SpoenkJack Tummers

Een doffe knal, net na de middag, en ik wist eigenlijk meteen wat er aan de hand was. Het was alleen nog de vraag hoe erg het ermee gesteld zou zijn. Een koperwiek was met hoge snelheid tegen het raam van de woonkamer gevlogen en lag stil op het beton van het balkon, met een klein rood vlekje naast zijn snavel. In de tijd dat ik hier woon is het drie keer eerder voorgekomen dat een vogel op die manier aan zijn einde kwam. Ik vind het wel nog steeds vreemd, want het raam ligt verdekt onder het balkon van de bovenbuur en vanaf beneden gezien is er geen reden voor een vogel om te denken dat het een doorgang zou kunnen zijn naar een andere kant. Ja, behalve die ene ‘andere kant’ dan, die voorbij de grens tussen leven en dood. Misschien is hij toch geschrokken van iets waardoor hij plotseling de baan van zijn vlucht moest veranderen. En het blijft een triest gezicht, zo’n dood vogeltje. En ik kan het niet laten er steeds weer een foto van te willen maken. Die pootjes die zo hulpeloos in de lucht hangen zullen nooit meer een takje vasthouden. Snik :(.

Afgelopen donderdag, vrijdag en zaterdag werd in Nieuwegein de Champion Show gehouden. Deze driedaagse tentoonstelling van sierduiven, konijnen, cavia’s, kleine knagers, hoenders, dwerghoenders, oorspronkelijke duivenrassen en sier- en watervogels wordt ieder jaar georganiseerd door de Koninklijke Verenigingen Avicultura en Ornithophilia & Pelsdierliefhebbers Nederland. Voor mij de eerste keer dat ik deze show bezocht en je moet er niet bang zijn voor vogelgriep en dergelijke. Hoeveel kooitjes er precies stonden weet ik niet, maar het waren er in elk geval heel erg veel. En dus heel veel duiven, konijnen, kippen en cavia’s naast elkaar. De dieren worden er geshowd, gekeurd en – maar niet zo heel erg veel – ter plekke verhandeld.

Voorselectie van foto’s van de Champion Show 2012 Nieuwegein

Van zuid naar noord, van oost naar west. Medewerkers van de Wildlife Conservation Society hebben middels een zendertje een jonge zeeolifant gedurende een jaar kunnen volgen en zagen hoe dit dier bijna 30.000 kilometer aflegde (bron: scientias.nl). Knap, zou je denken, en dat is het ook. Maar ook niet meer dan normaal. Ik ben altijd jaloers geweest op het leven in het water en in de lucht. Geen andere barrières dan wat voeding om door te kunnen blijven gaan. Geen rivieren die je moet overbruggen of bergen en andere obstakels die je moet omzeilen. Lucht is alleen maar lucht en de oceanen zijn één pot nat. Of je nou hier bent of daar, je bent altijd min of meer thuis. Wat mij betreft een mooie omschrijving van wat vrij zijn betekent.

The Birds, deel twee van mijn ‘Hitchcock Revival’. Nooit geweten/onthouden dat er geen muziek in deze film zit. De beelden die ik me kon herinneren van deze film gingen altijd gepaard met opzwepende muziek. Misschien was ik dit wel vergeten omdat de bekendste film van Hitchcock, Psycho, zo bekend staat om die douchescène waarbij de messteken vergezeld gaan van snijdende vioolklanken. Doorheen de film The Birds zijn zwermen vogels altijd dreigend op de achtergrond aanwezig, maar de film eindigt zoals hij begint, in stilte. Door de afwezigheid van muziek lijkt het alsof je als kijker juist nog meer de film ingezogen wordt, waarbij tegelijkertijd een bepaalde afstandelijkheid in de manier van filmen en acteren dit weer voorkomt. Hierdoor zijn er voor mijn gevoel twee spanningsvelden aanwezig. Die van het verhaal, de angst bij de personages, de vogels die op ieder moment kunnen aanvallen, en de spanning tussen de twee werkelijkheden. Het vreemde is dat ik de spanning kon voelen in mijn buik, maar dat die spanning niks te maken had met de beelden van vogels die mensen aanvallen. Ik heb al zoveel thrillers en horrorfilms gezien dat ik daar niet meer zo gauw van achter de bank kruip. De spanning die ik echter wel voelde was lastiger om aan te ontkomen en had meer te maken met dat ongrijpbare gevoel van tegelijkertijd deelnemer te zijn alsook toeschouwer. Een gevoel dat ik ook vaak tegenkom in mijn eigen dagelijkse leven. En daarin schuilt volgens mij dan ook de kracht van de film. Door het benadrukken van die scheiding valt de scheiding tegelijkertijd voor even weg. De twee werkelijkheden komen bij elkaar en dat veroorzaakt de echte spanning in deze film. Althans, zo heb ik dat dit keer ervaren. Als ik de film een volgende keer bekijk kan dat goed weer anders zijn. Het is altijd maar net in wat voor soort werkelijkheid je op dat moment als mens verkeert.

‘Dat wordt niks meer’, reageerde de moeder van vriend H. nadat ze met haar vingers aan de eitjes had gevoeld. Te koud. We waren even op bezoek op haar boerderij, om te kijken naar de jonge vogeltjes en de lammetjes. Blijkbaar leggen vogels wel eitjes, maar niet alle eitjes worden door de vogels bebroed zodat ze ook uit kunnen komen. Het nestje dat M. – een dochter van de broer van H. – hier in haar handen houdt kon weg. Alsof je een aardappelplant uit de grond trekt, ziet dat het niks meer wordt met die aardappel, door ziekte of wat dan ook, en dan de plant over je schouder op de komposthoop gooit. Maar zo gaat dat nu eenmaal. Gelukkig vliegen er in de grote volière genoeg kanaries rond met her en der nestjes jonge vogeltjes, dus die paar eitjes kan de natuur wel missen.

Daarna zijn we nog even gaan kijken naar het graf van Mickey. Een soort kleine dodenherdenking. Op het graf stond een eenvoudig kruis dat H. daar achteraf geplaatst moet hebben, want op de foto van anderhalf jaar geleden is alleen maar het viooltje te zien dat MT toen meegenomen had. Als het een beetje meezit krijgt Mickey trouwens binnenkort posthuum nog wat aandacht via het ledenblaadje van het DOCT, het Dierenopvangcentrum Tilburg. Voor dit blaadje heb ik foto’s gemaakt van een aantal honden en katten die in het asiel verblijven en die op de voorkant moeten komen te staan. In ruil daarvoor krijg ik een pagina waar ik wat tekst over mezelf op kwijt kan, en bij die tekst heb ik een foto van Mickey gestopt. Het zou leuk zijn als ze die daarbij plaatsen.

Vorig weekend was het extra druk bij Safaripark Beekse Bergen vanwege Animal Event 2011. Via de organisatie had ik kaartjes weten te krijgen en ben twee dagen aanwezig geweest om er foto’s te maken en contacten te leggen. De tweede dag, zo had ik me van tevoren al voorgenomen, wilde ik ook even een rondje door het park lopen. Ondanks dat ik vind dat ook de dieren in dit safaripark maar een triest leven leiden – ze lopen net als in een dierentuin steeds maar dezelfde rondjes, zij het iets groter – vind ik het toch altijd leuk en boeiend de dieren van zo dichtbij te kunnen bekijken en te fotograferen. En de dieren, ach, ze zien je niet eens staan! Ze zijn zich, zo lijkt het, niet eens van je bestaan bewust waardoor je ongemerkt en ongestoord foto’s van ze kunt maken.

Op de website van Vara’s Vroege Vogels is de top 50 gepubliceerd van rotbeesten in Nederland. 48 duizend mensen brachten hun stem uit en plaatsten de teek op nummer 1. Toch wel een vreemde uitslag, vind ik persoonlijk, want zelf heb ik maar één keer in mijn leven een teek in levende lijve gezien. Vriend P. hield iets kleins en zwarts tussen zijn vingers waarna ik nog de vraag stelde ‘Wat is dat?’. Voor velen blijkbaar een overbodige en vreemde vraag, anders stond dit beestje wel niet op nummer één. Is dit dan een rotbeest qua reputatie, of heeft iedereen al eens een teek van zijn huid moeten plukken en ik (nog) niet? Ondanks dat ik, in vergelijking met een doorsnee Nederlander, toch best vaak in het bos kom.

Wat verder nog opvalt aan de lijst. Uiteraard de hond en kat op respectievelijk plaats 5 en 7. Dat moet dan komen door die rotjoekel van de overkant of dat kreng van de buren die je tuin als kattebak gebruikt. Anders zou je een hond en een kat, de twee meest populaire huisdieren van Nederland, toch niet bestempelen als rotbeesten. Het zilvervisje op plek 6? Nooit van gehoord. Knut, de ijsbeer, op plek 17. Die arme Knut leeft niet meer, en over de doden niets dan goeds. De naaktslak op 18. Tenzij je er in het donker een keer over uitgegleden bent is een naaktslak een hardstikke geinig en onschuldig diertje, dus koop een buitenlamp als dat de reden is waarom je dit beestje haat. Een aalscholver? Alleen als je vissen als hobby hebt, anders kan ik geen reden bedenken. Een aalscholver eet nu eenmaal vis en doet dat heus niet voor de sport.

Mijn eigen rotbeest staat niet in de lijst trouwens. De zanglijster. Al jaren hoor ik hem zingen, in parken en bossen, met dat herkenbare stukje herhaling in zijn zang. Maar zien? Dat kreng weet zich zo goed te verbergen tussen het gebladerte dat ik hem nog nooit goed heb kunnen bekijken.

De tjiftjaf. Toen ik het vogeltje nog niet kende, alleen zijn naam, verbeeldde ik me altijd dat het om een soort tropische vogel ging. Bont van kleuren, pluizig en met een lange staart. Een soort roepi-roepi of polifinario. Alleen te zien in landen waar je met een tropenhelm dient rond te lopen. De eerste keer dat ik zijn geluid verbond met zijn naam was ergens in de duinen bij Castricum. Vriendin M. zei opeens, het was nog maar amper voorjaar, ‘Hé, een tjiftjaf! Die is vroeg dit jaar!’. We stonden stil en ik spitste mijn oren om dit vogeltje in ieder geval een keertje gehoord te hebben. Zien komt dan later wel. En opeens hoorde ik iets! Was dat een tjiftjaf? Nee, dat was een gewone pimpel. Daar! Hoorde ik het nu? En M. deed het geluid van de tjiftjaf na. Wat gewoon betekent dat je de naam van het vogeltje door de helft breekt en deze helften afzonderlijk uitspreekt. De eerste helft iets hoger van toon dan de tweede. Dat viel tegen. Ik had verwacht een zang te horen die me zou doen denken aan warme zonsondergangen vergezeld van het tjierpen van krekels. De volgende stap was proberen de tjiftjaf voor het eerst eens te zien. Vriend T. had daarvoor een Swarovski kijker bij zich. Het beste van het beste op het gebied van verrekijkers. Eerst kreeg ik een gekraagde roodstaart te zien (prachtig!) en een putter (wauw!). En toen nam T. me bij de arm, gaf me zijn peperdure kijker en wees richting de bosrand. Bos in de duinen is vrij grauw, met veel dode takken en dennen. Het zou me vast geen moeite kosten de tjiftjaf te vinden. Terwijl ik de bosrand aftuurde gaf T. met nog wat tips. ‘Hij is soms niet makkelijk te zien. Hij is klein, grauw van kleur en lijkt wel wat op een mus’. Een mus? Een vogel die hier ieder jaar komt broeden maar overwintert in Afrika? Dat valt me van hem tegen.

De tjiftaf is dus een vrij onopvallende trekvogel, net als de fitis. Ook die overwinterd in Afrika, ergens ten zuiden van de Sahara. Ook die is makkelijk te verwisselen met een mus, als je niet zo ‘into birds’ bent. Niet alles wat van verre komt is dus automatisch bont van uiterlijk en klank. Toch is het een bijzonder vogeltje en een die ik altijd verbind met het begin van het voorjaar. Hier in mijn parkje zit er ook eentje, sinds een jaar of drie. Meer dan een heb ik nog nooit gezien of gehoord, en ik vraag me altijd af of het dezelfde is. Datzelfde geldt voor een boomkruiper. Ook daarvan heb ik er nooit meer gezien dat dat ene exemplaar dat steeds van boomstam naar boomstam springt en stam en takken inspecteert op kleine insecten die zich verstopt hebben in scheurtjes in de bast. Ik hoop voor ze dat ze dit jaar een partner zullen vinden zodat ik volgend jaar kan genieten van nog meer tjiftjaf tjiftjaf tjiftjaf en vrolijk springende boomkruipertjes.

Als je deze poot ziet, deze klauw, zou je denken dat ie van een roofvogel is. Van een havik of een buizerd of een sperwer. Maar het is de poot van een doodgewone houtduif. De huid ziet er hagedisachtig uit en de nagels zijn lang en scherp alsof ze gemaakt zijn een kleinere prooi zo uit de lucht te kunnen plukken. Maar een houtduif is volkomen ongevaarlijk en eet alleen maar zaden en wat er verder zoal door mensen aan etensresten op de grond wordt gegooid. En hij heeft ze natuurlijk nodig om zich aan een tak te kunnen vasthouden. Het uiterlijk zegt dus niet altijd iets over de aard van het beestje. Een krokodil bijvoorbeeld heeft enorme kaken en vier rijen ontzettend sterke en lange tanden. Toch zijn krokodillen volstrekt ongevaarlijk. Zolang ze maar aan de andere kant van het hek blijven.

Wat jammer toch weer, zo’n dode buizerd langs de kant van de weg. Dit keer langs de N65 van Tilburg naar Den Bosch. Meestal raken buizerds in botsing met een auto tijdens de avondschemering. Ze zitten dan op een paaltje van een weiland langs de kant van de weg en kijken uit naar muizen of verse verkeersslachtoffers. Andere dieren of vogels bedoel ik dan, geen mensen. Helaas is een buizerd relatief gezien een trage vlieger en wordt hij meer dan eens zelf ook vaak de dupe van het verkeer.