SpoenkJack Tummers

Een keer per jaar, in het laatste weekend van september, organiseert de middelbare school Mill Hill College te Goirle een rommelmarkt. De opbrengst is zoals altijd bedoeld voor de arme landen in de Derde Wereld die met onze rotzooi toch niks kunnen beginnen. Daarom verkopen we die het liefst aan elkaar. Het aardige van rommelmarkten, hoewel ik er zelf zo goed als nooit iets koop – is dat je een soort overzichtje krijgt van de stand van zaken op het gebied van techniek en mode. Bij het betreden van het terrein liepen juist een paar vrouwen langs ons door. Zegt de ene vrouw tegen de andere: ‘Effe un doekske erover hene en hij is weer zo goe es nieuw’. Het inklap-/opklaptafeltje was van het type ijzeren pootjes met gespikkeld formica blad kan er op een camping nog mee door, maar zo goe es nieuw zal dat ding nooit meer worre.

Nog meer passé: de teevee. Flatscreens worden al voor minder dan tweehonderd euro gedumpt en niemand zit nog te wachten op zo’n zware beeldbuis in een lompe kast van plastic. In de hoek van de tent waar al deze tv’s opgestapeld stonden was het dan ook opvallend rustig. Alleen een doos met afstandsbedieningen werd regelmatig tevoorschijn gehaald, voor zolang als die oude tv op de slaapkamer het nog doet. En strijkijzers, heel veel strijkijzers en strijkplanken. Zelf strijk ik nooit. Ik zorg er gewoon voor dat ik altijd min of meer kreukvrije kleding koop. Bloezen draag ik niet en in een driedelig pak zul je me toch nooit zien rondlopen. Dus die ene oude strijkbout die ik nog in de kast heb liggen zal mij wel overleven.

Nog niet passé: islamitische vrouwen die niet op de foto willen. Anderen gaan er eens goed voor staan (zoals deze meiden) of zitten (zoals deze meneer), maar deze vrouwen willen nog steeds niet vastgelegd worden op een foto. Ik blijf het vreemd vinden. Toen ze in de gaten kreeg dat ik foto’s aan het maken was hield ze meteen een tas voor haar hoofd. Te laat uiteraard (een foto van deze vrouw zonder tas is gratis bij me op te vragen) en ze bleef de tas maar links van haar gezicht houden, ook al stond ik inmiddels achter en rechts van haar.

Of ik zelf nog iets gekocht heb? Ja, drie elpee’s. Tussen tientallen platen van James Last vond ik nog een maxi-single van PigBag, een oudje van Joan Baez en de debuutplaat van Tanita Tikaram. De meest interessante platen waren al lang ingepikt door anderen.

‘Papa’s Got A Brand New Pigbag’ Extra Vuvuzelas remix »

Ik weet niet wat het is dit jaar met dat voetballen. Of met mij. Van alle wedstrijden die ik tot nu toe heb gezien heb ik er niet een helemaal kunnen afkijken zonder erbij in slaap te vallen. Zelfs bij de wedstrijd van Nederland tegen Brazilië heb ik het tweede doelpunt van Wesley Sneijder moeten missen. En vanmiddag, tijdens die prachtige wedstrijd van Duitsland tegen Argentinië, heb ik van de vier doelpunten er maar één live meegemaakt. De rest van de tijd lag ik te dutten.

Mijn vader en ik keken vroeger altijd samen naar het voetballen. Op zaterdag werd er om zes uur altijd gekeken naar Die Sportschau op de ARD, en op zondagavond om half acht was er natuurlijk Studio Sport. Het WK van ’74 kan ik me nog goed herinneren. Ik was toen elf. Een jaar later kreeg mijn vader zijn eerste hartinfarct. Die twee feiten hebben natuurlijk niks met elkaar te maken. Mijn vader werd daarna wel een stuk minder fanatiek tijdens sport op tv. En als de spanning hem eens te veel werd zette hij altijd even een andere zender op, en schakelde dan steeds even terug om te kijken of er al iets veranderd was aan de stand. Nog later liet hij wedstrijden zelfs helemaal schieten en ging dan veel liever een stukje fietsen. En nog later, in het jaar van zijn dood, sukkelde hij altijd in slaap voor de tv.

Ik ga er voor het gemak even vanuit dat ik zelf nog niet bezig ben aan het laatste jaar van mijn leven. Dus dan moet het de combinatie zijn van de warmte en mijn leeftijd. En dat zou weleens kunnen kloppen. Hoe meer ik kijk en luister naar de nabeschouwingen, naar de blikken terug in de tijd, er namen vallen van voetballers van weleer, hoe meer ik ontdek dat ik velen daarvan ken. ‘Voor de veertig-plussers onder ons…’, en ‘Zij die de finale van ’74 bewust hebben meegemaakt weten dat…’. Eigenlijk heb ik al een heel leven achter de rug. Geen wonder dat ik soms in slaap sukkel op de bank. Ook nu zou ik best weer even een dutje kunnen doen voel ik. Komt mooi uit, want Spanje-Paraguay is net bezig.

Ook zo’n hoofdpijn van die toeter? Koop dan snel een pakje Vuvuzetamol bij het Kruidvat en weg is de pijn. Voor de vuvuzela’s zelf is inmiddels een inzamelingsactie gestart. Van het gerecycelde plastic zullen oordopjes worden gemaakt.

Altijd rond deze tijd, de tijd van grote (sport)evenementen, proberen winkeliers je over te halen tot het kopen van een nieuwe, grotere en betere tv. Pas dan kun je optimaal genieten van de wedstrijden. Anders niet. Dat was wel even anders in het jaar 1988. Ik woonde toen nog op een studentenflat en had geen tv. Een medestudent had er wel eentje, maar die was nog zwart-wit. En omdat ik toen nog rijk was ;) kocht ik een dag voordat de Europese Kampioenschappen zouden beginnen op de hoek van de straat de kleinste en goedkoopste kleuren-tv die de winkelier op voorraad had. Een mooi bol beeld met een diagonaal van maar liefst 37 centimeter! Met z’n zessen hebben we wekenlang op mijn kamer naar de wedstrijden zitten kijken, in een klein knus kringetje rondom de tv. Optimaal genieten op een afstand van ongeveer anderhalve meter, anders zag je geen bal.

Zo’n nieuwe tv is natuurlijk prachtig, maar of het nu echt helpt? Dat kleine tv-tje was misschien niet optimaal, we hebben toen wel gewonnen!

Versie 1: Door een vliegtuigongeluk zijn meer dan honderd mensen overleden, waaronder 70 Nederlanders. De enige overlevende is een 9-jarig jongetje. Familie en vrienden van de slachtoffers worden zo goed mogelijk bijgestaan door hulpverleners en krijgen alle rust en ruimte dit plotselinge verlies te verwerken. Hopelijk zullen zij zich in staat weten over een tijdje de draad van het gewone leven weer op te pakken.

Versie 2: Door een vliegtuigongeluk zijn meer dan honderd mensen overleden, waaronder 70 Nederlanders. Als gevolg hiervan is de programmering op radio, televisie en in de geschreven media drastisch aangepast. De komende maanden zal er uitgebreid verslag worden gedaan van discussieavonden over ‘hoe heeft het zover kunnen komen’, wie wat en waar wonen en werkten de slachtoffers en waar deden ze hun boodschappen, stille tochten met en zonder fakkels, benefietvoorstellingen voor de nabestaanden, condoleanceregisters door heel het land, zal er alles aan gedaan worden zoveel mogelijk beeldmateriaal te bemachtigen van huilende en ineenstortende familieleden, zal verslag gedaan worden van alle (voorbereidingen op) herdenkingsbijeenkomsten en zullen er ieder moment van de dag herhalingen te zien zijn met het belangrijkste nieuws van die dag. En anders herhalingen van de dag ervoor. Of daarvoor. En vooral heel veel interviews. Of herhalingen van interviews. En huilende mensen. En interviews. Of had ik dat al gezegd?

ik heb een theorie ontwikkeld over bijna-doodervaringen en dat lichtje aan het einde van de tunnel. Ik ben dan wel geen afgestudeerd wetenschapper, het zoeken naar verklaringen is iets dat eigen is aan de mens. En daarom haalde ik mijn eigen verklaring uit het observeren van Mickey, mijn helaas veel te vroeg overleden kat.

Als ik de tv aan had staan lag hij meestal te slapen. Op de bank, op het kleedje of op de vensterbank. Maar zodra ik de tv uitzette sprong hij overeind en ging pal voor de tv zitten. Blijkbaar zijn de ogen van een kat in staat om statische electriciteit waar te nemen, want hij staarde dan geïnteresseerd naar het beeldscherm en raakte deze voorzichtig aan met zijn poot of neus. Dan volgde licht geknetter en trok hij zijn pootje terug (of zijn neus) en probeerde het even later opnieuw. Totdat natuurlijk de staticiteit opgeheven werd door zijn eigen toedoen en het geknetter afgelopen was.

Mijn theorie: Op het moment dat de hersenactiviteit stopt (de tv die uitgeschakeld wordt), valt de spanning opeens weg uit de zenuwbanen, en zo ook uit de optische zenuwen in het oog. De pupillen verwijderen zich tot het maximum, en de laatste electrische oppervlakteontlading in het oog die dan plaatsvindt wordt doorgegeven aan de hersenen (de occipitaalkwab, als ik het me goed kan herinneren). De ogen registreren een felle ontlading (het witte licht), en de hersenen krijgen een laatste opdoffer van electrische spanning en vertalen dit in een intense gewaarwording/ervaring: het felle witte licht aan het einde van de tunnel.

Ik heb ook nog een paar andere verklaringen, onder andere over de aard en het ontstaan van de oerknal en over hoe een apparaat zou kunnen werken dat geen last heeft van de zwaartekracht. Maar dat is voor later. Ik ga nu niet al mijn kruit in een keer verschieten.

HILVERSUM – Een groot aantal radio- en televisiezenders organiseert donderdag een benefietactie voor de slachtoffers van de aardbeving in Haïti. (bron: Volkskrant)

Tijdens de Golfoorlog werkte ik nog in de psychiatrie als verpleegkundige. Mijn nachtdiensten werden toen helemaal gevuld met urenlang kijken naar CNN dat toen pas recent aan het zenderaanbod was toegevoegd. Ik vond het heerlijk en de vele herhalingen tussendoor stoorden me absoluut niet. Het was échte tv, live en kicking. Net zoiets als een WK of de Olympische Spelen of de val van de Berlijnse Muur. Tussendoor moet een mens zich tevreden stellen met wat eenvoudiger actietelevisie zoals het Glazen Huis of de Top 2000. Wat fijn is het dan dat er ver weg weer eens een ramp gebeurt zodat we weer even dat adrenalineverhogende ons-gevoel kunnen ervaren dat ons aanzet tot gezamenlijke actie. Of ons op z’n minst op het puntje van de stoel voor de tv zet. Wie weet hoe hoog de opbrengst donderdag wel niet zal worden. Misschien halen we wel weer een record. Er liggen in Haïti in elk geval genoeg stenen voor de verkoop, veel meer als destijds in Berlijn.

Ja goed, dit klinkt waarschijnlijker cynischer dan bedoeld en ben ik wel niet ‘verbonden’ genoeg om mee te kunnen doen en mee te kunnen voelen. Ik moet bekennen dat een ramp als in Haïti me niet veel doet. Natuurlijk is het erg, maar zo erg dat het voor mij te veel is om te behappen. De grote hoeveelheid aan tv-beelden en foto’s die ik ongewild voorgeschoteld krijg lijken op me in te willen beuken, net zo lang tot ik misschien iets zou kunnen gaan voelen. Maar het lukt niet. Het enige dat ik zie zijn de prominent aanwezige logo’s van de televisiezender in de bovenhoek van het scherm, de keurig in het pak zittende nieuwslezer of de (bijna met opzet zo) gehavende journalist ter plaatse. Bloed, puin, huilende kinderen en smekende moeders. Ik heb het allemaal al eens eerder gezien via eendere beelden, via de tv of door de ogen van een kunstenaar. En natuurlijk is het goed dat er aandacht en hulp voor is, maar hoe massaler dit soort ellende bij me komt, hoe meer ik me ermee vervreemd voel. Gek eigenlijk, want dat voel ik dan weer heel duidelijk.

Het is alweer een dikke week of twee geleden, en na haar woorden over optredende vervreemding tussen mensen als gevolg van digitale communicatie via sms en internet viel er veel over deze toespraak te lezen. Was het allemaal wel zo erg als Beatrix ons voorschotelde? Is ze zelf inmiddels niet vervreemd geraakt van de samenleving, zo vanachter haar eigen ‘beeldscherm’, de ramen en muren van haar eigen woninkje? Er was veel kritiek op haar toespraak en dat heeft Beatrix niet naast zich neergelegd. Inmiddels heeft Beatrix me persoonlijk laten weten dat ze alle reacties op internet via blogs en Twitter met interesse volgt en heeft ze me gevraagd om een foto van haar te bewerken om te kijken hoe ze bij haar volgende kersttoespraak wat moderner kan overkomen. Zelf vind ik de upgrade wel geslaagd, hoewel ik haar wel voorgesteld heb voor een andere versiering van haar laptop te kiezen.

Ik kom net nog wat foto’s tegen die ik maakte van de aanslag op 9 september 2001 op het World Trade Centre in New York. Het is natuurlijk alweer 8 jaar geleden, dus ik zal waarschijnlijk geen aanspraak meer kunnen maken op een prijs. Ik weet ook niet of je er persé zelf bij moet zijn geweest. Deze vier foto’s heb ik vanaf de bank gemaakt van de tv-beelden die destijds uitgezonden werden. Maar tv-beelden zijn geen foto’s, en als weblogger schrijf je toch al vaker over dingen waar je zelf niet bij bent geweest of niet zelf hebt meegemaakt. En wie weet heb ik hiermee wel een nieuwe wedstrijd in het leven geroepen: Couch Press Photo.

Het blijft leuk om aan mee te doen: het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Gisteravond zat ik wederom met een schrijfblok op mijn schoot op de bank mee te pennen en wederom met het zweet in mijn handen. Helaas kan ik niet meepraten over hoe leuk of gevat het dictee van Gerrit Komrij dit jaar was, daar was ik te gespannen voor, maar ik had wel maar 30 fouten! Een record! Voorgaande jaren kwam ik nooit lager dan 34 en meestal zit ik daar een heel stuk boven. Omdat ik geen schooljuf meer heb heb ik mijzelf maar een plakplaatje gegeven voor deze prestatie.