SpoenkJack Tummers

In Vaals is een museum waar zo’n 200 heiligenbeelden bij elkaar staan. Een paar weken geleden was ik er op bezoek met mijn moeder. Ze had nog een vrijkaartje, gekregen als bedankje omdat ze gratis een heel mooi en bijzonder drieluikje had afgestaan en nog een paar andere schilderijtjes met daaarop afbeeldingen van heiligen. De museummedewerker die ze kwam afhalen zei er heel erg blij mee te zijn. Ze heeft ze echter niet kunnen terugvinden in het museum. Waarschijnlijk verpatst. Oh nee, dat mag ik niet zeggen… Ook in het restaurantje hingen ze niet, waar we onder het genot van een kopje koffie nog even napraten over de beelden. Zonder gebakje, ook al keek de bediende nogal beteuterd toen ik zijn aanbod weigerde. En bij de entree (toegangsprijs 5 euro) staan enkele vitrinekasten met kitchbeelden die voor ettelijke aardse euro’s te koop zijn. Maar dat mag ik eigenlijk ook niet zeggen, dat het geheel nogal erg commercieel op me overkwam. Op zich niks mis mee, maar toch, je bent er zo op uitgekeken, op die heiligen. Ze staan er maar wat te staan, nek aan nek en schouder aan schouder. Bespaar je het ritje zou ik zeggen, tenzij je nogal into dit soort heiligenbeelden bent. Bij het kopen van een kaartje vraagt de medewerkster om je naam, zodat ze kan gaan opzoeken welke heilige daarbij hoort. Bij vertrek krijg je dan een A4-tje mee met daarop uitleg over jouw eigen heilige. Maar daarvoor hoef je ook niet naar Vaals. In mijn geval ging het om Jakob, Jacobus, wat zoveel betekent als beentjelichter, bedrieger. ‘In het bijbelse verhaal van de tweeling Esau en Jakob wordt verteld dat het tweede kind bij de geboorte de hiel van de eerste vasthield, en daarom werd hij Jakob genoemd’. Maar ik ben enig kind, dus wie bedriegt er hier wie?

Rineke Dijkstra: The Weeping Woman, Tate Liverpool 2009. ‘Een groep schoolkinderen discussieert op ernstige toon over de betekenis van Picasso’s schilderij The Weeping Woman’ (bron: De Pont). Nog te zien tot en met 18 september 2011.

Nog steeds een plezier om naar te kijken, al was het alleen maar omdat je er altijd meer in ziet dan de beelden zelf: Große Geister van Thomas Schütte, nrs. 4, 5 en 14, museum De Pont in Tilburg. Alleen altijd weer jammer dat je er niet even met je plakkerige handen aan mag zitten. Het zou nog een extra dimensie toevoegen aan de vele dimensies die dit werk toch al heeft.

Informatie over de expositie: website De Pont »

Nu nog te zien in museum De Pont in Tilburg: Giuseppe Penone. Deze kunstenaar houdt zich al jarenlang bezig met het maken van kunst vanuit een diep respect voor de natuur. De elementen groei en tijd komen tot uiting in werken waarbij soms alleen maar bomen en takken wordt gebruikt, maar ook vaak in combinatie met andere materialen zoals glas, metaal en leer. Zijn kunst heeft al vaker in dit museum gestaan of gehangen en ik kende al zijn uit lange blokken hout gehakte boomstammen. Nu hingen er ook andere werken van hem zoals de met ontelbare doornen van de acacia opgebouwde houtpatronen. En het gekke is, dat idee heb ik ook ooit gehad.

Ooit had ik een handjevol doornen in mijn hand van een rozenstruik. Je kent ze wel, die kleine puntige dingen die je met een beetje speeksel op je neus of voorhoofd kunt plakken. Ik vroeg me af hoe het zou zijn om een heel vlak te vullen met deze doornen. Penone heeft het gedaan en het ziet er schitterend uit. Het grote verschil tussen Penone en mij is dat ik me waarschijnlijk beperkt zou hebben tot een vlak van dertig bij dertig centimer. Maar het grootste verschil is wel dat Penone zijn idee gewoon uitgevoerd heeft en ik niet. Niet alleen maar denken maar ook doen. Ik zal er aan proberen te denken, de volgende keer.

Ik ben lekker bezig. Een weblog die steeds oudere berichten toevoegt lijkt niet echt actueel te zijn. Toch heb ik net pas een paar foto’s van de expositie van Sophie Calle bekeken en heb ik ze net pas geüpload naar mijn site. En ‘net’ is toch vrij actueel zou ik denken, ook al betreft het mijn bezoek aan deze expositie van tien dagen geleden.

‘Take Care of Yourself’ luidden de slotwoorden waarmee Sophie Calle’s toenmalige geliefde de relatie per e-mail verbrak. Ze heeft het advies ter harte genomen en de e-mail tot inzet gemaakt van een kunstwerk. Wat begon als een vraag aan een goede vriendin, kreeg ten slotte de omvang van een project waarin 107 vrouwen betrokken werden. Onder hen bevonden zich een mediator, een taalkundige, een psychiater, een specialiste vrouwenrechten bij de VN, een schooljuffrouw, een politieofficier en Calle’s eigen moeder, maar ook een romanschrijfster, een helderziende, een actrice, een zangeres, een danseres en een clown. Op verzoek van Sophie Calle hebben zij allen vanuit hun eigen professionele deskundigheid de e-mail van de minnaar geanalyseerd, becommentarieerd en er in een aantal gevallen een antwoord op geformuleerd. In Take Care of Yourself heeft deze veelheid aan gesproken, geschreven, gezongen en gedanste reacties vorm gekregen in een installatie van teksten, foto’s en beeldschermen, waarop filmpjes worden afgespeeld. Het is een verrassende opeenstapeling van interpretaties die het werk niet alleen ver boven zijn pijnlijke aanleiding doet uitstijgen, maar ook loszingt van het autobiografische. (bron: museum De Pont)

Voor degenen die ik nu nieuwsgierig gemaakt heb… de expositie is al afgelopen en staat nu opgesteld ergens in Kopenhagen. Sorry. Aan de andere kant, het was echt heel mooi om te zien, te horen en te lezen hoe al die vrouwen hun eigen interpretatie hebben gegeven op de e-mail van Sophie Calle. De e-mail leek haast geen e-mail meer te zijn maar een belangwekkend historisch geschrift dat nauwkeurig door allerlei experts onderzocht werd. Maar het was ook heel erg veel tekst, en nog steeds heb ik daar moeite mee in een museum voor beeldende kunst. Bij dit soort exposities vind ik dan ook dat het museum eigenlijk een dvd zou moeten meeleveren bij het toegangsbewijs zodat je als bezoeker thuis op je gemak al die (bewegende) beelden en teksten op je gemak vanaf de bank nog eens kunt bekijken. Die dvd opsturen zou ook kunnen. Zeker op zo’n drukke dag als die zondag.

Dood of levend, dieren zijn altijd leuk om te fotograferen. Maar ik heb ze toch het liefst levend. En niet achter glas, zoals veel van deze exemplaren. En dat ze achter glas zitten komt omdat met name kinderen de neiging hebben ze even te willen aanraken of aaien. Met als gevolg dat heel wat poezelige opgezette dieren na verloop van tijd kale ruggetjes en hoofdjes kregen. En nu de kinderen ze niet meer kunnen aanraken is men gaan zoeken naar andere vormen van interactiviteit. Spelletjes met knopjes waarbij je moet raden welke vogel welk geluid maakt of welk soort (vlucht)gedrag hoort bij welk dier. Dat is ook leuk, maar toch niet zo natuurlijk als iets even willen aanraken, even willen voelen.

Het hoort ook een beetje bij de lente vind ik. Bomen raak ik in het voorbijgaan altijd even aan, net als heggen en muurtjes. Bij leuke vrouwen zou ik dat ook wel even willen doen, maar ja, dat mag dan weer niet. Vreemd eigenlijk, want de lente is toch een tijd dat mensen elkaar weer meer beginnen aan te raken waarbij ze soms zomaar met elkaar het bed induiken. Maar even in het voorbijgaan een aai over de arm of schouder mag dan weer niet. Gek is dat.

In museum De Pont in Tilburg is momenteel een expositie te zien van oud en nieuw werk van Bill Viola. Afgelopen zaterdag was de opening en daar was ik bij, maar ik had net zo goed pas later kunnen gaan. Een inleiding op zijn werk zat er niet in, Bill Viola zelf heb ik niet gezien (die zat bij de ‘borrel uitsluitend voor genodigden’), en het was dermate druk dat het rustig en ‘intimate’ bekijken van zijn videokunst haast onmogelijk was. Veertien werken waarvan ik er al twee kende, van de anderen heb ik er twee gezien en de rest bekijk ik de komende tijd nog eens op mijn gemak. Het voordeel van een museum in je eigen stad en een museumjaarkaart.

Als je de kans hebt, zeker even gaan kijken. Je zou ook stiekem op YouTube kunnen gaan kijken naar wat video’s van Viola, maar ook kunst op video kun je het beste in het ‘echt’ gaan zien. Kun je gelijk ook nog even wat mooi videowerk van Fiona Tan meepikken.

De expositie van Bill Viola is nog te zien tot en met 10 januari 2010.

‘I object to the qualification of sound as a thought process by the human brain, rather than by the ear.’ (Ton Bruynèl).

Vreemd dat ik pas zo laat met sommige namen op het gebied van kunst en muziek in aanraking kom. Zo was ik afgelopen zomer in het Kröller-Müller en zag en hoorde daar voor het eerst iets van Ton Bruynèl. Blijkbaar een van de eerste componisten die zich in Nederland bezig hield met electronische muziek en zich daarbij vaak liet inspireren door (bewegend) beeld. Daarom stonden er behalve het Kubusproject – wat hij tussen 1969 en 1971 samen met Carel Visser maakte – ook wat tv’s opgesteld met dvd-speler en koptelefoon en op een van deze tv’s was zijn video-opera Non sono un uccello te zien. Een ode aan de vliegkunst en vliegen als fenomeen. Erg mooi!

De dvd met de video-opera is te bestellen via de VPRO en dat heb ik toen ook maar meteen gedaan. En eerlijkheid gebied me te zeggen dat ik hem nog steeds niet gezien heb, maar het is dan ook geen filmpje om even tussendoor te bekijken. En datzelfde geldt ook voor zijn muziek. Luisterervaringen die je in alle rust moet ondergaan of wanneer je zelf in een creatieve bui bent, maar zeker niet tijdens de afwas of het stofzuigen.

Mocht je zijn muziek eens willen beluisteren, dan is er via Donemus een hele mooie verzamelbox te koop met de naam Looking Ears. Zes cd’s voor de prijs van ongeveer 65 euro. Wel een beetje veel om zomaar even te proberen, en daarom deze biebtip: via je eigen lokale bieb kun je de box uit Rotterdam laten overkomen. Dat heb ik zelf ook gedaan en dan kost het je bij elkaar maar zo’n zes euro. En mocht je zelfs dat te veel vinden, dan kun je op de site van Donemus alvast wat samples beluisteren.

Website Ton Bruynèl: www.tonbruynel.nl

De bergetappe van twee berichten geleden heb ik alsnog gemist vanwege een bezoekje aan het Kröller-Müller museum. Het was alweer een paar jaar geleden sinds ik voor de laatste keer dit museum bezocht, terwijl er toch veel meer te zien is dan alleen maar een vaste collectie. Dit keer waren het naar mijn smaak ook niet de beeldhouwwerken of schilderijen die er uit sprongen maar de foto’s en video’s van de tijdelijke expositie ‘Nature as Artifice: nieuw Nederlands landschap in fotografie en videokunst’.

Negentien kunstenaars deden mee aan deze expositie en ik kan niet zeggen dat er ‘minderen’ tussen zaten, maar ik moet nu toch vooral terugdenken aan het werk van Gerco de Ruijter. De hele expositie geeft een prachtig beeld van het Nederlandse landschap en nog veel meer. Door de manier waarop de dingen gefotografeerd zijn wordt ook veel duidelijk over de mensen die in dit land wonen en hun denkwijze en gevoelswereld. Wat mij betreft een verplicht onderdeel van elke inburgeringscursus, want een betere kennismaking met Nederland en haar bewoners kan ik me niet voorstellen.

Er was ook nog een hele mooie video te zien over een schijnbaar lukraak gekozen stukje Nederland door de seizoenen heen, alleen… ik kan de naam van de maker nergens meer terugvinden. Dus als iemand weet welke video ik bedoel: mail me!

Links: de expositie en het boek.