SpoenkJack Tummers

Marinet Haitsma schreef net een stukje op haar weblog over een korte voordracht die ze gaf tijdens een bijeenkomst in Katendrecht. En waar niemand naar luisterde. Woorden hebben stilte nodig om gehoord te woorden. Tenzij woorden die bedoeld zijn om geschreeuwd te kunnen worden en waarbij oplettend luisteren niet nodig is. Het stukje van Marinet klonk net als een drukke bijeenkomst waarbij opeens iemand roept ‘Stil allemaal! Luister!’ waarna iedereen zweeg om te horen wat de stem op de radio te melden had. In oorlogstijd ging dat soms zo, in films gaat dat soms zo. Misschien zitten we nu wel in een soort oorlogstijd, met onszelf? Ja, ik weet het, dat klinkt veel te zwaar en is het ook. Maar als ik mezelf door de drukte van alledag heenwurm met op de achtergrond altijd een onderstroom van geluiden die doen denken aan het hoofdkwartier van een groot leger of een drukke dag op de beurs, dan vraag ik me soms af of het niet toch zo is. Geen tanks en jeeps maar vrachtwagens en stadsbussen. Geen woorden die ons bevelen de wapens ter hand te nemen, maar wel woorden die ons dwingend aan-bevelen dit of dat te kopen of te doen. ‘Alles van waarde is weerloos’. Deze uitspraak van Lucebert is nog steeds een van de mooiste die ik ken en gaat ook op voor woorden. Woorden van waarde laten zich niet opdringen, ze kunnen alleen maar ontvangen worden, voor wie daar voor openstaat. Het liefst in stilte.

Gisteren met mijn moeder naar de begraafplaats geweest in Sittard. Na het overlijden van mijn vader op 25 november van afgelopen jaar was ik er niet meer geweest. Omstandigheden, en meer van dat soort dingen. Binnenkort wordt echter het graf van de ouders van mijn moeder opgeheven. Of hoe zeg je dat. De ‘ligtijd’ loopt af? De ‘bewaartijd’? In elk geval zal het graf na vijfentwintig jaar verdwijnen en komt de plek vrij voor iemand anders. Zelfs de doden moeten plaats maken voor opvolgers.

Iets verderop ligt het graf van mijn vader. Het is zo’n nieuw type graf. Geen grafsteen meer die het hele graf bedekt, maar een kleine rechtopstaande steen met daarvoor wat gras. Alleen is die steen nog niet klaar en dus ligt er nog steeds een tijdelijke stenen plaat met daarop in witte plakletters de naam van mijn vader. En eigenlijk vind ik dat wel heel mooi zo. Geen ‘rust zacht’ of iets dergelijks, geen data van geboorte en overlijden. Alleen maar de naam. En met een beetje inspanning kon ik hem zien liggen, zo’n anderhalve meter onder de grond, zoals ik hem toen ook heb zien liggen in het mortuarium.

Ik hou van begraafplaatsen, en als er een in de buurt is en ik heb wat tijd over loop ik er altijd wel even overheen. Zelfs als kind vond ik het al een fascinerende plek. Als mijn ouders dan bezig waren met het schoonmaken van een of ander graf ging ik meestal even op onderzoek uit. Als een kleine archeoloog tussen al die stenen doorlopend, zoekend naar de oudste, de langstgeleden overledene. Vaak ging ik ook niet mee, maar dat kwam dan door omstandigheden. Voetballen en meer van dat soort dingen.

Ik zou er best wel willen werken, op zo’n begraafplaats. Weg van die gekke wereld van de levenden, weg van alle drukte. De dood roept tenminste niet constant om aandacht en het is er altijd lekker stil. Zelfs de vogels lijken zich er meer op hun gemak te voelen. Alleen denk ik niet dat er vaak vacatures voor zijn. Behalve voor begrafenisondernemingen valt er weinig geld te verdienen aan de doden. Of je moet toevallig Elvis Presley of Michael Jackson heten. Maar dan is het met die rust ook snel gedaan.

Geen autoloze zondag meer zoals in 1973. Afgelopen zondag deden slechts 26 gemeenten mee en dan ook nog maar deels. Mijn eigen zondagen zijn tegenwoordig altijd autoloos, net als alle andere dagen van de week trouwens. Voor mij zouden de koopzondagen en de autoloze zondagen elkaar het hele jaar door mogen afwisselen. Lijkt me een mooie deal tussen degenen die van rust houden en degenen die hier krankjorum van worden.

Zelf hoor ik bij de eerste groep. Het lijkt me dan ook heerlijk als we eens een medialoze zondag zouden kunnen organiseren. Een hele dag geen nieuws. Geen krantjes of ander leesvoer in de bus, providers die alle tv- of radiouitzendingen een dag lang blokkeren, geen internetverbindingen, helemaal niks. De meeste mensen zouden zich hier waarschijnlijk goed op voorbereiden door alvast uren aan extra tv-uitzendingen op te nemen of eindelijk die James Bond verzamelbox uit de kast te halen die indertijd in een opwelling bij de Free Record Shop werd gekocht. Je moet iets om zo’n dag door te komen.

Ik verwacht uiteraard weinig van dit idee, en mij persoonlijk maakt het ook niet zoveel uit. Ik heb nog zo ontzettend veel films liggen die ik nog niet gezien heb dat ik toch geen tijd heb om de krant eens goed te lezen of tv te kijken. Eigenlijk zou je dus kunnen zeggen dat ik al heel veel medialoze dagen heb vanwege een overvloed aan nog niet bekeken media. Om krankjorum van te worden zoveel.