SpoenkJack Tummers

Het voordeel van een eigen website hebben is dat je er dingen op kunt zetten die zo flauw zijn als je zelf zin in hebt…

Bij de opdracht uit huiselijke kring, het retoucheren van een paar oude foto’s, hoorde ook een vraag. Hoe oud was Marie geworden en in welk jaar was ze geboren? Dan kun je heel hard gaan denken en rekenen, maar je kunt ook doen wat mijn moeder deed. Even naar de slaapkamer lopen en dan terugkomen met een schoenendoos vol met bidprentjes. Ergens tussen al die bidprentjes moest ook die van mijn oma liggen. Mijn moeder gooit nooit iets zomaar weg, en van alle begrafenissen die ze samen met mijn vader bezocht heeft ze alle bidprentjes bewaard. Terwijl mijn moeder begon te zoeken naar het bidprentje van mijn oma begon ik met tellen. Behalve het geboortejaar van mijn oma wilde ik nu vooral nog weten hoeveel begrafenissen er in totaal bezocht werden in een mensenleven zoals dat van mijn ouders. Ik kwam uit op 357. Bijna een voor iedere dag van het jaar. Ergens vond ik het wel jammer dat het er net geen 364 waren, maar volgens mijn moeder waren het er waarschijnlijk nog veel meer. Bij crematies worden namelijk vaak geen bidprentjes uitgedeeld.

Hoeveel begrafenissen bezoekt een mens zoal in zijn leven? Hoeveel heb jij er al bezocht? In eerste instantie verklaarde ik mijn ouders voor gek met dit aantal van 357, ook al weet ik dat dat aantal vooral bereikt kon worden doordat ze beiden afkomstig zijn uit grote families en met een van oudsher groot netwerk van vrienden, kennissen, buren, overburen etc. Heel wat anders dan mijn eigen leven van dit moment, en begrafenissen bezoeken is niet mijn hobby. Ondanks dat kwam ik zelf ook al gauw op zestien stuks, en dan ben ik er misschien nog een paar vergeten. Het loopt dus gauw op, dat aantal, en naarmate je ouder wordt worden het er vanzelf meer en meer. ‘Op dit moment bijna iedere week wel eentje en soms twee’ volgens mijn moeder. Daar kunnen geboortes nooit tegenop.

Aanstaande zondag ga ik foto’s maken van een groepje vormelingen. Gisteren was de oefenbijeenkomst en ben ik even gaan kijken. Het Vormsel vindt plaats in een naburige kerk waar een bisschop de kinderen officiëel zal gaan vormen tot…

Willen jullie je te allen tijde verzetten
tegen kwaad en onrecht
om in vrijheid te leven als kinderen van God?

Willen jullie je verzetten tegen de bekoring
van zonde en onrecht
zodat het kwaad zich niet van jullie meester maakt?

Willen jullie het boze afwijzen
die ons verleidt tot de zonde?

‘Ja, ik wil’. Dat is het antwoord dat deze kinderen vervolgens geven op bovenstaande vragen van de bisschop. Ik was alweer vergeten dat ik zelf ook ooit het Vormsel heb gedaan. Op bijgevoegde foto zie je me staan met mijn moeder, vlak voor het betreden van de kerk. Iets met kaarsen en rijen met stoelen waar we op moesten zitten, naast het altaar. Meer kan ik me er niet meer van herinneren. Of misschien toch. Ik weet dat het onzin is te geloven dat deze kinderen straks allemaal ‘goed’ zullen gaan doen in de wereld, en dat het onzin is te denken dat dit hun hierbij zal helpen. Toch deed het me wel goed ze daar zo te zien staan. De intentie is er, om goed te zijn voor elkaar en de wereld. Maar het zijn nog maar kinderen. Is het niet een veel beter idee dit Vormsel door te schuiven naar de volwassenheid? Als we achttien jaar of ouder zijn en al een beetje hebben kunnen kennismaken met de ‘echte’ wereld. Om jezelf dan nog eens deze intenties te horen uitspreken, niet speciaal voor een of andere God maar puur voor jezelf. Vlak voordat je gaat werken bij een groot commercieel bedrijf of besluit de politiek in te gaan.

Er staan er wel meer in het Antwerpse havengebied. Eenzame kerktorens van dorpen die in het verleden plaats hebben moeten maken voor meer industrie, meer opslagruimte, meer handel. In dit geval de toren van de St. Laurentiuskerk van de kleine poldergemeente Wilmarsdonk. Het zijn monumenten, maar ik heb zelden een monument zo verloren zien staan als deze toren. Als ze nu het schip intact hadden gelaten, en misschien nog een klein beetje extra groen erbij en een paadje en een bordje met wat uitleg. Maar alleen de toren hebben ze laten staan. De rest is opgeofferd aan de haven.

En zo ziet het er dan tegenwoordig uit. En dan valt het op deze foto nog mee. Er zullen dagen zijn dat de containers vijf hoog opgestapeld staan rond de toren en vrachtwagens af en aan rijden. Lijkt me ook niet echt bevorderlijk voor de stevigheid van een oude kerktoren.

Meer foto’s van deze toren en het gebied rond het Churchilldok »

In de media komen steeds meer mensen naar voren die zeggen vroeger seksueel misbruikt te zijn door de kerk. Nou ja, niet de kerk natuurlijk. Dat is maar een idee of een geheel van bakstenen en leem. Het zijn sommige priesters die destijds verward zijn geraakt door overmatig gebruik van ‘het lichaam van God’ en ‘in hem, met hem en door hem’. Het is niet alleen maar het spirituele en het geestelijke dat de klok slaat in de kerk. De kerk is wel degelijk ook heel aards en kan zelfs op een opiumachtige manier heel bedwelmend werken. Met of zonder gebruik van wierook en wijn.

Het is allemaal heel erg, maar wat moet je er nu mee? Een officieel excuus door de paus? Of zoals sommigen zeggen ‘alleen maar door een ruimhartige financiële vergoeding’? Dat laatste klinkt me weer vertrouwd in de oren. Geld. En als er geld bij komt kijken wordt het ook weer uitkijken naar mogelijke oplichters. Zij die beweren maar niet leden.

Zelf heb ik vroeger ook nog een tijdje voor de kerk parochieblaadjes rondgebracht. Ik zit me nu sinds deze week hard af te vragen of ik ook iets meegemaakt heb. Als we klaar waren met onze wijk kwamen we samen in een achterkamertje van de kerk waar we met een soort zeef de verschillende muntjes sorteerden. De dubbeltjes waren het kleinst en kwamen in de onderste schaal terecht, de kwartjes een schaal daarboven, daarboven weer de stuivers en helemaal bovenin bleven dan de guldens en daalders over. En af en toe kwam de pastoor kijken. Maar bleef het bij kijken vraag ik me nu af.

Ik weet het nog niet. Het is allemaal alweer zolang geleden. Maar als ik me niks meer kan herinneren kan ik misschien wel kijken of ik niet toch iets kan verzinnen. Iets van seksuele toespelingen kan ik er altijd van maken, en dat die mijn hele puberteit hebben beïnvloed en mijn vertrouwen in de mens. En anders kan ik het altijd nog werpen op kinderarbeid. Ouder dan een jaar of acht kan ik niet zijn geweest. En dan met contant geld over straat moeten lopen. Onverantwoord gewoon.

‘Ondanks het dogma van de onfeilbaarheid van de paus is de paus ook maar een gewoon mens die fouten kan maken…’

We/ik zijn gewend grapjes te maken over vanalles en nog wat. Ik vraag me weleens af waarom. Soms zie ik mezelf zitten, in een gesprek, zoekend naar een of andere leuke opmerking. Luister ik eigenlijk wel? Ja, ik luister, maar vooral gespitst op dat ene woord of die ene zin die ergens een komische associatie bij me oproept. Zo dacht ik laatst aan het woord ‘deodorant’. Waar komt het vandaan? Uit welke combinatie van woorden is dit okselgeurtje ontstaan? Spontaan dacht ik meteen aan ‘deo’, latijns voor God. Het goddelijke geurtje, het geurtje van God. Christus aan het kruis, die met gestrekte armen en open oksels volgens onze maatstaven gesmeekt moet hebben om AXE, Adidas of Dove. Deo. Dorant.

Erg flauw. Dat vond ik ook en daarom heb ik het ideetje een hele tijd bewaard gehad in WordPress als concept. Uiteindelijk ging ik eens zoeken naar een afbeelding van Christus aan het kruis en kwam deze tegen van een hevig gemartelde en bloedende Christus. Niet leuk. Hoe je het ook draait of keert, dit is en was niet leuk. De man, Jezus Christus, heeft ooit geleefd en erg geleden. Wat de religie verder ook van hem gemaakt heeft. De reden van mijn ‘grappige’ associatie heeft dan ook niks te maken met Christus zelf, maar meer met de kerk. De traditionele manier van kijken en denken, de ‘zo is het en niet anders’-gedachte. En toen zag ik die foto en keek er nog eens goed naar. Nee, dit is niet grappig. Te echt om te kunnen bevatten. En daarom kan ik de hele tijd alleen maar denken aan een nieuwe naam voor een deodorant: In Excelsis Deo.

Het wordt steeds drukker tijdens de zondagochtend wat betreft programma’s met tv-dominees die prediken over het woord Gods. Sinds kort is er weer eentje bijgekomen, namelijk Joseph Prince van de New Creation Church. Alweer een man overigens, nooit een vrouw. Het wordt een aardige strijd zo tussen al deze persoonlijkheden om kijkers te blijven trekken, en vandaar waarschijnlijk dat Joseph van tevoren goed gekeken heeft naar de techniek van die andere grote godheid. Ook verkrijgbaar trouwens in een speelgoedversie voor de jonge gelovigen.

In een tijd dat je zou denken dat iedereen inmiddels een beetje los aan het komen is van God is het opvallend dat er net nu zoveel speelt rondom religie. Het christelijke geloof en de islam botsen her en er op elkaar en er zijn nog nooit zoveel programma’s op tv geweest en boeken die over geloof gaan als nu. De eucharistievieringen vol overfatsoenlijke mensen waren er altijd al, maar nu heb je ook nog op iedere zender zo’n fel van leer trekkende tv-dominee die ons wel even zal vertellen hoe het allemaal zit. Erg irritant en dus kijk ik regelmatig. En hoewel ik me afvraag of hij er zo eentje is heeft Obama tijdens zijn inauguratie uiteraard ook over God gesproken. Waarden, normen en gezond verstand kunnen blijkbaar nog steeds niet makkelijk op zichzelf staan.

lees verder »

Gisteren was de begrafenis van L. Het was erg mooi. Verdrietig natuurlijk, maar ook erg mooi. De kerkdienst, bij het graf en na afloop de ontmoeting met haar andere vrienden in de school waar ze al zo lang lesgaf.

Toen we ‘s ochtend om half elf aankwamen in de kerk zat deze al helemaal vol. We waren met z’n vijven gekomen en vonden nog wat lege stoelen in het rechter zijpad. Het felle licht van de ochtendzon scheen vanuit de hoge ramen op de stenen vloer voor onze voeten. En toen, net voor aanvang van de mis, kwam er vanuit die lichtstraal een vlinder aanfladderen en landde precies in het midden van die lichtvlek. Bruin, oranje, donkergeel en een beetje zwart. Precies de kleuren van de aarde waar L. altijd zo van hield.

Na een paar keer met zijn vleugels op en neer gegaan te zijn steeg de vlinder weer op, vloog een rondje door de kerk, kwam toen weer terug en ging weer op precies dezelfde plek voor onze voeten op de grond zitten als voorheen. Daarna steeg hij weer op en verdween ergens achter het altaar.

Het was prachtig en we konden op dat moment niet anders denken dan ‘daar heb je haar!’. Een vlinder in een kerk kom je niet vaak tegen en zeker niet bij temperaturen nét boven nul. En dan ook nog een met die kleuren en het feit dat ze tot twee keer toe precies bij onze voeten op de grond ging zitten, want lichtvlekken op de grond van de zon waren er wel meer in de kerk.

Ja, ik weet het. Het was vast allemaal toeval en die vlinder vloog gewoon de kerk in omdat het daar warmer was dan buiten. En misschien rook ze ook wel de vele bloemen die voor in de kerk lagen en was onze invulling niets meer dan een emotionele betekenisgeving aan toevallige gebeurtenissen.
Maar toch, het was zo mooi omdat alles precies klopte met het beeld en gevoel dat we van L. hadden. En daarbij, gaat het in het leven niet juist vooral om betekenisgeving?