proberen of ik het geluid kon opnemen. Slechts een paar seconden later hoorde ik mijn naam roepen. Vriendin L. die ik eigenlijk maar een paar keer per jaar tegenkom fietste me net voorbij, in dezelfde richting als ikzelf net gefietst was. Meestal ontmoeten we elkaar bij toeval, en zo ook nu weer. Waarom dat zo is weet ik eigenlijk niet. Want de dagen dat we iets afgesproken hadden waren altijd fijne dagen die ik me zelfs nu nog goed kan herinneren.

We hebben even een kwartiertje staan praten over elkaars leven (soms kan dat in zo korte tijd), en het bleek dat ze een paar maanden geleden verhuisd was naar een andere stad en dat ze hier nu alleen maar even op verjaardagsvisite was. Wederom dus een toevallige ontmoeting. En zonder die groep kauwen was ik dus gewoon doorgefietst, zo’n metertje of tweehonderd voor haar uit, in dezelfde richting maar net niet op hetzelfde moment. Ik moest dus even op haar wachten.

Zo leek het, zo was het, en zo voelde het ook achteraf. Want zonder dat ik geloof in een ‘groter plan’ of iets dergelijks, ben ik er wel steeds meer van overtuigd dat toevalligheden mijn leven méér bepaald hebben dan welk idee of vooropgestelde bedoeling dan ook. En daaruit voortvloeiend probeer ik dan ook tegenwoordig oplettender te zijn op (schijnbare) toevalligheden en me meer te laten leiden door wat er zo gebeurd en wat ik zo tegenkom of wié ik tegenkom. Dat is soms lastig, zeker wanneer ik weer eens teveel in mijn hoofd zit en alleen maar van losse ideeën schijn te leven. Maar het lijkt me toch steeds beter af te gaan. In ieder geval geeft het me het gevoel dat ik zelf minder moét, en meer mag openstaan voor nieuwe en onverwachte dingen. En dat lijkt me toch nooit verkeerd.

Het feit dat kauwen en eksters tot eenzelfde familie behoren zullen ze waarschijnlijk zelf ook maar raar vinden. Ik heb ze namelijk nog nooit op een normale manier met elkaar zien omgaan.

In het parkje voor mijn flat zitten een tweetal eksterparen die daar ook hun nest hebben. Kauwen zie ik er ook wel eens, maar meer op de naburige grasveldjes en parkeerplaatsen. Kraaien af en toe. Er zitten er een paar aan de overkant van de doorgaande weg die wel eens komen ‘buurten’, maar ook zij staan nooit op goede voet met de eksters.
Vanochtend dacht ik dat het weer eens raak was toen ik het luide gekras van een groep eksters en kraaien hoorde. Ik liep dus naar het balkon en zag hoe de kraaien achter de eksters aanzaten en andersom. Springend en vliegend van tak naar tak en van boom naar boom probeerden ze elkaar te verjagen. De bomen zijn hier nogal dicht begroeid, dus van de eksters kon ik het witte verenkleed nog goed onderscheiden, maar de kraaien zag ik aanvankelijk alleen maar als zwarte vlekken tegen het donkergroene gebladerte. Ik haalde dus snel even de verrekijker en toen ik terug was op het balkon kon ik een tiental kraaien zien die wild roepend de een na de andere dreigende duikvlucht uitvoerden boven de boomtoppen waar de eksters in zaten.

Maar het waren dus geen kraaien. Het waren kauwen die het geluid imiteerden van kraaien. Ik had al wel eens gelezen dat kauwen behoorlijke goede en slimme imitators zijn, maar zo overtuigend had ik het zelf nog nooit gehoord.
Gewonnen hebben ze trouwens niet. De eksters hebben hun territorium niet prijsgegeven, wat ik ook niet had verwacht. Ze zitten er namelijk al een aantal jaren en ik heb de bouw van hun nesten goed kunnen volgen. Jammer dat ze zo hoog zitten dat ik er niet even een stiekeme blik in kan werpen.