Tijd is mensenwerk. Dat heb ik altijd al gevonden. Net als dat er ook geen getallen bestaan. Alles wat bestaat is het werk van onze geest die op zijn manier orde probeert te scheppen in de wereld. Onze geest, onze manier. Tijd is een hulpmiddel dat we uitgevonden hebben om eerder, nu en later van elkaar te kunnen scheiden. En later van nog laterder en snel van sneller. Maar uiteindelijk bestaat tijd niet en is het slechts een idee, een kader. En hoe ontzettend mooi is dat idee weergegeven in de kunst van Maarten Baas. Althans dat is wat ik erin zie. Wijzers van een klok die door twee mensen met bezems worden verplaatst. Een digitale klok waarvan ieder streepje met de hand wordt uitgeveegd of ingekleurd. Een staande klok waarin de mens als uurmaker letterlijk de tijd steeds opnieuw intekent.

Klokken om naar te staren »

Het parkje achter mijn flat, met zijn in achtjes vormgegeven pad. Symbool voor oneindigheid. Als ik ooit verhuis zal ik dit uitzicht misschien nog het meest gaan missen. Zelf loop ik er haast nooit, vreemd genoeg. Het zijn vooral mensen met honden, joggers, zuipers, hangjongeren af en toe, op zondag nette mensen die het parkje oversteken naar het plaatselijke kerkje, en vooral ook, als het weer lente wordt, vrouwen achter kinderwagens.

Sinds kort is daar weer een vrouw bijgekomen. Een aantal jaren geleden zag ik ze nog lopen. Met stoere jeans, kort t-shirtje met ruimte voor naveltje en tattoo. Ze had een hondje bij zich. Zwart, gedrongen en vrij mollig. Een beetje zoals haarzelf eigenlijk. Bij het hondje stonden de poten echter naar buiten toe, terwijl het meisje duidelijk x-benen had.

Het hondje werd groter en het meisje kreeg een vriendje. Samen liepen ze nu door het parkje. Soms voor de lol, liep het meisje met de hond linksom en de jongen rechtsom, om elkaar bij het volgende kruispunt lachend en kussend weer te ontmoeten. En zo ging dat een paar jaar door. Het hondje werd groter, het meisje begon zich sjieker maar nog steeds in het zwart te kleden, en de jongen mocht zich van zichzelf nu wat slonziger gaan kleden. De relatie leek daarvoor stevig genoeg te zijn.

Nog wat later leken de x-benen van het meisje nog wat meer door te buigen naar het midden. Ze was zwanger. Samen liepen ze hand in hand door het parkje, dicht bij elkaar, smoezend. Over de toekomst, over samen. En toen was daar opeens de kinderwagen met inhoud. Het meisje kon weer iets rechterop lopen en de jongen liep er meestal naast. In het begin vlak ernaast, later iets meer naar de zijkant, nog wat later slenterend op een paar meter afstand. De laatste tijd zie ik haar vooral alleen met de kinderwagen. De hond is er ook nog, voor de vorm.

En zo zie ik vanalles gebeuren in dit parkje. Kijken is zo heerlijk om te doen. Ik zou zo maar een heel leven kunnen vullen met alleen maar observeren. Dat lijkt passief, maar is het zeker niet. Goed kijken is jezelf verrijken, en een goed uitzicht is vaak ook inzicht.

Nog een paar observaties die me nu te binnen schieten:
Generatiekloof »
Timemachine »
De alcoholist »
Liefde »

Ik liep vandaag langs het bidprentje van mijn vader en pakte het weer eens op om de foto te bekijken. Tegenwoordig betekent dat dat ik over de rand van mijn bril moet kijken, anders krijg ik het beeld niet scherp. Een bidprentje is maar klein en dus hield ik het dicht bij mijn gezicht en keek mijn vader recht in zijn ogen. Wat vreemd, dacht ik, dat ik me hem niet meer kan herinneren van hoe hij eruitzag toen hij jonger was. Als ik aan hem denk zie ik hem voor me zoals hij was in het laatste jaar van zijn leven. Veel langer geleden, toen ik nog een jaar of zes, acht, twaalf, zestien was, heeft hij er heel anders, veel jonger uitgezien. Dat weet ik en dat kan ik bevestigen met foto’s die ik van hem. Maar zonder die foto’s kan ik nauwelijks een goed beeld terughalen van hoe hij vroeger was.

lees verder »

Ergens halverwege de krant, een klein kopje met een beetje tekst daaronder: Het laatste lid van het Bo-volk is overleden op de Andaman eilanden, gelegen voor de kust van India. Men denkt dat het volk zo’n 65.000 jaar op die eilanden heeft geleefd, waardoor ze een van de oudste menselijke culturen op aarde zijn (geweest). Dat is nog eens wat anders dan ‘the great american people’, een sinds een paar honderd jaar samenlevend en samengeraapt zooitje van spanjaarden, engelsen, ieren, duitsers, nederlanders en wat nog meer. En wat een mooie korte naam: Bo. Twee letters maar. Het Bo-volk. Het volk van Bo. Zelf ben ik een Tilburger, afstammeling van de Sittardenaren, welke beiden onderdeel uitmaken van het volk der Nederlanders. Dat klinkt niet zo lekker als dat ik zou kunnen zeggen ‘Ik ben Bo’. Maar dat ben ik niet.

Bo-senior werd ongeveer 85 jaar. Nog al zoiets. Ongeveer 85 jaar, maar het zou ook 84 kunnen zijn of 86 en zelfs 80 of 90. Wat maakt het uit. Als lid van het volk der Nederlanders veel. Aanmeldplicht bij geboorte, naar school op je 4e, cito-toets op je 12e, leerplicht tot je 16e, rijbewijs op je 18e, uitstrijkje vanaf je 25e, 40-plusser vanaf je 40ste, aow op je 65ste. Het tijdstip waarop je sterft wordt zelfs op de minuut vastgelegd in een overlijdensakte. We meten te veel en leven te weinig. Bo-senior heeft geleefd, met de dag. Het feit dat ze op de foto niet zo heel erg vrolijk meer kijkt is begrijpelijk. Het is niet niks om het laatste nog in leven zijnde lid te zijn van een heel volk.

Wat heb ik vroeger uitgekeken naar die magische jaren 2000 en 2001. Een Space Odyssey zou het worden, of op z’n minst toch zwevende auto’s en een basis op de maan. Het werd echter meer CO2 op een mindere aarde. Nu leven we dan alweer in het jaar 2010, maar met die Second Odyssey, The Year we make Contact wordt het volgens mij ook al niks. De tijd gaat voor mijn gevoel zo snel voorbij dat je zou denken dat het er onderhand toch eens van zou moeten komen. Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat dat wat we als mensen kunnen bedenken in theorie ook te realiseren is. Of het zou moeten zijn dat we ons overschatten en te veel haast hebben en daarmee de toekomst juist van ons afschuiven. ‘Stilstand is achteruitgang’ zou dan veranderd moeten worden in ‘tijdelijke stilstand is vooruitgang’. Die zwevende auto wil ik dan nog wel even op wachten.

Vanochtend kreeg ik tot vier keer toe dezelfde oudere man aan de telefoon die begon te vertellen over ene mevrouw B. die in dezelfde gebedsgroep zit als mevrouw M. en dat…
Duidelijk dus een geval van een verkeerd nummer. De man vond het hoorbaar vervelend dat hij mij steeds opnieuw aan de telefoon kreeg en bood mij ‘duizend maal excuses’ aan voor het ongemak dat hij mij hiermee berokkende. Nergens voor nodig want ik vond het best wel amusant en had bijna nog willen vragen hoe het nu eigenlijk zat met die mevrouw B. en M. En ‘duizend maal excuses’, wanneer krijg je die tegenwoordig nog? Dat is net zoiets als ‘ik ben u zeer erkentelijk’ en ‘ik sta voor eeuwig in uw schuld’. Het is zo ouderwets en klinkt tegenwoordig zo overbeleefd dat je er bijna van zou gaan gruwelen, maar uit de mond van deze man klonk het heel oprecht en haast aandoenlijk zo lief. Misschien zat er wel zo’n danige kink in de kabel dat ik letterlijk even verbinding had met een andere tijd. Dan spijt het mij duizend maal dat ik niet wat langer heb gekletst met deze man.

Afgelopen week was het – blijkbaar – de week van de toegankelijkheid. De week is inmiddels voorbij zonder dat ik mensen toegankelijker heb zien worden, maar de week was dan ook meer bedoeld voor mensen met een beperking. Berperkingen heeft iedereen zou je kunnen zeggen, maar in dit geval, in deze week, ging het om mensen met een lichamelijke beperking. Ook die heeft iedereen, maar ik zal niet gaan muggeziften…

Tijdens een van de activiteiten die georganiseerd werden kon je plaatsnemen in een rolstoel, om te kunnen ervaren wat het is om in een rolstoel te zitten. Nou ja, een rolstoel is een stoel met wieltjes zul je zeggen, en dat is het ook. Als je stil blijft zitten zul je geen verschil merken, pas als je in beweging wilt komen zul je zien dat een rolstoel iets heel anders is als een doodgewone stoel. Logisch zul je zeggen, want in het geval van een gewone stoel sta je simpelweg op en ga je aan de wandel. Maar exact dat is wat mensen met een bepaald soort beperking niet kunnen. Die kunnen alleen maar rollen.

Om een lang verhaal kort te krijgen, ik kon vroeger erg goed rollen, en dat zonder beperking! De enige beperking waar ik mee te maken kreeg was het einde van de gang van het ziekenhuis waar ik destijds werkte. Ik was namelijk erg goed in ‘rolstoelen’. Als alle bewoners in bed lagen wilde ik wel eens plaatsnemen in zo’n rolstoel en de gang een beetje op en af rollen. Gaandeweg ging het rollen me zo goed af dat ik met gemak mezelf op alleen maar de twee achterwielen in balans kon houden en op deze manier de gangen op en af kon rijden, rond mijn as kon draaien en heen en weer kon wiegen zonder om te vallen. Met de enige electrische rolstoel die voorhanden was kon ik zelfs het achterwiel laten spinnen door een ‘anti-continentiematje’ met de gladde onderkant onder de achterwielen te leggen en er vervolgens met vol ‘gas’ vandoor te gaan.

Waarom vertel ik dit allemaal? Ik heb eerlijk gezegd geen idee. Misschien omdat ik vanavond toch al regelmatig geplaagd werd door allerlei herinneringen van nostalgische aard, me daarbij telkens erg bewust van het (tijds)verloop en de eindigheid van mijn eigen leven. Een aardig idee trouwens voor een volgende ‘week van de’: de week van de vergankelijkheid.

We kunnen ons tegenwoordig onderdompelen in de meest fantastische virtuele werelden. We kunnen zijn wie we maar willen en doen wat we maar willen in Active World, Second Life of World of Warcraft. Of we zetten een koptelefoon op ons hoofd en verplaatsen ons middels muziek in een andere wereld of fixeren onze blik op het beeldscherm van tv, bioscoop of mobiele telefoon. Als we op deze manier onszelf buiten de tijd trachten te plaatsen lijkt ons leven onbegrensd en onsterfelijk. We blijven eeuwig jong, kunnen onbeperkt chatten, gamen of desnoods overgaan tot cyber-crime. Maar hoezeer we ook onze tijd proberen te verdrijven, sterven zullen we toch in real-time.

Eén kameel maakt nog geen kerst, maar ze worden wel erg vroeg van stal gehaald dit jaar. De eikels vallen al volop van de bomen, paddestoelen schieten… uh… als paddestoelen uit de grond en vandaag konden kinderen al een kort ritje maken op een kameel over het parkeerterrein bij de supermarkt. Een publiekstrekkertje van de plaatselijke dierenwinkel en voor de kamelenman een goed moment zijn dieren weer te laten wennen aan mensen en auto’s nu de kerst weer voor de deur staat. Ja, ik weet het, het is pas half september, maar de pepernoten liggen al een paar weken in grote gezinszakken opgestapeld bij de Hema en de eerste kerstmarkt was al in juni van dit jaar. De natuur mag dan af en toe van slag zijn, de menselijke zotheid trekt zich al lang niks meer aan van de wisseling van de seizoenen of loopt er minstens een paar maanden op vooruit.

Ergens in de overgang van het jaar 2003 naar 2004 was mijn vader exact twee keer zo oud als mij. Hij was tachtig en ik veertig. Dat moment van exact dubbel zo oud zijn komt maar één keer voor, daarvoor is de vader of moeder altijd ouder dan dubbel en daarna minder oud dan twee keer de leeftijd van het kind. Klinkt verwarrend, en daarom heb ik het maar even rekenkundig onder de loep genomen.

Als je als ouder 30 jaar bent als je eerste kind geboren wordt, dan ben je een dag later precies 11.111 keer zo oud als je kind. Dat getal loopt vervolgens in eerste instantie snel terug, want als het kind 1 jaar oud is ben je als ouder ‘nog maar’ 31 keer zo oud als je kind. Misschien wel een aardig getal om mee aan te kunnen geven hoever je gevorderd bent in je ouder zijn, en dan nota bene verzonnen door iemand die geeneens eigen kinderen heeft.

Voorbeeldjes (leeftijd in jaren):

Zoals je kunt zien wordt het laatste getal steeds kleiner totdat het – in dit voorbeeld tenminste – uitkomt op precies 1. Dan ben je even oud als je ouder, voor even één op de lijn van leeftijden. En mocht je ouder worden dan je pa of ma geweest zijn toen ze stierven, dan daalt het getal tot onder de 1 en kom je in het gebied van de breuken. Maar dan ben je zelf waarschijnlijk – in letterlijke zin – ook al een aardige breuk.