SpoenkJack Tummers

Op de universiteit van Groningen heeft psychologe Roos Pals een interessant onderzoek gedaan. Welke aspecten in een omgeving zorgen ervoor dat een mens zich prettig kan voelen en daardoor beter kan herstellen van stress. Iedereen weet wel dat het veel heilzamer is een wandeling te maken door het bos dan door de stad. Tenzij je iemand bent die zijn stress graag onderdrukt door te gaan shoppen. Uit het onderzoek blijkt dat een virtuele dierentuin een goede plek is voor mensen om te herstellen van stress en vermoeidheid. Een uitslag die te verwachten viel, maar wat het onderzoek extra interessant maakt is dat ze ook keek naar andere elementen in die omgeving, zoals bankjes, hekken en prullenbakken. ‘Moderne bankjes die niet in de omgeving pasten, bleken een negatieve invloed te hebben op hoe samenhangend proefpersonen de omgeving vonden. En dat had weer invloed op hoe aantrekkelijk de omgeving werd gevonden, hoeveel plezier men ervoer in de omgeving en hoe goed men kon herstellen van stress in de omgeving’. Allemaal heel erg logisch en vanzelfsprekend, en toch is het altijd weer opvallend hoe weinig met dit soort feiten rekening wordt gehouden bij de inrichting van een stad. Of dat nu een gebouw is, een plein, rotonde of straat, of inderdaad zoiets als een prullenbak of een bushokje. Architecten en designers ontwerpen in mijn ogen te vaak vanuit het hoofd. Ook in het hoofd zit een soort hart met gevoel. Dit hart is echter vooral bezig met zoeken naar een opvallend beeld, een aparte en unieke vorm. Daardoor zijn dit soort ontwerpen al vaak bij voorbaat een storend element in de omgeving. Alsof ze de zinnen vooral moeten ‘prikkelen’, en niet om ze met rust te laten of te brengen.

In Tilburg moest jaren geleden een nieuw ontwerp gemaakt worden voor de Heuvel, het centrale plein in de stad. Een aantal ontwerpers waren benaderd en de inwoners van Tilburg mochten stemmen via internet. Het resultaat was een ontwerp. Leuk op de tekentafel, maar niet iets om als burger in te moeten leven. Vind ik. Een ‘vlakte’ werd het, met in de grond verstopte fonteintjes en hier en daar een lange rij met bankjes die allemaal dezelfde kant op staan. Op de foto is een gedeelte van de Heuvel te zien. Wat zou er mis zijn geweest met een paar mooie platanen, her en der houten bankjes en bloemperken? Gewoon, vriendelijk en groen. Echt een centrale plek waar je als Tilburger even naartoe komt om te mijmeren over het leven en dat soort dingen. Nu is het vooral een plein dat je graag zo snel mogelijk wilt oversteken, meer niet.

Net terug van een avondje in De Rode Kamer van De Nieuwe Vorst in Tilburg. Een keer per maand (?) is daar een ‘Academic Forum/Cultuurmakelaar’-avond met gasten. Dit keer twee kunstenaars die beiden, volgens de aankondiging, met eenzelfde vraag zitten: Hoezo wreed? Achteraf denk ik dat het meer draaide om de vraag: Waarom?. Een van de eerste vragen die een kind zichzelf stelt en die we ons iedere dag zouden moeten blijven stellen. Waarom willen we dit, waarom doen we dat? Voor Ludwig, amper 21 jaar oud, ligt de vraag dicht bij zichzelf, bij zijn eigen persoonlijke ontwikkeling. Voor Katinka Simonse, alias ‘Tinkebell’, ligt de vraag meer in de buitenwereld, de maatschappij, de wereld. Het werk van Ludwig is prachtig (zie ook zijn website: www.mvolbeda.com, een wereld om je sensitiviteit de ruimte te geven. Het werk, de projecten van Tinkebell kunnen afzonderlijk, maar zouden beter in zijn geheel bekeken en beoordeeld moeten worden. Ik heb er wel wat mee. Een van de eerste keren dat ze in het nieuws kwam was met haar dode kat die ze gevild had en omgetoverd tot handtasje. Iedereen viel over haar heen, maar waarom eigenlijk? Als ik met een hamer en een beitel een wei in zou lopen en een koe het hoofd in zou slaan, zou ik waarschijnlijk een flinke boete en gevangenisstraf krijgen, misschien zelfs TBS. Maar waarom? In de vee-industrie doen ze niet anders, dagelijks. Als ik een varken in een grote plastic zak zou stoppen en deze zou aansluiten op de uitlaat van mijn motor, zou het varken binnen de kortste keren vergast zijn. En ik weer naar de TBS-kliniek afgevoerd worden. Maar waarom? Bij Vion in Boxtel worden zo’n tienduizend varkens per dag vergast. Als een enkeling het doet is het misdaad, als een ‘maatschappelijk instituut’ het doet… is het zoals het nu eenmaal is. Einde discussie. En dus serieus tijd voor discussie.

Even een eitje kwijt. Ken je dat, dat je niet anders kunt dan een bedrijf of instantie bellen via een 0900-nummer? Soms kosten deze tot 40 cent per minuut, in het geval van mijn woningbouwvereniging Wonen Breburg in Tilburg is dit 10 cent. Nu vind ik eigenlijk dat dit niet zou moeten mogen, zeker niet als het gaat om zoiets als een woningbouwvereniging of burgerlijke instantie. Maar goed, een mailtje typen kost ook tijd (en dus geld) en ik besloot hun maar eens te bellen met mijn vraag. Het eerste wat je dan te horen krijgt is een tergend langzaam ‘Welkom bij…’, gevolgd door een keuzemenu waarbij de gezochte keuze altijd steevast als laatste wordt genoemd. Dan ben je inmiddels al een halve minuut verder. En dan blijken er ook nog een aantal wachtenden voor u te zijn, en blijft u vooral even aan de lijn. Nu ben ik echt niet te beroerd om een paar dubbeltjes te betalen voor een telefoongesprek, maar dan wil ik wél dat er ook echt sprake is van een telefoongesprek. In dit geval betaal je al een paar euro en heb je nog niemand aan de lijn gehad. Ontoelaatbaar, vind ik persoonlijk, dus ik heb mijn democratische burgerschoenen maar eens aangetrokken en een mailtje gestuurd naar de politiek. Wedden dat ze me vragen hun terug te bellen?

In al mijn stukjes over dieren en dierenwelzijn, en recentelijk natuurlijk in verband met de kamelenrace in Tilburg, heb ik geloof ik nog nooit het woord ‘dieronwaardig’ gebruikt. Laat ik dat dan nu maar even doen, en dan stop ik ook meteen met dat hele schrijven en gedoe rondom die kamelenrace. Ben het zat. Ergernissen gaan zich in je lijf zetten en dat vind een lijf niet fijn. Dus. Je kunt een dier nog zo goed verzorgen, hem de beste medische zorg geven die er maar is, hem iedere dag vertroetelen, en hem toch dieronwaardig behandelen. Het zit hem allemaal in de intentie waarmee we met dieren omgaan en het doel waarvoor we ze gebruiken. Het extreemste voorbeeld is natuurlijk de vee-industrie. Al zou het mogelijk zijn om een stal te bouwen voor 20.000 varkens waarbij ieder varken 100% gezond is en alleen maar biologisch voedsel krijgt, en al zouden ze iedere ochtend naar je lachen als ze dat konden, dan nog bezorg je deze dieren een dieronwaardig bestaan. Want ze weten niet beter. Wij mensen kunnen dit wel en daarom zou je dit als mens niet moeten willen. Daarom vind ik praktijken die ik dieronwaardig vind meteen ook mensonwaardig. En dat is de precies datgene waarover ik me in dit soort situaties druk kan maken en tegelijkertijd erg verdrietig van kan worden. ‘Ze zien er toch goed uit’ hoorde ik nog iemand zeggen over de kamelen. Men denkt dus dat er niks aan de hand is omdat er toch goed voor de dieren wordt gezorgd. Alsof dat het enige is dat er toe doet. Iemand die nu niet weet waar ik het over heb, dit niet voelt, zal me maar raar vinden. Niet realistisch, niet volwassen. Dat is dan maar zo. Mensen, en dus ook ik, zijn nu eenmaal rare wezens.

Play Me, I’m Yours is een van de onderdelen van het Incubate Festival in Tilburg. Overal in de stad staan piano’s opgesteld waar iedereen die dat wil op mag spelen. Als je piano kunt spelen tenminste, en ik kan dat helaas niet. Het verbaast me trouwens toch al dat er blijkbaar zoveel mensen piano kunnen spelen. Dit exemplaar staat opgesteld bij Station Tilburg West en werd even bespeeld door Sam Hermens. Ik hoop dat ik zijn naam goed heb, anders bij deze mijn excuses. Zijn vriend probeert hier trouwens niet de piano op te blazen maar zijn fietsband.

Gisteren was het dan eindelijk zover: de OTKR, de Oud Tilburgsch Kamelenrennen, oftewel de Tilburgse kamelenrace. Iedereen had er wekenlang naar zitten uitkijken en daarom was het waarschijnlijk ook helemaal niet druk. Het waren vooral de leden van deelnemende studentenverenigingen die onder de luifels van de verschillende kroegen bij elkaar hingen, en heel veel mensen van de pers en tv. Vooraf was er veel te doen over het gevaar voor het welzijn van de kamelen. Eerlijk gezegd is dat al die tijd nooit mijn bezwaar geweest tegen deze race. Deze dieren worden jaar in jaar uit ingezet voor het plezier van mensen en zijn daardoor compleet murw. Het is echter niet zo dat ze het fijn vonden om door een nauw straatje te moeten rennen om na een paar tientallen meters al te moeten eindigen in een fuik van hekwerk. Ze waren zichtbaar onrustig en een van de twee kamelen moest soms aardig wat rondjes lopen voordat een deelnemer op zijn rug kon kruipen. Wat mijn bezwaar altijd is geweest, en ervoor zorgde dat ik ter plekke misselijk werd, is het feit dat de kamelen er voor de organisatoren en toeschouwers helemaal niet toe deden. Het waren gewoon een stel fietsen waar je op kunt gaan zitten om lol te kunnen hebben. ‘Hé, dadelijk is het jouw beurt om tussen die twee bulten te gaan zitten!’ en ‘Het zijn echte racemonsters, die kamelen!’. De meest typerende uitspraak kwam nog wel uit de mond van de presentator toen die een deelnemer wilde aanmoedigen en door de microfoon riep ‘Sla hem op z’n bult!’. Ik weet dat dit voortkwam uit zijn enthousiasme en de organisatie zal hier niet blij mee zijn geweest, maar het is wel gezegd. En het zegt genoeg. Soms moesten de kamelen voor een korte pauze even een stukje verderop gaan staan zodat de muziek harder kon. Het was per slot van rekening vooral een studentenfeestje en dan moet het dak eraf kunnen. Kortom, het was een beschamende vertoning. Dat studenten niet altijd nadenken is al erg genoeg, dat de gemeente Tilburg alleen maar gekeken heeft naar of er op grond van de wet redenen zouden zijn geweest de vergunning niet te verlenen is vele malen erger. Tegenover het Brabants Dagblad liet wethouder Erik de Ridder van het CDA gisteren nog weten: ‘Ik constateer dat aan de voorwaar­den die we hebben gesteld is vol­daan. Ik zie geen zwaar gestress­te dieren en een divers publiek’. Zo, die zit veilig. Maar als kinderen tegen hun moeder zouden hebben gezegd ‘Mam, we gaan buiten spelen en we nemen de kat mee’, dan zou moeder gezegd hebben ‘Nee kinderen, daar zijn dieren niet voor. Ga maar fijn tekenen of met de bal spelen’. Deze rol zag de gemeente Tilburg als dienstverlenende instelling echter niet zitten. Weigering van de race had eventueel nog gekunnen op grond van ‘aantasting van de openbare zedelijkheid’, maar ook dat zag de gemeente niet zitten. Hopelijk nu wel, hoewel de reactie van Erik de Ridder doet vermoeden dat hij kwam maar toch niks zag.

Amper twee weken geleden bezocht ik Diederik Stapel nog in zijn werkkamer aan de Universiteit van Tilburg. De reden was het toen pas gepubliceerde onderzoek naar de psychologische effecten van het eten van vlees. Vlees eten zou bijvoorbeeld verband houden met hufterig gedrag. Ik zei toen nog tegen hem dat ik het maar raar vond dat iets wat zo duidelijk is, zo nodig toch nog door de wetenschap bewezen moet worden. Naar nu blijkt heeft hij onderzoeksresultaten verzonnen en deed hij dit in het verleden wel vaker. Volgens het Brabants Dagblad is de wereld van de wetenschap geschokt door deze ontdekking. Zou het werkelijk? Wat Diederik Stapel deed kan en mag natuurlijk niet, maar zou het werkelijk zo zijn dat dit soort dingen niet veel vaker gebeuren in de wetenschap? Me dunkt van wel. Als het al niet om het geld is door bijvoorbeeld onderzoeksresultaten zodanig te beïnvloeden dat vergunningen kunnen worden verkregen, dan wel door het ego en de ambitie van wetenschappers. Wetenschappers zijn ook maar mensen en geen machines. De wetenschap pretendeert objectief te zijn en haast wiskundig in zijn exactheid, maar ook wetenschap is subjectief en wispelturig. Wat vandaag waarheid is kan morgen door een ander onderzoek weer ontkracht worden. Wat dat betreft kan ik Diederik wel een beetje begrijpen en heb ik met hem te doen als de media de komende tijd over hem heen zou vallen als dé boosdoener in de wetenschappelijke wereld. Niet alles hoeft wat mij betreft onderzocht worden om niet al duidelijk genoeg te zijn van zichzelf. Neem nou bijvoorbeeld het ‘feit’ dat het nog steeds voor het overgrote deel vrouwen zijn die thuis de maaltijd bereiden. Dat zou je kunnen gaan onderzoeken, maar nodig is dit niet. Hoe ik dit zo weet? Heel simpel: ‘s morgens en ‘s middags zie ik voornamelijk vrouwen de hond uitlaten, en ‘s avonds tussen zes en zeven zijn het bijna altijd mannen die dit doen. Als tegenprestatie zeg maar, voor het koken door de vrouw. Dan ga ik wel even van de hypothese uit dan men samen de afwas doet of een vaatwasser heeft. Ik kan nu eenmaal niet alles weten.

Door vriendin MT was ik gevraagd ook even naar de jaarlijkse Ballonnenparade te komen in de Reeshof, een grote buitenwijk van Tilburg. Bijna ieder jaar gaat ze met een van de ballonnen de lucht voor haar werk als fotografe. Ze wilde nu eindelijk ook weleens een foto van zichzelf in zo’n mandje, in plaats van altijd alleen maar foto’s te maken van anderen. En trouwens, zeg maar gerust koets tegen die mandjes. Sommigen zijn zo groot als een halve huiskamer en bieden met gemak plaats aan zo’n twaalf tot twintig mensen. En dat gaat dan allemaal de lucht in, alleen maar door meer van hetzelfde (maar dan heet) in zo’n grote luchtzak te blazen. Toch altijd weer raar en mooi om te zien. De ballon waar MT inklom was de laatste die ging vertrekken en had even moeite van de grond los te komen. De ‘captain’ maakte er nog een grapje over en vroeg of er toevallig net nog iemand zwaar had zitten tafelen. Haha. Er zijn altijd weer mensen die met een woordspeling denken grappig te kunnen zijn. Zelf denk ik dat het moeilijk kunnen opstijgen meer iets te maken had met de aard van de sponsor van deze ballon, de Rabobank. De Rabobank zit dik in het geld vanwege de vette rentes die ze ontvangen op de omvangrijke leningen en hypotheken die ze verstrekken. Geen wonder dat opstijgen dan een zware onderneming wordt.

Vandaag was weer de jaarlijkse boekenmarkt in Tilburg, ‘Boeken rond het paleis’. 300 kraampjes met boeken, van zowel particulieren als ‘echte’ boekverkopers. En alles voor een prikkie, als je durft af te dingen. En dan kan ik niet, durf ik niet. Staat er achterin het boek een in mijn ogen alleszins redelijke prijs, dan zal ik het kopen. Anders mompel ik even, wacht of de verkoper de prijs uit zichzelf omlaag wil doen, en loop anders door naar het volgende kraampje waar ik hopelijk hetzelfde boek zal tegenkomen voor een lagere prijs. Ik koop niet zoveel boeken, en de enige reden waarom ik dit keer naar de boekenmarkt was gegaan was voor één bepaald boek dat ik al een hele tijd wil herlezen: Robinson Crusoe van Daniel Defoe. Het was de eerste roman die ik voor mezelf kocht van mijn zakgeld en ik heb het in mijn jeugd meerdere malen herlezen. Het is een avonturenroman, maar dan wel eentje waar ik zelfs nu nog heel rustig van wordt als ik eraan terugdenk. Alsof ik weer even terug mag naar dat eilandje van me. Maar het vinden van dit boek bleek net zo moeilijk te zijn als het voor Crusoe moet zijn geweest om aan voedsel te komen. Het moet kraampje nummer 297 zijn geweest waar ik het uiteindelijk vond, en vreemd genoeg wist ik dat ik het hier zou vinden. Onder een stapeltje andere boeken verwachtte ik het boek te zien liggen en dat bleek ook zo te zijn. Je hoeft dit echt niet te geloven, toch ging het zo. De man achter het kraampje probeerde me ook nog te interesseren voor een paar andere klassiekers zoals Alleen op de wereld. Maar zo alleen voel ik me helemaal niet.

We leven nu in het jaar 2011. Het boek werd voor het eerst uitgegeven in het jaar 1719. Een verschil van 292 jaar, bijna 3 eeuwen. Ikzelf ben inmiddels ook ouder en ik vraag me af of ik bij het opnieuw lezen van dit boek dat oude gevoel van prettige eenzaamheid opnieuw zal kunnen beleven. Of zou het me nu juist bang maken, ongerust. Of misschien moet ik mezelf helemaal niet dit soort vragen stellen en het boek gewoon maar gaan lezen alsof het voor de eerste keer is. Of moet ik me misschien een domme vraag stellen voor de verandering, net als de titel van een ander boekje dat ik kocht: Stel eens een domme vraag van Robert Sheckley. Misschien is dat wel de manier om in deze tijd de juiste antwoorden te krijgen.

De leden van het dispuut Black And White uit Tilburg hebben zich bedacht. In plaats van op 16 september levende kamelen te gaan gebruiken heeft men besloten om zelf maar voor kameel te gaan spelen. Daarvoor heeft het dispuut een aantal dozen met kamelenmaskers ingekocht en enkele kamelenkostuums die ieder plaats bieden aan twee personen. Twee teams nemen het dan telkens tegen elkaar op. Het team dat met een ‘hele’ kameel de eindstreep bereikt heeft gewonnen. De maskers zijn bedoeld voor de fans van elk team om de deelnemers aan de race aan te moedigen. Gelukkig maar dat het dispuut voor dit vrolijk en onschuldig alternatief heeft gekozen in plaats van twee levende kamelen een avondje te gaan misbruiken. Er zijn bij de leden dus nog wat actieve hercencellen overgebleven die de andere kant van de zaak hebben kunnen bekijken. De rest moet natuurlijk iedere dag ingezet worden om een loodzware studie tot een goed einde te kunnen brengen.