SpoenkJack Tummers

Deepak Chopra, voor wie hem niet mocht kennen, is een Indiaas schrijver van boeken over spiritualiteit, alternatieve geneeskunde en de Ayurvedische geneeskunde. Regelmatig legt hij verbanden tussen spiritualiteit en de moderne wetenschap, met name de kwantummechanica, en hij is wat dat betreft een man van deze tijd. Hij twittert heel regelmatig en heeft nu via dat medium een oproep gedaan aan iedereen in de wereld om ideeën aan te dragen over welzijn en welbevinden. @DeepakChopra ‘Please use #cwellbeing hashtag as I’d like to create a database for ideas from all over the world on well being’. Hij noemt het geen ‘geluk’, gelukkig, en het is me ook niet duidelijk of hij nu het Grote Welbevinden bedoelt, zoals in vrede op aarde en dat soort dingen, of het kleinere geluk. Dat laatste is dan stukken makkelijker en twee persoonlijke feitjes heb ik hem al wel kunnen twitteren. ‘Look closely at how cats sit, sleep and move without studying them. Connect with them, on the level of one being to another’. Het tweede feitje deed zich vanmorgen nog voor. Ik was veel te vroeg wakker – vreemd genoeg altijd op zondag en nooit doordeweeks – en liep rond zessen met blote voeten het balkon op en ging bij de reling staan. Ik keek uit over het parkje achter mijn flat, luisterde naar wat vroege merels, zag een zonnestraaltje de toppen van de bomen raken en voelde frisse lucht zachtjes langs mijn gezicht en voeten stromen: ‘Waking up before everyone else, and then going outside to feel the air.’ Ook fijn, maar het was nóg fijner geweest als er behalve die lucht ook nog iets harigs langs mijn benen had gestreken.

‘Dat wordt niks meer’, reageerde de moeder van vriend H. nadat ze met haar vingers aan de eitjes had gevoeld. Te koud. We waren even op bezoek op haar boerderij, om te kijken naar de jonge vogeltjes en de lammetjes. Blijkbaar leggen vogels wel eitjes, maar niet alle eitjes worden door de vogels bebroed zodat ze ook uit kunnen komen. Het nestje dat M. – een dochter van de broer van H. – hier in haar handen houdt kon weg. Alsof je een aardappelplant uit de grond trekt, ziet dat het niks meer wordt met die aardappel, door ziekte of wat dan ook, en dan de plant over je schouder op de komposthoop gooit. Maar zo gaat dat nu eenmaal. Gelukkig vliegen er in de grote volière genoeg kanaries rond met her en der nestjes jonge vogeltjes, dus die paar eitjes kan de natuur wel missen.

Daarna zijn we nog even gaan kijken naar het graf van Mickey. Een soort kleine dodenherdenking. Op het graf stond een eenvoudig kruis dat H. daar achteraf geplaatst moet hebben, want op de foto van anderhalf jaar geleden is alleen maar het viooltje te zien dat MT toen meegenomen had. Als het een beetje meezit krijgt Mickey trouwens binnenkort posthuum nog wat aandacht via het ledenblaadje van het DOCT, het Dierenopvangcentrum Tilburg. Voor dit blaadje heb ik foto’s gemaakt van een aantal honden en katten die in het asiel verblijven en die op de voorkant moeten komen te staan. In ruil daarvoor krijg ik een pagina waar ik wat tekst over mezelf op kwijt kan, en bij die tekst heb ik een foto van Mickey gestopt. Het zou leuk zijn als ze die daarbij plaatsen.

Volgens een aantal neurologen die al tientallen jaren onderzoek doen naar de werking van de hersenen, is het ronduit mogelijk dat ook dieren spirituele ervaringen kunnen hebben. Volgens de onderzoekers ontstaan spirituele ervaringen in primitieve delen van onze hersenen die ook veel dieren bezitten en ze achten het daarom aannemelijk dat dit soort ervaringen ook bij dieren kunnen optreden. We zullen het hier niet gaan hebben over de vraag of dit voor alle soorten spirituele ervaringen geldt. En met een verklaring van de werking van onze hersenen ten tijde van zo’n ervaring is ook lang niet alles gezegd. Maar heb je weleens een kat opeens om zich heen gaat kijken en dan zijn blik gefixeerd zien houden op een hoek van een kamer? Mijn eigen kat Mickey deed dit regelmatig en als ik zijn blik volgde zag ik helemaal niks. Maar hij misschien wel. Ik vind de conclusie van deze wetenschappers dan ook helemaal zo gek nog niet.

Vandaag zou Mickey, dat allerliefste katje van me, 11 jaar oud geworden zijn. Ware het niet dat stomme pech zijn deel werd. Heel regelmatig moet ik nog aan hem denken, en zeker toen ik twee weken geleden in Antwerpen, half verscholen achter een glasgordijn, een evenbeeld van hem zag zitten. Precies dezelfde houding, eenzelfde soort rugtekening, en als je goed kijkt zelfs met een snorretje. Hij heeft zich niet helemaal aan mij getoond en daarom blijft die treffende gelijkenis zo sterk in mijn geheugen hangen. Ik zou bijna zeggen dat het hem gewoon was, echt. Als twee druppels water. Datzelfde heb ik trouwens ook soms met oudere mannen op een fiets. Kaal, grijs overhemd, beige broek. Klein van stuk en langzaam peddelend op de pedalen. Het zou zomaar mijn vader hebben kunnen zijn die ik daar zag fietsen. Echt, als twee druppels water.

ik heb een theorie ontwikkeld over bijna-doodervaringen en dat lichtje aan het einde van de tunnel. Ik ben dan wel geen afgestudeerd wetenschapper, het zoeken naar verklaringen is iets dat eigen is aan de mens. En daarom haalde ik mijn eigen verklaring uit het observeren van Mickey, mijn helaas veel te vroeg overleden kat.

Als ik de tv aan had staan lag hij meestal te slapen. Op de bank, op het kleedje of op de vensterbank. Maar zodra ik de tv uitzette sprong hij overeind en ging pal voor de tv zitten. Blijkbaar zijn de ogen van een kat in staat om statische electriciteit waar te nemen, want hij staarde dan geïnteresseerd naar het beeldscherm en raakte deze voorzichtig aan met zijn poot of neus. Dan volgde licht geknetter en trok hij zijn pootje terug (of zijn neus) en probeerde het even later opnieuw. Totdat natuurlijk de staticiteit opgeheven werd door zijn eigen toedoen en het geknetter afgelopen was.

Mijn theorie: Op het moment dat de hersenactiviteit stopt (de tv die uitgeschakeld wordt), valt de spanning opeens weg uit de zenuwbanen, en zo ook uit de optische zenuwen in het oog. De pupillen verwijderen zich tot het maximum, en de laatste electrische oppervlakteontlading in het oog die dan plaatsvindt wordt doorgegeven aan de hersenen (de occipitaalkwab, als ik het me goed kan herinneren). De ogen registreren een felle ontlading (het witte licht), en de hersenen krijgen een laatste opdoffer van electrische spanning en vertalen dit in een intense gewaarwording/ervaring: het felle witte licht aan het einde van de tunnel.

Ik heb ook nog een paar andere verklaringen, onder andere over de aard en het ontstaan van de oerknal en over hoe een apparaat zou kunnen werken dat geen last heeft van de zwaartekracht. Maar dat is voor later. Ik ga nu niet al mijn kruit in een keer verschieten.

Een van de dingen waar ik jaloers op kan zijn bij dieren is hun staart. Hoorntjes vind ik ook leuk, en snorharen en van die puntige oortjes die alle kanten op kunnen draaien. Maar een staart lijkt me nog het leukst. Een ander een beetje kunnen plagen of vliegen verjagen terwijl je gewoon verder leest in je boek. En als iets je niet zint hoef je maar een paar keer druk heen en weer te zwaaien met je staart of hem tegen de grond te meppen om duidelijk te maken dat je geïrriteerd bent. En dat allemaal zonder woorden te hoeven gebruiken. Ook lijkt het me heerlijk rustgevend om met dat ding wat heen en weer te kunnen zwiepen. Geen pen of paperclip nodig om je bezig te houden tijdens een saaie vergadering.
Ik kan hem echt missen, die staart van Mickey.

Ooit nog van plan blind te leren typen? Dan heb ik hier een goede en zeer goedkope oefentip. In plaats van een speciale hoes voor over je bestaande toetsenbord of je ogen dicht houden tijdens het typen kun je ook de bovenkant van je toetsenbord afschroeven. Ik deed dit zelf vanochtend in alle vroegte toen de letters ‘A’ en ‘Z’ constant bleef hangen/plakken. Het toetsenbord is inmiddels een jaar of 5 oud en de ruimte tussen de letters opgevuld met kruimels, stof en vooral nog heel veel haren van mijn helaas te vroeg overleden kat Mickey. Maar goed, zonder bovenkant blijf je zitten met een kaal toetsenbord zoals op de foto waarbij de toetsen wel nog gewoon werken. Dat wou ik maar even zeggen.

Ik ben hem nog niet vergeten hoor. Soms is het wel vreemd om te merken dat ik helemaal niet aan hem denk, ook niet als ik door de kamers van mijn flat loop. Ik voel dat het anders is, leger, holler, maar verder ben ik zoals altijd druk bezig met mijn eigen dingetjes en valt zijn afwezigheid niet meteen op. Volgens J. komt dat doordat katten zo naadloos in iemands leven kunnen passen. Misschien is het dat wel. En ook omdat ze, wanneer ze nog in leven zijn, toch al zo onopvallend ergens kunnen zitten of liggen. Maar ik mis hem wel degelijk, die kleine vriend van me.

Herinneringen kunnen van allerlei aard zijn. Daar kom ik weer achter nu Mickey nog maar anderhalve dag geleden definitief verdween uit deze flatwoning. Visuele herinneringen komen het meest voor, zoals zijn hoofdje dat niet meer plotseling tussen mijn benen door verschijnt als ik de deur van de koelkast opendoe. Ook zit hij niet meer achter het raam op me te wachten als ik thuiskom en ligt hij ook niet meer aan het voeteneind van mijn bed als ik ‘s morgens over de rand van het dekbed gluur. Als de tijd zich zou laten comprimeren, tien jaar in één seconde, dan zou er bijna geen enkel plekje in de flat meer zijn waar hij niet zit, hangt of springt. De hele ruimte zou dan gevuld zijn met dat zwart-witte lijfje van hem, in alle mogelijke houdingen en richtingen. Misschien dat ik daarom ook het idee heb dat alles nu zo hol klinkt in mijn flat.

Geluiden zijn een tweede vorm waarin herinneringen kunnen voorkomen. Het getrippel van zijn voetjes op het vinyl, het krabben aan de bank, stoel of vloerkleedje, het ‘prrrrrrrrup…’ als hij tegens etenstijd voor me uit rende richting de keuken, het gekrabbel aan een gesloten deur, zelfs het geluid van braken of het dunne straaltje plas in de kattenbak. Allemaal geluiden die ik nu niet meer hoor, en soms ook weer wel. Heel helder en zonder bijgeluiden, alsof je met een koptelefoon luistert naar de solo in een muziekstuk.

Waar ik me nog het meest over verbaas bij alle herinneringen die in me opkomen zijn mijn lege handen. Een kat of ander huisdier heb je niet alleen maar om naar te kijken. Als Mickey bij me lag volgde ik met mijn handen – voor zover hij het toeliet – zijn hele lichaam, van zijn neusje tot de punt van zijn staart. Zijn oortjes met die leuke inkeping, de haren op zijn gezichtje die zo perfect de lijnen van zijn ogen, neus en mond volgden, zijn voetjes, schouders, borst, buik, ruggewervel en elk afzonderlijk botje van zijn staart. Soms, als hij languit op me lag, lagen we met onze hoofden zo dicht bij elkaar dat we onze adem met elkaar deelden en gingen onze buiken bijna synchroon op en neer. Al deze dingen zijn er nu niet meer, maar de herinneringen zitten in mijn handen en in mijn huid.

Als je dit leest zou je bijna denken dat ik over een geliefde praat die ik onlangs verloren heb, en in zeker opzicht is dat ook zo. Maar haar kan ik nog steeds volgen met mijn handen – voor zover ze dat toestaat – van neusje tot staartbeen. Maar met een dier is het toch anders. Blijkbaar is er een soort liefde in de wereld die wij mensen niet voor elkaar kunnen opvullen, daar hebben we de dieren voor nodig. Misschien dat we in onze huidige beschaving daarom af en toe zo sterk het gevoel hebben met lege handen in de wereld te staan.

In de afgelopen 10 jaar dat ik Mickey bij me mocht hebben heb ik altijd gehoopt dat hij in zijn korte leven nog eens een keer door een tuin zou kunnen rennen, achter de vlinders en de vogeltjes aan. Helaas heeft dat niet zo mogen zijn en heeft hij zich tevreden moeten stellen met het uitzicht vanaf het balkon. Maar gisteren hebben we Mickey dankzij de hulp van vriend H. kunnen begraven op de boerderij van zijn moeder, op de mooiste plek die je je als dier maar zou kunnen wensen. Midden in een weilandje en in de beschutting van een houtwal en temidden van groepen vogeltjes en een paar schapen. Het bosje viooltjes van vriendin M. maakt het grafje compleet. Je zou er als mens bijna jaloers op worden.