SpoenkJack Tummers

Van zuid naar noord, van oost naar west. Medewerkers van de Wildlife Conservation Society hebben middels een zendertje een jonge zeeolifant gedurende een jaar kunnen volgen en zagen hoe dit dier bijna 30.000 kilometer aflegde (bron: scientias.nl). Knap, zou je denken, en dat is het ook. Maar ook niet meer dan normaal. Ik ben altijd jaloers geweest op het leven in het water en in de lucht. Geen andere barrières dan wat voeding om door te kunnen blijven gaan. Geen rivieren die je moet overbruggen of bergen en andere obstakels die je moet omzeilen. Lucht is alleen maar lucht en de oceanen zijn één pot nat. Of je nou hier bent of daar, je bent altijd min of meer thuis. Wat mij betreft een mooie omschrijving van wat vrij zijn betekent.

… is een dagje in de file, als je op het verkeerde moment besluit te gaan. Het is alweer een aantal weken geleden dat het een van de laatste warme weekenden van het jaar was. We besloten nog even van die warmte te gaan genieten aan het strand en namen de auto. Maar hadden veel beter met de motor kunnen gaan want het was druk en de Vlaketunnel bij Goes dicht. Na verloop van tijd werd toch een van de rijstroken opengesteld voor verkeer, anders hadden we er nu nog gestaan, bij wijze van spreken. Het stelde me wel in de gelegenheid het landschap naast de snelweg eens goed te bekijken, waar je anders met 120 kilometer per uur langsscheurd.

Beelden van een dagje naar het strand »

Er is veel te doen over pyramides, nog steeds. De bekendste pyramides, die van Egypte, kent iedereen. De pyramides in China, India, Zuid- en Midden-Amerika en Afrika zijn wat minder bekend. Ze blijven fascinerend om te zien en nog steeds gaan er de meest fantastische verhalen over rond. Waarom hebben verschillende volkeren onafhankelijk van elkaar allemaal pyramides gebouwd? Daar moet toch een reden voor zijn geweest en zou die reden misschien iets te maken kunnen hebben gehad met kosmische dingen en buitenaards leven? Dat zou natuurlijk kunnen, maar misschien ligt het allemaal veel eenvoudiger. En ik probeer hier echt niet de wetenschapper uit te hangen, verre van! Niet voor niets heb ik mijn studie destijds niet afgemaakt, dus lang en diep doordenken kan ik niet. Hoogstens kort en breed. Zo zag ik een tijdje terug op het strand een hoopje zand liggen en vond het opeens helemaal niet meer zo vreemd dat er in het verleden vaak gebouwd werd in de vorm van pyramides. Hoe moet je anders bouwen als je iets wilt neerzetten dat flink de hoogte ingaat zonder meteen om te vallen? Dan bouw je op dezelfde manier als kinderen dat doen op het strand. Dan gooi je net zolang zand op een hoop totdat je een flinke berg hebt. En als je stenen hebt doe je dat met stenen. En daarom bouwden ze vroeger zoveel pyramides. Mysterie opgelost. Het is maar dat je het weet als je de volgende keer weer naar een documentaire kijkt op National Geographic over de Grote Geheimen van het Oude Egypte.

Het lek in de bodem van de Mexicaanse Golf is gedicht en verdwenen zijn de nieuwsberichten over deze milieuramp. Sommige wetenschappers – waarschijnlijk in dienst van BP – zeiden dat de zee zelf zorg heeft gedragen voor het opruimen van de miljoenen liters gelekte aardolie. Gelukkig, maar niet om blij van te worden, zijn er nog mensen die de zaak blijven onderzoeken en hun bevindingen met enige regelmaat naar buiten brengen. Op de website van npr.org staat een verslag van een van die onderzoeken. De zeebodem van de Golf van Mexico is op veel plaatsen bedekt met een bruine smurrie die er niet zou moeten zijn. Wat de precieze gevolgen hiervan zijn wordt op dit moment nog onderzocht, in elk geval is al duidelijk dat 500 jaar oud koraal het niet heeft overleefd. Geen leuk nieuwsberichtje, maar aangezien Kerstmis weer voorbij is dacht ik dat we wel weer over zouden kunnen gaan naar de orde van de dag…

Deze groep opeengestapelde schelpen vond ik op een rotsig strand in Bretagne. Aanvankelijk dacht ik dat het ging om de vondst van de eeuw. Een mutatie van het schelpdier als gevolg van de vervuiling van onze oceanen. Of ze hadden zich samengevoegd om beter de strijd aan te kunnen gaan met de mens. Samen staan we sterker. Ik nam het ding mee in mijn rugzak, ervan uitgaande dat de schelpdieren zelf inmiddels wel dood zouden zijn. Eenmaal terug op de camping plaatste ik het rechtop op een steen om er vanaf mijn campingstoeltje op m’n gemak nog eens naar te kunnen gaan zitten kijken. Tot mijn verbazing begon het ding te bewegen. Eerst de bovenste schelp, daarna die eronder, enzovoorts tot de onderste schelp. Als een harmonica rekte het geheel zich uit en weer in, om even later weer van voren af aan te beginnen. Misschien had ik meteen terug moeten rijden naar de kust en het groepje terug in zee moeten zetten. In plaats daarvan bleef ik de volgende dagen hun bewegingen volgen. Ze voorzichtig van elkaar afhalen lukte niet. Zo’n klein beestje blijkt over een enorme trekkracht, zuigkracht of hoe je ook wilt noemen te beschikken. Pas na een dag of vijf merkte ik dat hun rek- en strekbewegingen langzaam minder werden, en de dag daarop gleed de eerste schelp langs de rug van de anderen omlaag en in het gras.

Toen ik dit groepje schelpen voor het eerst opmerkte kwam dat niet omdat ik het aanzag voor een groepje opeengestapelde schelpen, zoals ik dat in het begin noemde. Wat ik zag was een nonnetje. Een nonnetje met een kapje over haar hoofd en haar handen voor haar buik gevouwen. Mijn ogen zullen die dag vast nog wel meer van dit soort aaneengeplakte schelpen hebben gezien, mijn hersenen registreerden alleen maar deze mooie en enigszins menselijke vorm. Nadat een van de schelpen had losgelaten was die vorm verdwenen. Het leek in de verste verte niet meer op een nonnetje. Eigenlijk leek het nergens meer op en mijn interesse verdween net zo snel als de vorm. Het enige dat ik er nu nog van heb zijn deze foto’s.

Zomaar een dagje wandelen langs het strand is er niet meer bij in de herfst- en wintermaanden. Een grote doek en een oud flesje Otrivin neusdruppels gevuld met kraanwater is het minste dat je bij je dient te hebben. En een mobiele telefoon. In deze tijd van het jaar kun je volgens het RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) op het strand een aangespoelde zeeschildpad tegenkomen. Haast is dan geboden om het dier te redden en daarom is er een protocol opgesteld met instructies. Nathouden, regelmatig ogen druppelen en Diergaarde Blijdorp te Rotterdam (010-4431495) of Burgers’ Zoo in Arnhem (026-4450373) bellen. Dus, lekker wandelen maar tegelijkertijd je ogen goed openhouden en uitkijken naar aangespoelde zeeschildpadden. Zowel in 2008 als in 2009 zijn er maar liefst twéé exemplaren aangespoeld op de Nederlandse kust.

COSTA BLANCA – De Costa Blanca wordt momenteel hevig geplaagd door kwallen. De jongeren, voornamelijk jongens in de leeftijd van 16 tot 18 jaar, hangen veelal dronken op het strand rond en in de discotheken op de boulevard en maken het leven van andere toeristen zuur met hun asociaal en lawaaierig gedrag. De stranden zijn bevuild met blikjes bier, condooms, half opgegeten zakjes patat en plassen kots die eerst aangezien werden voor echte kwallen. Pensionados van het eerste uur hebben inmiddels hun woningen te koop gezet en zijn terugverhuisd naar Nederland.

HAARLEM – Een man van 80 jaar oud heeft woensdagavond getracht een aantal dieven in de kraag te grijpen. De dieven braken in bij een kledingzaak en gingen er daarna in een zwarte Volkswagen Golf GTI vandaar. Na een wilde achtervolging door de stad moest de bejaarde man uiteindelijk op de A9 van zijn fiets stappen wegens gebrek aan conditie. ‘Als ik 10 jaar jonger was geweest…’ was zijn reactie na afloop.

HILVERSUM – Antoine Bodar, de bekende en mediageile priester die regelmatig op de Nederlandse tv in praatprogramma’s te zien is, heeft aangekondigd nu eindelijk zijn radio eens te gaan maken. De zenderknop zat vast na jarenlang alleen maar afgestemd te zijn geweest op Radio Vaticaan. Niet zijn eigen keuze, maar nadat de volumeknop, toen hij nog in Rome woonachtig was, eens was doorgeschoten terwijl hij stilletjes dacht te gaan zitten luisteren naar de nieuwste single van Madonna, had hij zender en volume voor de zekerheid maar vastgezet op één stand.

Hangt er maar helemaal vanaf hoe die dingen eruit zien. Geef ze een leuk kleurtje en ze versmelten met de windmolentjes van de kinderen op het strand. Zouden ze er net zo uitzien als de windmolens op de foto, zou ik er uren naar kunnen gaan kijken. Daarna zou ik hard toe zijn aan een milligram of 50 van een of ander anti-psychoticum, maar zo heeft iedere vorm van energieopwekking wel weer zijn eigen nadeel.

Vanaf deze plek wens ik iedereen een fijn nieuw jaar toe! Zelf was ik vandaag in Scheveningen voor de nieuwjaarsduik. Om te kijken natuurlijk, ik ben niet zo gek of zo dapper om zelf mee te doen. Ik weet wel dat omdat het zeewater een hogere temperatuur heeft dan de omgevingslucht het water niet zo koud aanvoelt als in de zomer, deze wetenschap vergeet ik snel als ik overweeg meer van mezelf bloot te geven dan dat kleine stukje gezicht tussen muts en kraag. Mijn zwembroek had ik dus lekker thuis laten liggen, maar mijn fotospullen natuurlijk niet. Ik had mezelf bij de persingang voorgesteld als fotograaf van een nieuwsblog (?) en mocht – omdat het al bijna twaalf uur was – langs het publiek door het strand op. Alleen mijn schoenen zijn regelmatig volgelopen met koud zeewater, maar dat zal wel niet als nieuwjaarsduik mogen doorgaan.

Klik hier voor meer foto’s van de nieuwjaarsduik.

Gisteravond had de Partij voor de Dieren voor haar leden een lezing georganiseerd over de schoonheid van het leven onder water en hoe slecht het met dit leven gesteld is. Fotograaf Dos Winkel, waarvan ik al eerder foto’s zag tijdens een openlucht expositie op de boulevard in Scheveningen, gaf de lezing en liet daarbij voor de pauze veel van zijn foto’s zien die hij de afgelopen 26 jaar over de hele wereld maakte. De een nog mooier dan de ander, en toch werd ik er als bezoeker niet alleen maar blij van, want je weet en voelt ‘er is iets vreselijk mis’ met die schoonheid. Dos Winkel publiceerde daarom onlangs een nieuw boek met de titel Wat is er mis met vis?.

Tijdens de lezing vertelde Dos Winkel over de misvattingen die er zijn over hoe gezond vis wel niet is en hoe weinig mensen nog beseffen hoe ver we al niet zijn met de vernietiging van onze zeeën en al wat er in leeft. De reden waarom is simpel: je kunt het niet zien want het gebeurt allemaal onder water. Dos Winkel haalde daarbij de volgende metafoor aan: Stel je twee enorme vrachtwagens voor die op hele grote afstand van elkaar rijden, en met tussen hen in enorme sleepnetten. De vrachtwagens rijden vervolgens over de Afrikaanse vlaktes en nemen daarbij letterlijk alles mee wat ze tegenkomen. Op het eind van de rit heb je een enorme berg aan bomen, planten en dieren waarvan bovendien ongeveer 40% ongewenste ‘bijvangst’ is. Achter de vrachtwagens is het volledig leeg. Niks groeit er meer, niks dat nog beweegt. En dat wat er groeide deed er soms decennia of nog langer over om te worden wat het was.

Maar het is allemaal nog veel complexer. Een paar voorbeeldjes:

• Duizenden goudzoekers in Suriname gebruiken kwik om goud te kunnen vinden. Goud bindt zich aan kwik, kwik laat men verdampen. Grote hoeveelheden kwik komen op die manier in de rivieren en in de oceanen terecht en hebben onder andere al 80% van alle mangrovebossen vernietigt langs de Amerikaanse kust.
• Schepen vissen voor de kust van Afrika omdat de noordelijke zeeën zo goed als uitgeput zijn. Kustbewoners van Afrika wijken uit naar het binnenland om daar de nog overgebleven inheemse diersoorten maar neer te schieten omdat ze tenslotte ook moeten eten.
• Vis raakt op en dus vist men steeds vaker op krill. Krill vormt het voedsel van walvissen.
• Een enorme hoeveelheid vis die gevangen wordt is alleen maar bedoeld om de bio-industrie te voorzien van voedsel voor varkens en kippen, en (niet lachen) als voedsel voor kweekvis…
• Chinezen eten graag haaievinnensoep omdat dat zo cultureel bepaald is en goed zou zijn voor vanalles en nog wat. Dit blijkt niet zo te zijn, maar probeer dat de Chinezen maar eens duidelijk te maken. Het gevolg is wel dat Spaanse vissersmaatschappijen de grootste leverancier zijn van haaievinnen aan China, waarbij tientallen miljoenen haaien per jaar gevangen worden, levend ontdaan van hun vinnen en daarna teruggeworpen worden in de zee.

Ik kan een lezing van twee uur niet samenvatten in een kort berichtje op mijn weblog, maar geloof me, mensen als Dos Winkel en velen met hem zouden zich hier echt niet zo druk over maken als het allemaal wel zou meevallen en als er al genoeg aan gedaan werd om de oceanen te redden. Dan zou hij veel liever weer in zijn duikpakje kruipen en kopje onder gaan om verder te kunnen gaan genieten van al dat moois. In plaats daarvan probeert hij nu boven water ons mensen op het droge duidelijk te maken dat er iets moet veranderen. Eén ding kunnen we daarbij als mens op zijn minst doen, en dat is stoppen met het eten van vis. Het zal even wennen zijn voor sommigen van ons, maar het is echt voor onze eigen gezondheid en dat van de vis.