SpoenkJack Tummers

Gezien op de landbouwvakbeurs 2011 op de stand van MS Schippers, Passion for Farming, een hoe noem je zo’n apparaat nu eigenlijk? Met neme een biggetje uit de box. Men drukke het rechteroortje tegen een machientje dat een oormerkje aanbrengt. Daarna kantele men het biggetje en coupere volledig automatisch het staartje waarna er rookpluimpjes te zien zijn. Daarna draaie men het biggetje weer met het hoofdje naar voren om het zijn eerste injectie te kunnen geven. Daarna neme men het volgende biggetje enzovoorts enzovoorts. Gemak dient de mens en het biggetje heeft er nauwelijks last van. En toch is er altijd iets in me dat roept dat er iets niet klopt in dit beeld.

Klik hier voor een deel van de »video

Komend weekend kunnen mensen weer terecht bij diverse stallen om te kijken naar landbouwdieren, en om vragen te stellen over het leven van de boeren en de dieren, met komend weekend speciaal aandacht voor het varken. Op de website www.stapindestal.nl worden al een paar voorstellen gedaan voor interessante vragen. Ik heb er zelf nog een paar aan toegevoegd.

‘Emotie vertroebelt kijk op veehouderij’. Zo luidt de kop van een ingezonden stuk in het Brabants Dagblad vandaag. Schrijver van het stuk is een Brabantse varkensboer die er voor de hobby nog wat brandrode runderen op na houdt. Om die hobby te kunnen bekostigen fokt hij vleesvarkens. Hij vindt dit zelf een prima constructie, want in beide gevallen produceert hij in zijn ogen maatschappelijk verantwoorde producten, en bovendien zijn de brandrode runderen ‘juweeltjes in ons Nederlands landschap. Maar over wat voor soort vertroebelingen hebben we het hier eigenlijk? Is er al niet sprake van een behoorlijk morele en ethische vertroebeling als je spreekt over een dier en dit een dubbeldoelkoe (vlees/melk) noemt? Klopt het als er buiten juweeltjes van koeien in de wei staan en binnen honderden of duizenden varkens in hokken zitten en nooit buiten komen? Volgens deze varkenshouder wel en met hem vele anderen. Men spreekt in termen als superefficiënt, hoogwaardig product (vlees), weinig milieubelastend. En daar zit hem de echte vertroebeling. In de hoofden van de producenten en consumenten. Dat men alleen maar denkt aan zaken als stank, angst voor de eigen gezondheid, aantasting van het landschap gezien vanuit de eigen achtertuin. Een dier heeft tegenwoordig nog maar weinig aanzien, aangezien het uiteindelijk toch alleen maar een product is. Tenzij het dier hond heet en knus bij het baasje op de bank mag liggen.

In de Volkskrant van gisteren een goed artikel over de vele en haast vanzelfsprekende berichten over stalbranden. Dan weer eens 500 of 2000 varkens gestikt of levend verbrand, dan weer tienduizenden kippen. Net als wederom een aanslag her en der in de wereld accepteert de gemiddelde lezer dit soort berichten als een onderdeel van het regelmatig terugkerende nieuws. Nieuws over dingen die zijn zoals ze zijn en waar nu eenmaal niks aan te doen valt. Maar dat is natuurlijk niet zo. Bij een stalbrand in Merselo van een tijdje geleden kwamen duizenden biggen om het leven. Sommigen levend verbrand, de rest in een razend tempo gestikt omdat varkensstallen gesloten uitgerust zijn met gesloten luchtsystemen. Lucht wordt continu en optimaal door de stallen geleid en langs de luchtwassers. Als een brandje ontstaat aan de ene kant van een stal bereikt de rook in korte tijd ook de andere kant van de stal. Nooduitgangen zijn er niet. De varkens op de foto die het overleefd hebben werden naar een klein grasveldje geleid voor de boerderij waar ze zich meteen tegoed deden aan gras en aarde of elkaar begonnen te bijten vanwege de stress. Eén varken liep tijdens de blusactie van de brandweer verloren over het terrein en probeerde later nog zijn weg terug te vinden naar zijn stal. Een brandweerman leidde het varken weer naar buiten. Een grappig en aandoenlijk moment. Eentje dan.

Dat koeien meer de wei in moeten is algemeen bekend. Wakker Dier voert al heel wat jaren campagne om koeien weer op een natuurlijk manier te laten grazen en niet het hele jaar door op stal te laten staan. Maar varkens de wei in? Het klinkt sommigen misschien raar in de oren, want wie heeft er vanuit de trein nu ooit varkens in een wei zien staan of liggen? Niemand toch? Absurd toch? Denk je van niet? Bedenk dan dat ooit een experiment uitwees dat zelfs zeugen die vele generaties achter elkaar alleen maar in stallen werden gehouden en nooit meer dan een vierkante meter leefruimte hadden, bij de allereerste gelegenheid dat ze de vrije natuur in konden als vanzelf een nest gingen bouwen voor hun biggen. En varkens vies? Nee hoor, als ze de mogelijkheid hebben zullen ze aparte gebiedjes creëren waar ze kunnen eten, slapen en hun behoefte kunnen doen.

Boer Kees Scheepens uit Oirschot stapte deze week definitief over van het op een reguliere manier houden van varkens naar een biologische. De zeugen leven in een stuk weiland en hebben ieder de beschikking over een hok waarin ze hun nest kunnen bouwen en dat in de winter voldoende bescherming moet bieden tegen de kou. Wakker Dier had een tribune laten aanrukken om de overstap van boer Scheepens een feestelijk tintje te geven. Die tribune bleek defect te zijn, wat uiteindelijk niet zo erg was. De wagens met de zeugen en biggen kwamen om beurten het weiland opgereden. Sommige varkens begonnen te rennen, anderen staken bij de eerste decimeter gras meteen hun neus in de aarde en begonnen te wroeten. Eenmaal in het hok begon de zeug meteen een hol te graven om met haar biggen in te kunnen liggen. En ook mooi, op een bepaald moment kroop een zeug uit het hok en begon daar te urineren. Niet in het hok, zoals noodzakelijk in de vee-industrie want daar kunnen ze geen kant op, maar buiten het hok.

Als je zo’n varken ziet scharrelen tussen het hoge gras, en je ziet alleen maar zijn krulstaart of snuit boven het gras uitsteken, vraag je je bijna af waarom we het hebben over de terugkeer van dit of dat dier in onze bossen. Een varken is zo wild-life als je het in Nederland maar kunt bedenken, alleen laten we het niet toe. Wat zou er nu leuker zijn dan tijdens een wandeling door het bos een zeug tegen te komen met haar biggen? Ik weet het, het kan niet. Tenminste, niet zomaar en overal en massaal. Maar toch, dat dier heeft nog alles in zich wat hem door de natuur gegeven is en wat de mens hem blijkbaar nooit helemaal heeft kunnen ontnemen. En dat maakt de praktijk van de vee-industrie alleen maar banaler en barbaarser.

Meer foto’s van de varkens »

Ik dacht dat het niet mocht, maar het mag wel en is zelfs heel erg netjes gedaan door de chauffeur. Hij plaatste de oplegger met varkens (bijna) onder een viaduct zodat ze zo min mogelijk last zouden hebben van de warmte terwijl hij zelf naar een andere boerderij reed om een tweede oplegger op te halen. De ene oplegger mag namelijk, vanwege het risico van dierziekten, niet in de buurt van een ander varkensbedrijf komen. Daarna maakt het allemaal niet meer uit en worden de varkens afgeleverd bij de slachterij. De oormerkjes hadden ze al uit, net zoals een vrouw haar oorbellen afdoet voor de nacht, voor het slapen gaan.

GroenLinks schrijft haast trots en vanzelfsprekend dat zij tegen megastallen zijn, maar zeggen ze tevens dat ze een stal met 50.000 varkens niet uitsluiten (linkje). Mag ik me dan even achter de oren krabben? Jarenlang hebben ze er niks aan gedaan en alleen maar meegelift en meegestemd op moties van andere partijen. En waren zij nergens te bekennen toen er plannen rezen voor het opzetten van een burgerinitiatief tegen megastallen in Brabant. De Partij voor de Dieren is de partij geweest die het van begin af aan mede opgezet en ondersteund heeft. En nu is de ‘leading lady’ van het burgerinitiatief Sonja Borsboom nota bene lid geworden van GroenLinks en prijkt zij op de lijst van kandidaten van deze partij voor de Provinciale Statenverkiezingen op 2 maart. Getver, politiek en stank voor dank. Daar is een varkensstal niks bij.

Lees hier alle mooie berichten van GroenLinks over megastallen »

Vanavond in de kroeg, hadden we het over het varken. Notabene in een kroeg met aanbiedingen voor spareribs en kippepootjes. Of juist daarom. Vroeger alleen maar een dier dat ter sprake kwam als het ging om vlees of spreekwoorden. Zo stom als een varken of je eet als een varken. Tegenwoordig spreken we steeds meer over het varken in verband met ziekten en CO2. Zoönozen, oftewel ziekten die overdraagbaar zijn van mens op dier. Maar we zouden het eigenlijk moeten hebben over de ogen van het varken. Zo ontzettend mooi, zo ontzettend diep. Er is geen enkel dier, geloof me, wiens ogen zo ontzettend lijken op die van een mens, als die van het varken. Een kat kan je aankijken. Een hond kan je aankijken. Maar geen enkel dier op aarde kan je zo aankijken als een varken.

Afgelopen dinsdag, bij de blokkade door varkensboeren bij Vion Boxtel, zag ik deze afbeelding van Obelix op de motorkap van een van de veetransportwagens. Het is net zoiets als stickers van Bambi op de jeep van een jager of het visje Nemo op de lunchbox van een (sport)visser. Wat men hiermee vaak wil zeggen is dat men van het beest houdt. Van de vis, het varken, de koe, de haas. Daar stopt dan ook meteen de vergelijking, want voor de rest zouden deze verwijzingen niet verder weg kunnen staan van de werkelijkheid. Obelix lust weleens een zwijntje. Of twee, of drie. In die zin is Obelix misschien niet zo’n goed voorbeeld. Of juist wel. Obelix is onverzadigbaar en verzot op gebraden everzwijn. Dat zwijn moet hij dan wel eerst zelf gaan vangen in het bos. Een heel verschi met de varkens in de oplegger van deze veetransportwagen. Deze varkens hebben nog nooit een bos gezien, weten niet eens wat de kleur groen is of wat de geur is van gras, zand en modder. Ze worden geboren, vaak niet eens op een bedje van stro, om daarna maximaal zes maanden binnen te moeten blijven. Daarna volgt een ritje van een aantal uren en dan is het gedaan met ze.

Nog zo’n bizar beeld: eenzelfde oplegger met varkens naast een lantaarnpaal met sticker van een gezellige uitspanning. Eerst gezellig met het gezinnetje gaan fietsen over de heide, en daarna even pauzeren bij de Brede Heide waar een speelpark is voor de kinderen en waar ze kunnen ponyrijden. Natuur en ‘onnatuur’ naast elkaar. Alsof het gewoonste zaak van de wereld is…

Vandaag vond er een blokkade plaats door varkensboeren bij varkensslachterijen door het hele land. Zelf ben ik even gaan kijken bij Vion in Boxtel. Zoals iedereen vast wel weet is de aanleiding voor deze blokkades de onder druk van supermarkten steeds maar dalende prijzen voor varkensvlees. Daarnaast krijgen boeren ook nog eens te maken met stijgende prijzen van veevoer en concurrentie uit het buitenland. Zoals iedereen die mijn blog regelmatig leest inmiddels ook wel weet, is dat ik meer op heb met de varkens dan met die hele handel. Maar ik begrijp ze wel, de boeren. Ik heb met een aantal van hun gesproken en in zekere zin staan ze gewoonweg met hun rug tegen de muur. Al zouden ze willen, de economische druk geeft hun weinig gelegenheid tot verandering van bedrijfsvoering en omgang met de dieren. Niet dat dat de enige reden is, maar hoe lager de prijs, hoe liever dat ze nóg meer varkens zouden willen fokken op nog minder ruimte en met nog minder kosten. Een chauffeur van een vrachtwagen, transporteur en zelf geen varkensboer, kijkt er weer heel anders tegenaan. Voor hem kostte deze blokkade alleen maar geld. Twee vrachten per dag, dat is zijn gemiddelde. Door het urenlange oponthoud wegens de blokkade lukte het hem vandaag niet meer die tweede vracht ook nog op te halen en af te leveren. En zo heeft iedereen wat te mopperen en houdt iedereen elkaar in deze groteske handel in een wurggreep. Voor de varkens zelf was het een dag als alle andere, behalve dat ze vandaag een paar uurtjes langer hebben mogen leven. Meer foto’s volgen binnenkort.