Ergens dit jaar kreeg ik als cadeautje van vriendin MT een lantaarntje. Ze is gek op lantaarntjes en daarom zeg ik wel vaker tegen haar dat het geen gek idee is er een aantal van de hand te doen. Dat heeft ze onthouden en dus kreeg ik er een. Het idee achter zo’n lantaarntje is dat je er een sfeerlichtje in kunt plaatsen. Sfeer is het sleutelwoord. En ik hou ook best wel van sfeer, en daarom had ik al een tijdje zitten denken wat ik met dat ding zou kunnen gaan doen. Ik zou er een stapel onderdelen van Barbies in kunnen stoppen. Dan zou het net lijken alsof ik een glazen gevangenis gemaakt heb voor poppen, of een soort mausoleum voor Barbies. Best wel sfeervol vind ik zelf. En zo had ik nog een hoop andere toepassingen bedacht voor het lantaarntje.

Op weg terug van de supermarkt zag ik langs de kant van de weg twee kauwen fladderen rondom iets groens. Eerst dacht ik dat ze aan het spelen waren met een groen balletje of iets dergelijks. Kauwen doen dit soort dingen. Maar het groen bleek een klein parkietje te zijn waar ze beurtelings opsprongen en met hun snavel op inhakten. Nu hou ik erg veel van kauwen, maar dit was niet helemaal eerlijk. Twee grote zwarte kauwen tegen zo’n klein parkietje. Foei! Ik heb het kleine ding daarom maar mee naar huis genomen met de bedoeling het af te geven bij het plaatselijke vogelasiel. Maar waar laat je in de tussentijd zo’n klein vogeltje?

Het lijkt wel open huis hierzo. Vliegen, muggen, spinnetjes, een wants op de deur van de koelkast, en regelmatig hoor ik het getrippel van een ekster op de metalen balustrade van het balkon. Laatst durfde die het zelfs aan om één voet, nou goed dan, één poot in de keuken te zetten voordat hij weer wegvloog. Steeds brutaler wordt die vogel, want volgens mij is het steeds dezelfde. En gisteren zat er een duif bovenop de deur van het balkon. Jammer dat ik ze niet duidelijk kan maken hoe leuk ik hun bezoekjes vind. Zonder het te willen jaag ik ze weer weg, terwijl ik ze eigenlijk wel zou willen uitnodigen even binnen te komen. Dat probeer ik ze ook duidelijk te maken. Dan kijk ik ze aan en spreek zachtjes tot ze. Niet hardop, maar zonder woorden en van binnenuit. ‘Kom maar’, zeg ik dan, ‘Ik doe je niks’. En ‘Wat ben je mooi. Kom toch binnen’. Belachelijk hè. En de volgende keer doe ik het weer op precies dezelfde manier. Maar wie heeft er nou nooit Doolittle willen zijn?

Via een pagina over de New Caledonian Crow kwam ik terecht op de persoonlijke pagina van ene Oren Hasson. Hij beschrijft op deze pagina enkele observaties van deze vogel tijdens het vissen. Weer eens wat anders voor een kraai. Wat het echter vooral zo bijzonder maakt is het feit dat deze vogels geleerd hebben gebruik te maken van broodkruimeltjes om de vissen naar de oppervlakte te lokken. Lukt dat niet meteen in een keer, dan pikt de kraai het kruimeltje weer uit het water en eet het op. Vervolgens plukt hij weer een nieuw stukje brood tussen zijn poten vandaan voor een tweede poging, net zolang tot hij een vis te pakken heeft. Trouwens, het is veel duidelijker als je even naar het filmpje kijkt. Echt fantastisch om te zien.

Waar het mij nu even om gaat is het feit dat ik zelf vind en denk dat alle dieren intelligent zijn. Of het nu een aap, een hond, een varken of een vlieg is. Alles wat beweegt en reageert op zijn omgeving beschikt over een bepaalde vorm en mate van intelligentie. ‘Maar een aap of hond dénkt niet’ wordt er dan vaak gezegd. Niet zoals een mens nee. Een mens heeft vooral gedachten in de vorm van taal, maar dat is niet altijd zo geweest. Een aap, hond of kraai heeft geen taal ontwikkeld zoals wij. Dat wil volgens mij echter niet zeggen dat ze geen gedachten hebben. Een holenbewoner, waarvan beweerd wordt dat diens hersencapaciteit en intelligentie nauwelijks verschilde met die van de huidige mens, had nog geen gedachten in de vorm van taal. Toch dacht hij na bij wat hij deed. Niet in taal maar in beelden. En het lukte hem om verworven kennis door te geven aan volgende generaties. Hoe? Simpelweg door het voor te doen. Ik vermoed dat dit voor een kraai ook zo werkt. Een kraai denkt zijn kraaiengedachten en handelt hiernaar. Het enige verschil (misschien!) tussen de kraai en mij is dat ik er alles voor zou geven eens in dat kopje van hem te kruipen.

Behalve op www.beleefdelente.nl kun je ook vanaf allerlei andere websites vogels bespieden via een webcam. Slechtvalken hebben zelfs hun eigen forum waarop ook links staan naar andere sites met webcams. Een van die webcams staat bovenop Westpoint, de hoogste woontoren van Tilburg. De bewoners van het penthouse op de bovenste verdieping zullen er niet altijd blij mee zijn, zeker nu niet. Vanaf de straat worden ze in de gaten gehouden door mensen van vogelwerkgroepen of gewoon door mensen die hun telelens eens goed willen uitproberen. Niet met opzet natuurlijk, maar de nestkast zit vlak boven hun huiskamerraam, dus als ze dan toevallig na het douchen even van het uitzicht willen genieten…

Ik heb het zelf ook nog even geprobeerd met mijn eigen camera, maar dat was niet te doen. Hoewel het eindresultaat nog niet eens zoveel slechter is dan de beeldkwaliteit van de webcams. De man op de bovenste foto was zelf aan het doorsparen voor de nieuwe Nikon AF-S 500mm F/4.0G ED VR. Kost maar zevenduizend euro, maar dan heb je ook wat: een iets minder slechte foto van een slechtvalk.

Om vijf uur vanochtend al wakker, en dan is er nog niet veel anders te doen dan armen achter je hoofd en luisteren naar de vogels. Er zijn ergere manieren om wakker te worden. En ergere manieren om te moeten blijven liggen. En terwijl ik zo naar de vogels lag te luisteren vroeg ik me voor de zoveelste keer af waarom ze ‘s ochtends toch zo actief zijn. Mijn eerste (menselijke) gedachte was dat ze blij zijn dat de nacht weer voorbij is omdat ze eerder dan ons de zon al kunnen zien opkomen. Vogeltjes hebben geen gordijnen. Een soort ‘oerblijheid’ dus die in iedere levend wezen zit, om na de diepte van een nachtelijke golf weer als vanzelf naar boven gestuwd te worden naar het licht. Het wordt weer dag en we zijn er nog. Laten we zingen!

Zo moet je echter niet denken, dat is niet wetenschappelijk. Het zal vast wel weer iets te maken hebben met overlevingsdrang en conditionering. Ik ben daarom maar even gaan zoeken op internet naar de eigenlijke reden achter dit fenomeen en kwam deze verklaringen tegen:

GOEIEVRAAG.NL: Het voorjaar en zomer is het voor een vogeltje de tijd om aan een gezinnetje te denken en daarvoor moet je wel een eigen plekje hebben. Heb je dat gevonden dan zet je een grote bek op om iedereen te laten weten dat dit jouw plekje is. En daar moet je al vroeg mee beginnen, liefst al net voor het licht wordt! Dan weten de anderen waar ze aan toe zijn. Zijn in het najaar de kindjes al de deur uit en het steeds later licht wordt, dan is het tijd om uit te slapen, dus hoor je dan niets.

VPRO NOORDERLICHT: Zo’n veertig jaar terug speculeerden ornithologen dat roodborstjes, die overal ter wereld ’s ochtends als eerste gaan zingen, ook als eerste de zon zien opkomen. Dat klopt, zeggen biologen nu na onderzoek onder 57 soorten zangvogels: het roodborstje heeft de grootste ogen. Hekkensluiter is de pimpelmees, wiens stem het laatste klinkt – zijn kraaloogjes zien het morgenlicht soms pas anderhalf uur later.

Hmmm. Een nieuwe vraag komt nu in me naar boven. Als het eerste klopt en ook het tweede, dat van de grootte van de ogen, waarom worden alle vogels dan niet tegelijkertijd wakker van het gezang van de roodborstjes en gaan ze vervolgens allemaal meezingen? Zou het misschien kunnen zijn dat hoe kleiner de ogen hoe slechter de oren? Edwin van de Sar heeft grote oren en geen bril. Ik heb kleine oren en -6. Voldoende reden voor wetenschappers om dit eens nader te gaan onderzoeken lijkt me.

Als we dan toch bezig zijn de doden te herdenken zouden we ook even stil kunnen staan bij al die miljoenen dieren in de vee-industrie die we jaarlijks de dood in jagen ten onnodige behoeve van onze voedselproductie. Of bij deze arme eend wiens partner lange tijd langs de rand van het water bleef zitten tot ik wel heel erg dichtbij hem was gekomen. Toen pas zag ik de reden van zijn aarzeling meteen weg te vliegen. Net als kauwen en andere monogame dieren en vogels bleef ook deze eend in de nabijheid van zijn overleden partner. Mag ik het ‘waken’ noemen of ‘treuren’? Waarom niet? Ik weet niet of dieren hiertoe in staat zijn en op welke manier, maar het tegendeel kan ik ook niet beweren. Dat ze niks voelen en dus ook niks hoeven te verwerken. Maar ik zie wat ik zie en ja, ik interpreteer. Maar als ik mijn kat Mickey een kus op zijn hoofdje gaf wist die echt wel wat ik daarmee bedoelde, ook al geeft een kat een andere kat nooit een kus. Volgens mij is het voelen van dieren helemaal niet zo heel veel anders als dat van mensen. Dat daar vaak anders over wordt gedacht is volgens mij een gevolg van onze hoogmoed en arrogantie en dat we niet meer nauw in contact staan met de natuur en de dieren om ons heen. Ook een herdenking waard eigenlijk.

Zoals sommigen misschien al hebben opgemerkt heb ik aan de rechterkant tegenwoordig een blokje staan met ‘spoenkjes’. Eigenlijk zijn het dus ‘tweets’. Ik ben toch overstag gegaan en heb sinds deze week ook een account bij Twitter. Wat voor mij uiteindelijk de doorslag heeft gegeven is het besef dat mijn leven te boeiend en te belangrijk is om voor mezelf te houden. Daarom moet iedereen altijd weten wat ik doe, waar ik ben en wat ik denk.

Nee hoor. Dat is juist waarom ik aanvankelijk afzag van het gebruik van Twitter. Ik vind het eerlijk gezegd nog steeds onzin, maar zag er op een gegeven moment wel gebruiksmogelijkheden in voor op mijn website. Voor een korte gedachte of associatie, op het nieuws of zomaar een opmerking die kant nog wal raakt. Een echte tweet dus. De beste tweets vind je echter nog steeds in de vrije natuur. Zoals nu, op dit moment. Een vinkje en een koolmees in dezelfde boom, die beiden hun beste tweets laten horen.

Vast al eens tegengekomen op internet, net als ik, maar zo mooi om te zien dat ik er zelf ook nog maar even een stukje aan wijdt: het onderzoek van wetenschappers van de universiteiten van Cambridge en London naar de intelligentie van roeken. Ooit schreef een Griekse dichter met de naam Aesopus een fabel waarin een roek steentjes in een kruik gooide om zodoende het waterpeil te laten stijgen om uit de kruik te kunnen drinken. In dit onderzoek heeft men geprobeerd deze situatie na te bootsen waarbij een roek steentjes in een glazen cilinder moet stoppen om zodoende bij het insect te kunnen komen dat op het wateroppervlak drijft. Dat lukt meteen, en in een later experiment kiest de roek zelfs de grootste stenen uit om het water sneller te laten stijgen.

Klik hier om de video te bekijken »

Op de website van ‘Beleef de lente 2010′ kun je – zoals al eerder gemeld – via webcams beelden bekijken van de nesten van verschillende soorten vogels. Waaronder de nestkast van een torenvalk. Alleen, die is maar één keer komen opdagen. Aanvankelijk werd de kast ingenomen door een paar houtduiven, maar na een aantal weken zijn die weggejaagd door een stel kauwen. Daarna is die ene torenvalk nog even komen kijken, maar nu lijkt het er toch op dat de kast definitief het eigendom is geworden van de kauwen. Zelf vind ik dat prima. Houtduiven zie ik hier genoeg. Ook in de dakgoot van vriendin MT heeft zich een duif genesteld. Ben alleen bang dat die bij de eerstvolgende flinke regenbui via de regenpijp zal verdwijnen. De kauwtjes zitten dan hoog en droog in hun nieuwbouwhuisje.

Ik vind kauwen fascinerende vogels en vind het dus alleen maar leuk dat ik nu dagelijks even kan gaan kijken naar hoe de kauwen hun nest bouwen en hun jongen krijgen. En toch vind ik het ook raar. Net als bij sommige natuurdocumentaires krijg ik soms het gevoel dat ik hier niks mee te maken heb en inbreek in hun privéleven. Mensen willen altijd alles zien en alles weten. Waarom eigenlijk? Ik merk dat ik het soms veel fijner vind om iets te laten, niet te weten en niet te zien. Niet omdat het me niet zou interesseren, maar meer om mijn plek als mens weer even te kunnen voelen temidden van de mij omringende wereld en niet erboven. Vogels vind ik het meest fascinerend in de lucht. Een close-up van een koolmeesje is ook prachtig om te zien, maar dat is niet de manier waarop ik dit vogeltje met mijn eigen ogen en vanuit mijn eigen positie waarneem. Kennis, maar geen ervaring.

Volgens mij zitten we als mensen dikwijls te vaak bovenop en te diep in de dingen en zouden we er goed aan doen af en toe eens wat afstand te nemen. Als ik bijvoorbeeld gisteravond dat programma zie over ‘De perfecte mens’ met al zijn technologische ingrepen krijg ik sterk het gevoel dat het allemaal te snel gaat. Men spreekt dan over allerlei ingrepen die de mens beter en gezonder moet maken, terwijl het op mij overkomt als het oplappen van een verwaarloosde fiets. Het AMC gaat een kunstalvleesklier ontwikkelen om patiënten met suikerziekte te kunnen helpen. Dat is natuurlijk mooi, maar ik denk ook, wat triest dat dat nodig is.

Waar had ik het ook alweer over? Oh ja, de webkauwtjes.

Vanonder de sneeuw en door de modder, de eerste tekenen van de lente. En op de website www.beleefdelente.nl zijn vanaf nu, net als voorgaande jaren, de vogeltjes weer te volgen: ‘De webcams van Vogelbescherming Nederland kijken dit jaar live mee in de nesten van oehoe, ooievaar, steenuil, torenvalk, boomklever, boerenzwaluw, kerkuil en koolmees. Geopend 7 dagen in de week, 24 uur per dag’. Ik vrees dat ik de komende weken en maanden weer vaak achter de pc zal zitten.